көр сүлүһүннэн
Кини ис-иһиттэн ыараханнык, сөҥнүк саҥарара киһи этин сааһынан сүлүһүннүрэн киирэр. М. Доҕордуурап

ньыхай диэнтэн көстө түһүү. Сөдүөт ити саҥаҕа, бастаан, ньыхас гынна, онтон умса көрөн сири-буору кымаахтаан хаалла. Р. Кулаковскай
Михаил Павлович саҥата дуораһыйбытыгар Таня оройго бэрдэрбит курдук төбөтө чуҥкунуу түстэ, соһуйбут омунугар ньыхас гынна. «ХС»
Дьиэлээхтэргэ ити тыл сүлүһүннэнэн киирдэ. Уйбаан ньыках гына түстэ уонна төттөрү хайыста. Р. Кулаковскай

уордай диэнтэн хай
аата. Эҥэ баайа кыыһырыы бөҕөнү кыыһыран, уордайыы улаханын уордайан уоллаах кыыһы эккирэтиннэрэ буойуннарын ыыталыыр. Далан
Улуу норуот уордайыытын Охсор болот оҥостуҥ! П. Тобуруокап. Үгэргээһин арыт көннөрү оонньуу, сонньуйуу, арыт кыйыттыы, абарыы, ис-иһиттэн сүлүһүннэнэн уордайыы көрүҥнэнэр. ВМГ НСПТ

I
туохт. Бэйэҥ өйдөөбөккүнэн эмискэ-эмискэ «ык» гына саҥа таһааран тыын. ☉ Непроизвольно издавать гортанью короткие отрывистые звуки, вызываемые судорожным сокращением диафрагмы, икать
Борукуоппай, атаҕын халаачыктыы ууран олорон, табаҕын буруотун ыйыстан, дириҥ үлүгэрдик «лык» гына бөтөн ылла. Күннүк Уурастыырап
«Мин, кырдьык, баайбын, улахан атыыһыппын», — Сылластыгас бөтөн лыгыргыыр. Н. Якутскай
II
туохт.
1. Үлэлии туран, туохха эмэ бүөлэтэн, харан, иҥнэн, тохтоо, бобулун. ☉ Неожиданно переставать работать, действовать, встречая какое-л. препятствие, помеху, приостанавливаться, глохнуть
Мин хотуурум сороҕор …… хойуу оту кыайан уҥуордаабакка бөтөн хаалара. Далан
Мотуор, бөтө-бөтө битигирээмэхтээн баран, тохтоон хаалла. Л. Попов
Бүлүмүөт, бөтөн көрбөккө, Ытыалаан тибийэрэ. Эллэй
△ Туохха эмэ бүөлэтэн түргэнник кыайан тыыныма. ☉ Испытывать затруднение в дыхании, захлебываться при беге (напр., от недостатка воздуха и др.) Быыкаатык да сүүрдэххинэ, хойуу салгыҥҥа бөтөҥҥүн, тыыныҥ хаайтараары ыксатар. «Кыым»
2. көсп. Күүһүҥ баранан тохтоо, харгытаа, кэҕин. ☉ Приостанавливаться, прекращаться, теряя силу; захлебываться (напр., о военном наступлении)
Ханна өстөөх төгүрүктэнэр, кимэн киирии бөтөр да, онно Сталинград гвардеецтара син биир баар буола охсоллоро. А. Данилов
Уо, умнуом дуо ама, алҕаһаан Эйиигин [ыты] дэҥнээбит айыыбын! Кытылтан сара кус лаһыйан Көлүйэ үөһүгэр дайбытын, Саам тыаһа салгыҥҥа бөппүтүн, — Сарылыы, кылана түспүккүн! М. Тимофеев
△ Туохтан эмэ тууйуллан кыайан тахсыбат, эппэт буол; уурай, кэҕин (хол., ырыаһыт ырыатын этэргэ). ☉ Срываться, надорваться от эмоционального напряжения (о голосе) [Назым Хикмет] Тыыҥҥын хаайар хандалыга Көҥүл куолаһыҥ бөппөтө. Эллэй
Түксү, өссө элбэҕи этиэхпин Бөрүөм бөттө. Поэт буоламмын сүрэҕим тулуппат. Дьуон Дьаҥылы
3. Улаханнык долгуйан, хараастан, саҥаран иһэн харан хаал, кыайан этимэ (үксүн сыһ. туохт. ф-гар тут-лар). ☉ Захлебываться, произнося слова, от прилива чувств (обычно горьких — употр. в основном в ф. деепр.)
Ол кыыс оҕону аһынным даҕаны, таптаатым даҕаны... Хараастан хааллым, бөтөн олордум. Саҥарыах баар буолуо дуо?! П. Ойуунускай
«Тоҕо хоргуппат буолуохпунуй? ...Мин эйигин хайдах курдук таптыыр этибиний?» — диэн баран, мин салгыы тугу да кыайан этиэ суох курдук бөтөн харан хааллым. Эрилик Эристиин
Кэтириис, хараҕын уутугар бөтөн, кыайан саҥарбата. Амма Аччыгыйа
Октябрина кэнники тылларын бөтө-бөтө нэһиилэ таһаарда уонна, эргиллэ түһээт, дьиэтин диэки күүһэ баарынан сүүрэ турда. М. Попов
4. эргэр. Дуоһуйуоххар диэри аһаа, тугу эмэ элбэхтик сиэн сөп буол. ☉ Наедаться чем-л. вдоволь, насыщаться
Орто аан дойдум олоҕо Оһоллоох уйата долгуйар Хааннаах дапсыыр турдаҕына, хаантан харбат, бөлүөхтэн бөппөт Күрсэр илбис сүлүһүннэммит, Күлэр эмэгэт күүстэммит Охсор обот уот болотунан Оонньуур болуо сүрэхтиэм дуо?! Ньургун Боотур
ср. др.-тюрк. бөк ‘наедаться’
♦ Хойуутугар бөппүт, убаҕаһыгар чачайбыт фольк. — олус баайдык, байылыаттык олор, уйгу олохтоох буол. ☉ Жить в полном достатке, изобилии
Хотуннуун-тойоннуун Хойууларыгар бөппүттэр, Уоллуун-кыыстыын Убаҕастарыгар чачайбыттар. П. Ойуунускай. «Убаҕаскытыгар чачайыҥ, хойуугутугар бөтүҥ!» — диэтилэр барылара. Саха фольк.
◊ Бөтө бэрдэр кэпс. — 1) туох эмэ көһүппэтэҕиҥ тахсыбытыттан соһуйан хаалан, туох диэххин булума, кыайан саҥарыма. ☉ Теряться и не находить что сказать, будучи потрясенным неожиданностью произошедшего, обомлеть (от неожиданности)
Лиза бөтө бэрдэрдэ. Кини хараҕын уута саба түһээри ыган кэлбитин нэһиилэ туттуммута. Тугу да этиэн булбакка турбахтаан баран, арыый холкутуйан оргууй аҕай: «Итинник буоллаҕына, суолбутун тус-туһунан араардаҕыҥ», — диэтэ. Д. Таас
Киһи кырдьыгын саптардаҕына, сороҕор, бөтө бэрдэрэн саҥарбакка хаалааччы. Т. Сметанин. Тэҥн. бобо бэрдэр; 2) көсп. туохтан эмэ иҥнэн тохтуу биэр, бобуллан хаал. ☉ Приостанавливаться, прекращать действие, натыкаясь на что-л. Сыппах хотуур күһүҥҥү сиппит от кытаанах төрдүгэр бөтө бэрдэриэхтии кирдиэхтээтэ, кэрдиргээтэ. Э. Соколов
Өстөөх зенитката тоҕо эрэ бөтө бэрдэрбэхтээтэ, биир прожектор уунаҥныыр тыла мэлис гынна. ПДА СС

1. аат.
2. миф. Сэрии, охсуһуу-иирсээн, хаан тохтуутун таҥарата; сэрии, охсуһуу, хаан тохтуутун иччитэ (былыр сэриигэ киирээри туран Илбистэн эбэтэр Илбис кыыһыттан ойуунунан көрдөһүннэрэн кыргыс сэптэригэр илбис иҥэртэрэллэрэ). ☉ Бог войны, единственный бог, имеющий одну дочь (Илбис кыыһа) и одного сына (Оһол уола); дух кровопролития, войны, раздора (в древности, готовясь к войне или сражению, якуты просили шамана, чтобы он вселил в оружие илбис, для чего шаман обращался с призывом и мольбой к богу Илбису и его дочери Илбис кыыһа)
   «Өскөтүн мин аатым ааттанар да эбит буоллаҕына - өйбүттэн аатырыа суоҕа, кыа хаан олбохтоох кыргыс илбиһэ буолан аатырыаҕа», - диэн Александр Македонскай тыл эппитэ үһү. П. Ойуунускай
   Ким түһүлгэбит ортотугар хааннаах хойгуону бырахпытай, илбиһи ыҥырбытай, Аал луук маспыт соҕуруу төрдүгэр биитэ суох, хааннаах килиин сүгэтин батары охсубутай, симэһинин сүүрпүтэй, көтөхпүт чорооммутун дьалкыһыппытай? Суорун Омоллоон
3. Охсуһуу, кыргыһыы үлүскэнэ, кыргыһыынан ииригирии; өлөрсүүгэ-хааҥҥа баҕарыы, умсугуйуу. ☉ Неистовство, исступленная жестокость, зверство, кровожадность; страсть к убийству, войне
   Гитлер сидьиҥ, эн тыыҥҥын быһар Илбиһи тарта, Эн күҥҥүн көмөр Күүстэри түмнэ. Күннүк Уурастыырап
   Туолбат иҥсэ торҕон баайдар Тууһугура тэриллэн, Эмиэ хааҥҥа имэҥирэн Илбис тардан эрэллэр. И. Чаҕылҕан
   Илин сирбитигэр иҥээҥнээн, Иэдээннээх илбис эҥэрдэммит Өрдүнэн өрө өрөкүҥнээн, Өлүү дьөһүөлэ көтөллөммүт. С. Зверев
4. көсп. Өрө күүркэйии, көх-күүрээн, үлүскэн; курдаттыы тартарыы. ☉ Одержимость чем-л., страстное влечение к чему-л.
   Айаалга Айыы Сээн өлөр монологар мин кини «Кыһыл ойуунун» уонна Пушкин «Кынчаал» диэн хоһоонун илбиһин, имэҥин киллэрэ сатаабытым. Суорун Омоллоон
   Ырыа илбиһэ киирдэҕинэ - Биһи дьоллоох оҕолорбут, Кэлэн иһэн кэҕиннэҕинэ - Утуйар уубутун умнабыт. С. Данилов
   Айымньы илбиһэ күүдэпчилэннэ, хаҥас болкуон диэки үп-үрүҥҥэ сууланан толуукан көрүҥнээх, хотун-хаан, араҥаччылыыр аанньал курдук, туналыйан олорор... Н. Лугинов
   Айар илбис ыалдьыттыырын Аны бүгүн күүтүө суохпун. В. Гольдеров. Тэҥн. имэҥ
5. даҕ. суолт. Хаанымсах, хааҥҥа баҕалаах (кыргыс сэбин туһунан). ☉ Кровожадный (употр. как эпитет, характеризующий боевое холодное оружие)
   Хааннаах халыҥ куҥнаахха Хабырынан хаахтаабытынан түһэр Хатан илбис биилээҕи Кыһыл субай хааҥҥа Кыдьыгыран кыламмытынан түһэр Кыырыктаах кылаан илбис биилээҕи, Отут биэс биис ууһугар Оҥоро олордун диэннэр Кытай Бахсылааны оҕонньору Кыырыктаах үс уус төрдө буол диэннэр Олохтообуттара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
   ◊ Домноох илбис - тыл күүһүнэн, тыл иччитинэн алдьархайтан быыһыыр илбис. ☉ Вещие слова, отводящие беду от кого-л. своей таинственной силой, особой силой внушения
   Доом-эрэ-доом!!! Алдьархайдаах аан дайдыбар Ахтар айыым дьоно Ытыыр ынчыктыыр күнүгэр Ымыы чыычаах буолан Алдьархайтан аралдьытар Аччылаах аргыһым Дорҕоонноох тойугу туойан Домноох илбис буоллун! П. Ойуунускай. Тэҥн. хомуһун илбис. Дьалыһын илбис - бэйэтин күүстээх-уохтаах дьайыытынан угуйан, сөрөөн илдьэ бара турар илбис. ☉ Дух кровопролития, увлекающий силой своего магического действа
   Өһөгөйдөөх Өлүү Чөркөчүөх Өлүүтүн өрө көбүппүт Дьалыһын илбис, Далаҥ сайгыыр …… Улуу дойду Уоттаах уһуга диэн ол буолуохтаах. П. Ойуунускай. Идэмэрдээх илбис - иҥсэлээх, оботтоох, ымсыы илбис. ☉ Алчный, прожорливый дух кровопролития
   Тыһы хахай кыылым Тыыллар иэнин иҥиирин Тыыра баттаан ылан Иирэр илбис иҥиэрчэлэммит, Идэмэрдээх илбистэммит [муос саа]. П. Ойуунускай. Тэҥн. кытыан илбис, мэнэгэй илбис, соллоҥ илбис. Иирэр илбис - үүнэ-тэһиинэ суох кыырыктаах, наһаа суостаах илбис. ☉ Бесноватый, неистовый дух войны, кровопролития
   Уон оҕус тириитин тэлэн, иирэр илбис оҥостубуттар [урааҥхайдар]. Саха фольк. Икки атахтаах, иннинэн сирэйдээх Иирэр илбиһэ, хара кырыыһа, Солото-сокуона суох буолбат, Соро-муҥа суох сылдьыбат... П. Ойуунускай
   Иирэр илбис идэмэрдээх Иккис Гитлери ииттэриэхпит суоҕа! Күннүк Уурастыырап. Илбис иҥэрии итэҕ. - былыр кыргыһыыга барыахтарын иннинэ биир уолу эбэтэр оҕонньору үҥүүлэринэн үөлэн уонна тобулута ытыалаан сэптэрин хаанныыллара. Ол кэннэ ойууну кыырдаран үөһэттэн Илбис кыыһын түһэртэрэллэрэ. Өлөрбүт дьоннорун сүрэхтэрин-быардарын ылан ыһаарылыыллара. Сэриигэ баралларыгар хололоһон, соргу көтөхтөрөн диэн өрө ыстанан бараллара, батыйаларынан тиити охсоллоро. Киһиэхэ барытыгар илбиһи иҥэрбэт этилэр, эт-хаан, күүс-күдэх өттүнэн сиппит киһиэхэ эрэ илбиһи иҥэрэллэрэ. ☉ Древний обряд: перед межродовыми или межплеменными сражениями в лагере каждой из противоборствующих сторон убивали, проткнув копьем, одного соплеменника (обычно старика или слабейшего воина)
   Копье каждого воина обильно смачивалось кровью убитого, наделяя хозяина копья воина духом кровожадности. После этого камлал шаман, взывая к богине войны Илбис кыыһа о ниспослании мужества воинам и победе над врагами. Сердце и печень принесенного в жертву соплеменника жарили. Перед самой битвой, подняв копья вверх и подпрыгивая попеременно на обеих ногах, воины танцевали танец счастья и благополучия, стуча копьями по растущему дереву. Духом кровожадности наделяли только взрослого мужчину, обладающего достаточной силой, ловкостью, способного противоборствовать врагу. Утуйа сытар ыалдьыттарын кэрээнэ суох Кэрдэрин бопсубут буруйбар Аҕам миэхэ бэрт сотору Илбиһи иҥэртэриэх буолан саанар. И. Гоголев
   Илбиһи иҥэртэрдэххинэ аҕаҥ суолун солуоҥ, Аргыардаах дьыбар тыыннаныаҥ, Өлөр өлүүнү кытта хоонньоһон утуйуоҥ. И. Гоголев. Илбис кыыһа миф. - сэриини, охсуһууну, хаан тохтуутун үөскэтэр дьахтар таҥара (Илбис таҥара кыыһа); сэриини, охсуһууну, хаан тохтуутун үөскэтэр дьахтар иччи (сэриини, охсуһууну, хаан тохтуутун эрдэттэн билэн Илбис Кыыһа кыргыһыахтаах дьоҥҥо имэҥи, үлүһүйүүнү, охсуһууга-кыргыһыыга тулуйбат-тэһийбэт баҕарыыны үөскэтэр). ☉ Богиня войны; дух насильственной смерти (предвидя приближение войны или смертельной схватки, она сеет раздор, разжигает страсти). Кыргыс кыыһа кыланна, Илбис кыыһа иэнигийдэ, Хамсык уола хаһыырда, Аймалҕаннаах Алдьархайдаах сэрии буолла. Саха фольк. Былыр эр соҕотох Эллэй Боотур, Илбис кыыһа элбэхтик энэлийбит Хоро сириттэн бырах оноҕостуу, Сылайан кэлэн бу эбэ хотун Дьоллоох добун буорун булбута. И. Гоголев
   Ойууннара ортолуу кыыран иһэн: - Туох үлүгэрэй! Арыылаах эбэ хотун ортотунан Илбис кыыһа ыллаан киэҥ халлаан өрөһөтүнэн төттөрү-таары битийэн ааста. Эрилик Эристиин. Илбис ыҥырыы (тардыы) итэҕ. - илбис иҥэрии сороҕо: кыргыһыыга барыах иннинэ ойуун кыыран Илбис кыыһыттан ааттаһан охсуһууга хорсун, харса-хабыра суох буоларга уонна өлөрсүү, хааҥҥа баҕарыы имэҥин иҥэрэргэ көрдөһүүтэ. ☉ Часть древнего обряда илбис иҥэрии: взывание, мольба шамана к богине войны Илбис кыыһа о ниспослании мужества в борьбе с врагами и вселении в воинов страсти к битве и убийству
   Бүтэйдээххэ тиийбитэ, хаһыы-ыһыы диэн, ойуун кутуруута диэн, өлөн эрэр сылгы саҥата диэн туох да сүрдээх үһү. Саһан көрбүтэ: икки ойуун илбис ыҥыраллар эбит. Саха сэһ. II. Имэҥнээх илбис - хааҥҥа наһаа баҕарар, хааҥҥа наһаа күүстээхтик дьулуһар, тардыһар илбис. ☉ Дух войны, одержимый страстью к убийству, жаждущий крови
   Күнүм тахсыыта, күүстэрин киллэрэн, Күлүктээҕи сүтэрэр, барыҥныыры баратар Имэҥнээх илбистэ иҥэрэн кэбиһиҥ! П. Ойуунускай
   Соххор-доҕолоҥ кулут кырыыһын Солбонутар күнүгэр субай хаанынан Имэҥнээх илбискин хаахтатан хаһыытаар. П. Ойуунускай. Кудай илбис - биир кыргыһыыттан, биирдэ хаан тахсарыттан сөп буолбат илбис. ☉ Ненасытный, алчный дух кровопролития
   [Ала Дьаргыстай обургу] Тоҕус уон тоҕус Кудай илбис Кулаҕайынан кубулҕаттаммыт Аҕыс садарах моҕой Атара тимирин [өндөтөн, аартык аанын аста] Алахчын хотун олоро түстэ. П. Ойуунускай. Тэҥн. тоҥсук илбис. Күрсэр илбис - кими эмэ кытта өстөһөр-харсыһар илбис. ☉ Враждующий с кем-л. дух кровопролития
   Орто аан дойдум олоҕо Оһоллоох уйата долгуйар Хааннаах дапсыыр турдаҕына, Хаантан харбат, бөлүөхтэн бөппөт Күрсэр илбис сүлүһүннэммит, Күлэр эмэгэт күүстэммит Охсор обот уот болотунан Оонньуур болуо сүрэхтиэм дуо?! П. Ойуунускай. Кытыан илбис - саамай хаанымсах илбис; улахан охсуһууну-өлөрсүүнү, элбэх хааны сөбүлүүр илбис. ☉ Самый кровожадный дух войны; дух кровопролития с неутолимой жаждой крови
   Өстөөх-фашист үөрдэрэ …… Кытыан илбис кыттыгастаах, Кыа-хаан суунаҕалаах Кырыктаах кыргыһыы ыспыттарыгар …… Күн көкөттөрө Көмүскэлгэ турдулар. Саха нар. ыр. III. Тэҥн. идэмэрдээх илбис, мэнэгэй илбис, соллоҥ илбис. Мэнэгэй илбис - оботтоох, хааҥҥа наһаа баҕарар илбис. ☉ Прожорливый, кровожадный дух войны
   Бэргэһэ быатын саҕа Мэнэгэй илбистэр Мэнэрийэ күөччэхтэннилэр... П. Ойуунускай. Тэҥн. идэмэрдээх илбис, кытыан илбис, соллоҥ илбис. Охсор илбис - өлөрөр-өһөрөр илбис. ☉ Поражающий дух войны
   Ой кыылым уорҕатын чулуутунан Охсор илбис киристэммит, Торҕо-түрбэ бэйэлээх Томоонимээн дойду Тордохтоох туоһунан тордоммут [муос саа]. П. Ойуунускай. Соллоҥ илбис - топпот, наһаа оботтоох илбис. ☉ Чрезвычайно жадный, ненасытный дух кровопролития
   Соҕуруу сорсуннаахтарын Соллоҥ илбис мэнэгэйдэрэ Сотуун өлүү курдук Салбанан түһэн Сатыылаабыт эбит. П. Ойуунускай. Тэҥн. идэмэрдээх илбис, кытыан илбис, мэнэгэй илбис. Сүлүһүн илбис - 1) күүстээх дьайыытынан дьаат курдук сүһүрдэр илбис. ☉ Ядовитый, отравляющий ядом дух кровопролития
   Сүллэр этиҥ ньиргиэрдэммит, Сүлүһүн илбис дугуйдаммыт Сүҥ байҕал түгэхтэммит …… Орто дойду оҥоһуллубута үһү. П. Ойуунускай; 2) сытыытык дьайар имэҥнээх илбис. ☉ Сильно воздействующий на кого-л. дух страсти, одержимости
   Сүрэҕим баҕатын толору Сүлүһүн илбискэ иҥэрэн, Мин туойар дорҕоонноох тойугум Дуорайан тиийэннэр иҥниннэр. П. Тулааһынап. Тоҥсук илбис - атынтан атын кыргыһыыныохсуһууну, бииртэн биир хааны көрдүүр илбис. ☉ Дух кровопролития, жаждущий вновь и вновь свежей крови
   Кыырыктаах биилээхтэн Кылаанын кырыйан ылан, Тоҕус уон тоҕус Тоҥсук илбис туойбут Умсулҕаннаах уһуктаахтан Уһугун чээрэтин тоноон ылан Холбоон-илбээн, Хоптоон-дьиптээн, Хахай кыыл хайҕахтаах быарын Ханныгар хатарыллыбыт [Уһун сула турба батас]. П. Ойуунускай
   Аартык иччитин аҕыс халлаан аҕыс сүүс улуу ойууттарын тоҥсук илбис тойуктара иҥмит аҕыс хос килиэпсэ тимир куйахтара сииктэринэн аппас гынна, тус-туһунан арахсан түһэ сыстылар. Д. Апросимов. Тэҥн. кудай илбис. Хааннаах илбис - хаан тохтуутун, хааҥҥа баҕарыы иччитэ, илбиһэ (илбис диэни күүһүрдэр поэт. эпиитэт). ☉ Дух кровопролития, кровавый дух войны (хааннах выступает как синоним слова илбис, усиливающий его знач. поэт. эпитет)
   Хара хапсык хаҥыл дьайын, Хааннаах илбиһин иҥэрдэҕим буоллун. П. Ойуунускай
   Күн-түүн өлөрсүү сатата Өрө күүрэн өрөкүйэр, Хааннаах илбис иэнигийэн Хабыр кыргыһыы кытыастар! Күннүк Уурастыырап
   Кини - Хааннаах илбис кыыһа буолбатах, Мөҥүө модун Кыргыс эрэ кырдалынан Кынаттана кыырыгырбатах. А. Абаҕыыныскай. Ходьоҥ илбис - киһини сүгүн олорпот илбис; күүскэ баҕарыы, имэҥ илбиһэ. ☉ Страстный, беспокойный дух; дух, вселяющий в кого-л. страстное, чувственное влечение
   Үс саха төрдүн Үөскэтэргэ ыйыллыбыт, Түөрт саха төрдүн Төрөтөргө анаммыт Хороҥ айыылара холбоммут, Ходьоҥ илбис иҥиэрсийбит. П. Ойуунускай. Хомуһун илбис - аптаах тыл күүһүнэн дьиктини оҥорор күүстээх илбис. ☉ Дух, обладающий магической, чудодейственной силой слова
   Холоруктаах уот-буурҕа хоһоонноругар Коммуна олоҕун чугдаара туойаллара Хомуһун илбис буолан эппэр-хааммар иҥмитэ. П. Ойуунускай. Тэҥн. домноох илбис
   ср. тюрк. иблис 'черт, дьявол'