чуохай диэнтэн холб. туһ. Сэтээтэл моонньун чуохас гыннарда. Болот Боотур
Салбаммакка титирии Чуохастыгыт ээ, абата. С. Тумат

көр аһыылаах-абалаах
Бүтүн нэһилиэк үрдүнэн улахан абалаах-аһыылаах суолу оҥордум диэбэккэ, Лэгиэн Кыычыкын ыспыраанньыгы, сэтээтэли кытары кэпсэтэн тугу эрэ саҥара-саҥара, күлүм аллайбахтыыр. Күннүк Уурастыырап

көр дайыымка
[Дэһээтинньик:] Сотору улахан мунньах буолар, сэтээтэл дайыымпаны иэстии тахсар үһү. А. Софронов
[Уол тойон] Быстыбыт, дьадаҥы дьонугар Бырыһыан, дайыымпа аахпыта. Күннүк Уурастыырап

дээдэй диэнтэн хамс
көстүү. [Томуйах] Түөрт атаҕын Түүрэ үктээбитинэн Тэмтэрийэ-тэмтэрийэ Тэлгэһэни иһинэн дээдэрийдэ. С. Васильев
Сэтээтэл хайдах эрэ тардыбыта, туохтан эрэ куоппуттуу хонтуоратын диэки дээдэрийэ турбута. И. Федосеев

туохт.
1. кэпс. Кыратык хойун, хойдон бар (хол., үүт бүрүллэригэр). ☉ Начинать сгущаться, становиться немного густым (напр., о молоке при закисании). Үүппүт бөлүөрбүт
2
көр бөлүөһүн. Хайыы-үйэ холуочуйа охсубут Бараахап оҕонньор биһиэхэ тиийэн кэллэ. Тыла бөлүөрбүт. Н. Габышев
Улаханнык холуочуйбут сэтээтэл, туран таҥна-таҥна, бөлүөрбүт саҥатынан: «Кыйдаҕас, сайсын миэхэ дьиэбэль кэль», — диэтэ. Болот Боотур

быччай диэнтэн атын
туһ. Сэтээтэл үлэһитэ Данилович тойон, уһулу охсубут курдук быччаллыбыт хараҕын быһа симэ-симэ, уһуутаан ылаттыыр. М. Доҕордуурап
Уйаҕа собус-соҕотох, ап-араҕас аппаҥныыр айахтаах, саллаҕар бастаах, быччаллыбыт харахтаах, мултугур дабыдаллаах баҕа курдук бахчаллан олороро. И. Федосеев
Суон, толуу, өтөгөр түөстээх, Сулус бөҕөнү иилиммит, Быччаллыбыт харахтаах Генералларда ыл аҕал! Н. Некрасов (тылб.)

тыаһы үт. туохт. Тыллары иҥнигэһэ суох түргэнник бииртэн биир этитэлээн саҥар. ☉ Говорить без запинки, бегло
Оҕонньор көхсүн этиппэхтээтэ, сэтээтэлин өрө көрөн олорон саҥаран добдуйда. Болот Боотур
Кини [надзиратель] субу-субу харабыл хоһугар тахсан доҕотторугар тугу эрэ кэпсээн добдуйара иһиллэр. П. Филиппов
Кулгааҕым кырыытынан иһиттэхпинэ уолаттар аны хоһоон ааҕан добдуйдулар. «ЭК»

туохт., эргэр.
1. Куучарынан үлэлээ. ☉ Работать, быть кучером
Саҥардыы Кэтирииһи кырбаабыт Микииппэр куучардаабыт. Амма Аччыгыйа
2. кэпс. Кими эмэ арыаллаа, кими эмэ ханна эмэ көлөнөн тиэрт. ☉ Сопровождать, везти кого-л. куда-л. Кулубаны бэйэтинэн куучардаан иһэр олохтоох дьаамы сүүрдээччи Үскэм Өлөксөй тардыспыта буолан, айахтарын илгиэлээн, аттарын киксэрэн биэрэр. Болот Боотур
[Макаар:] Мин күөгэйэр күммэр сылдьаммын биирдэ нэһилиэк түһэриитинэн сэтээтэли Куучардаан турабын ээ. А. Софронов

туохт. Кимиэхэ эмэ тугу эрэ бэлэхтээн биэрэн ыыт (тиийэр сиригэр кэһии гыннын диэн). ☉ Дать кому-л. с собой в дорогу гостинец
Сарсыарда кими эрэ арыгы кэһиилээн ыытан сэтээтэли итирдэн кэбиспиттэр этэ. И. Федосеев
Кэргэниҥ, Чурапчы кыыһа буоллаҕына, хайдах астыыры билэрэ буолуо диэн кэһиилээтэ, үөлүллүбүт собону эмиэ сыҥалаан биэрдэ. Сэмээр Баһылай

тыаһы үт. туохт. Тэтимнээхтик саҥаран ньуллугураа. ☉ Говорить быстро и невнятно, слегка вытянув губы
Кугас сэтээтэл куолаһын намыратан, ньуолбардык, сахалыы саҥаран ньуллугуратарын истэистэ, оҕонньор иһигэр атыны хос саныы олорбута. Болот Боотур
Сэбиэдиссэй бэрт эйэҕэс куолаһынан уу сүүрээнин курдук, сүһүөҕэ суох саҥаран ньуллугуратта. Тумарча