I 1) инструмент; орудие; снасть; туттар сэп орудия ручного труда; тимири уһанар сэп кузнечный инструмент; маһы уһанар сэп столярный инструмент; бултуур сэп охотничья снасть; ат сэбэ сбруя; балыктыыр сэп рыболовная снасть; ср. инструмент; 2) вооружение; саа сэбэ боеприпасы; сэрии сэбэ военное вооружение; 3) перен. разг. строение, жилище (обычно старое); 4) перен. разг. половой орган.
II подр. звуку, возникающему при втягивании в рот небольшого количества жидкости; сэп гын = однокр. выпить, проглотить за один раз (незначительное количество жидкости); бу эми сэп гын выпей это лекарство.

оружие; оружие и боеприпасы; саа-сэп ыскылаата склад оружия и боеприпасов.

1) всякие орудия ручного труда; сир оҥоһуутугар туттуллар сэп-сэбиргэл орудия земледелия; 2) военное снаряжение; бухатыыр сэбэ-сэбиргэлэ доспехи и оружие богатыря, богатырское вооружение; 3) перен. разг. строения, жилища; быраҕыллыбыт эргэ сэп-сэбиргэл старые заброшенные строения.

аат. Тугу эмэ оҥорорго, үлэлииргэ эбэтэр дьарыгырарга туттуллар тэрил. ☉ Вещь, предмет, инструмент, предназначенный для какой-л. определённой цели, работы. Ат сэбэ. Туттар сэп. Булт сэбэ
□ Отчукка сытыы хотуур, булчукка ыраахсыт саа кэриэтэ киниэхэ инники үлэтэ, хотуулаах буоларыгар туттар сэбэ — билии. Н. Лугинов
Нуучча бааһынайдара сүөһүттэн көлөнү хото туталлар уонна бурдук үүннэрэр сэби үчүгэйдик тэринэллэр. Эрилик Эристиин
◊ Сэрии сэбэ көр сэрии I
Онно [үүтээҥҥэ] сэрии сэбин, буорах, сибиниэс, ботуруон, саа-саадах бөҕөнү таспыттара. Л. Попов
Маны таһынан кинилэр сэрии сэбин онтон-мантан буллахтарына, биитэр ньиэмэстэртэн мүччү туттардахтарына, ону тиксэрэ сатыыллара. Суорун Омоллоон
Оннук сэрии араас сэптэрин сорох оҕолор булаттааннар, кистии сылдьалларын истэрэ. Суорун Омоллоон. Туттар сэп — үлэҕэ, күннээҕи олоххо туттуллар табыгастаах оҥоһук, тэрил. ☉ Рабочий инструмент
Бухатыыр таҥнар таҥаһын, туттар сэбин бэлэмнээн баран, орто аан ийэ дойдуга киллэрэн олохтоо эрэ! Саха фольк. Биир биллиилээх учуонай дьиэтигэр сурук остуолуттан уонна олорор олоппоһуттан ураты туттар сэбэ туга да суох эбит. Н. Лугинов
[Булчут] балааккаттан хас да хардыылаах сиргэ кыабас оҥорон, туттар сэптэрин, малларын дьаарыстыы уурталаабыт. Н. Абыйчанин
ср. ДТС, алт. сеп ‘приданое (одежда, украшения, утварь, но не скот); наряд, украшение невесты’, кирг. чеп ‘укрепление; защита’

тыаһы үт. туохт. Иһэн кэбис, биирдэ ыйыстан кэбис. ☉ Выпить залпом, опрокинуть, проглотить разом
Чэ, сэп гыннаран кэбиһээхтээ. Амма Аччыгыйа
Уоппутун, байанайбытын аһатыахпыт. Онтон сэп гыннаран баран, дьэ үлэҕитигэр барыаххыт буоллаҕа. В. Яковлев
Эр дьон бастакы үрүүмкэлэрин остуолга олороот, аһыахтарын иннинэ сэп гыннаран кэбистилэр. «Чолбон»

көр саа-саадах
Түрмэ саатын-сэбин ыла оҕустулар. Амма Аччыгыйа
Саа-сэп күүһэ улахан. Аҕыйах саалаах киһини көрдөллөр эрэ саллыахтара. Болот Боотур

аат.
1. Туохха эмэ наадалаах уонна онно аналлаах туттар сэп, тэрил (хол., балыктыырга, булка, от-мас үлэтигэр). ☉ Орудия труда и инструменты, необходимые для различного вида работ, занятий (напр., рыбалки, охоты, сенокошения). Сир оҥоһуутугар туттуллар сэп-сэбиргэл
□ Туһалаах сэби-сэбиргэли тимиртэн ордук оҥороллор буолбат дуо? Амма Аччыгыйа
Оннук дьалайбакка оҥорбут сэбэсэбиргэлэ, аҕыйах хоноот, үрэллэн хаалааччы. Күннүк Уурастыырап
Мантан хаалбыт кэмҥэ кыратык бултуу түһүөхтэрэ. Онтон сэптэрин-сэбиргэллэрин хомуйан ууруохтара. «Кыым»
△ Дьиэ-уот тэрилэ. ☉ Домашний скарб, домашняя утварь
Дьиэ иһин эргиччи көрдөххө туох да сэргэх сэп-сэбиргэл көстүбэт, куру-кэри курдук. А. Софронов
Дьэкиимнээх балаҕаннарын иһэ. Орто ыал сэбэ-сэбиргэлэ. Нуучча оһоҕо, остуол, кырабаат, былыргы истиэнэ чаһыта. А. Софронов
Сэптэриттэнсэбиргэллэриттэн да көрдөххө, аныгылыы ыалга сөптөөх тэриллээх эбиттэр. Эрилик Эристиин
2. Сэриилэһэргэ сөптөөх сэрии сэбэ. ☉ Боевое снаряжение
[Эписиэр:] Баскөс дьоммутун барыларын хаайталаан кэбиспиттэр. Сааны, сэби-сэбиргэли бука-барытын былдьаабыттар. Күндэ
[Биэлэйдэр] бэрт элбэх сэби-сэбиргэли, бүлүмүөттэри баҕастары, тэргэннэриүөдэннэри куучча тутан ылбыттар. Күндэ