аат., түөлбэ. Түөрэх. ☉ Какой-л. предмет, используемый в гадании, ворожбе (напр., деревянная ложка). Кыргыттар сэрэбиэйдэнэллэригэр мас хамыйаҕы тускун оҥоһуннулар

туохт.
1. Таҥха кэмигэр сэрэбиэйдэн. ☉ Гадать на святках
Ороһуоспа түүн хайдах сэрэбиэйдиир, таҥхалыыр туһунан сүбэлэһии-сипсиһии бөҕө буоллулар. И. Гоголев
Былыр дьон таҥхалыыбыт диэн сүллүүкүн иһиллии ойбоҥҥо, иччитэх дьиэлэргэ баар буолаллара. В. Кондаков
2. кэпс. Туох эмэ буолуохтааҕы бүтэйдии таайан эт, билгэлээ. ☉ Предсказывать, предвещать что-л. «Быйыл ардахтаах дьыл буолара буолуо, кус түөһүн уҥуоҕа хааннаах», — кус атыылааччы саха таах туруохтааҕар күнү-дьылы таҥхалыыр. И. Гоголев
«Сарсын куобаҕы арай “пөс” гына тэптэххэ эрэ турара буолуо, барбах, хараҕын быһыта симмэхтии-симмэхтии сытар күнэ иһэр», — диэн таҥхалааммыт, …… сарсыарда эрдэттэн куобахтыы барарга болдьостубут. Р. Кулаковскай

аат., итэҕ. Ороһуоспаттан кириһиэнньэҕэ диэри кэмҥэ ким эмэ дьылҕатын Таҥха (Дьылҕа) Хаан Тойон туох диэн билгэлиирин иһиллээн сэрэбиэйдэнии. ☉ Якутские святочные гадания в период от Рождества до Крещения, когда люди гадали на судьбу, подслушивая предсказания божества рока и судьбы Таҥха (Дьылҕа) Хан Тойона
Сорох, таҥха иһиллиир аатыран, ойбон хайыҥын, киһи уҥуоҕун таһыгар тиийэн нэк суорҕаны бүрүнэн олорон, тоҥон, тары сиэбит ыт курдук титириирэ. Сэмээр Баһылай
«Таҥхата иһиллиэҕиҥ, ойбоҥҥо киирэн», — диэтэ Сүөдэр, арыый улахаммыт. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүллүүкүттэр тахсар кэмнэригэр биэс-сэттэ киһи суорҕаны бүрүнэн эргэ өтөхтөргө эбэтэр киһи уҥуоҕар таҥха иһиллииллэр эбит. ФАС ӨОо
ср. тюрк. таны ‘знать, узнать’