аат. Адьырҕатыйыы, киҥнэнии-уордайыы (аччык эбэтэр бааһырбыт кыыл туһунан). ☉ Кровожадность, лютость (о голодных и раненых хищниках). Эһэ сырҕаннааһына

албыннас диэнтэн хай. аата. Уулаах албыннаһыы табыллан, биир киһи уордайыытын уҕарыппытыттан иһигэр махтана санаата. Э. Эристиин

абар диэнтэн хай
аата. Буруйа суох суолугар күтүрэнэн, мунчаарыыта, хомолтото уонна абарыыта, баҕар, кини [Сэмэн] ыарыытыгар эмиэ көмөлөспүттэрэ эбитэ буолуо. Д. Таас
Уордайыы, абарыы, улуу өс Уорааннаах баалыгар ытыллан, Кыргыһыы кырдалын үрдүнэн Кыайыыны кынаттаан көтөҕүт. Күннүк Уурастыырап
Мин абарар абарыым баар — биһиги сопхуоспутугар көрүү-харайыы куһаҕаныттан сылгы көнньүнэн өлүүтэ наһаа элбэх, оттон сүүстүү ийэ биэттэн төрүөҕү ылыы эмиэ аһара намыһах. «ХС»

туохт.
1. Сүлүһүннээх буол, дьааттан. ☉ Становиться ядовитым, токсичным
Мин оппун сиэтэҕинэ, ынаҕыҥ үүтэ да сүлүһүннэниэ! И. Гоголев
2. көсп. Ордук абалаах, киһи дууһатын күүскэ таарыйар курдук буол (хол., киһи тыла). ☉ Быть, становиться желчным, язвительным (напр., о речи)
Дьиэлээхтэргэ ити тыл сүлүһүннэнэн киирдэ. Р. Кулаковскай
Үгэргээһин, арыт көннөрү оонньуу, сонньуйуу, арыт кыйыттыы, ис иһиттэн сүлүһүннэнэн уордайыы көрүҥнэнэр. «ХС»

аат. Бөлөҕүнэн, элбэх буолан тэрээһиннээх бырачыастыыр дьайыылары оҥоруу. ☉ Протест (коллективное, организованное действие)
Казначейство сулууспалаахтарын үлэттэн ууратыы — куорат үлэһиттэрин күүстээх бырачыастааһыннарын үөскэппитэ. СССБТ
Палач баттаммыттар бырачыастааһыннарын уонна уордайыыларын хам баттыахтаах. В. Ленин (тылб.)

саҥа алл. сыһыан холб. Өйдөнөр, биллэн турар диэн санааны араас интонация көмөтүнэн күүркэйии, уордайыы, үгэргээһин, кыһыылаах элэк дэгэттээн этиини көрдөрөр. ☉ Выражает отношение говорящего к высказываемой мысли как к чему-л. само собой разумеющему с оттенками эмоционального усиления, гнева, иронии, сарказма, которые передаются с помощью интонации (а как же, ну конечно же)
Хайыай оҕолор! Ыт курдук биһигини охсуһуннара оонньоон эрдэхтэрэ дии! Амма Аччыгыйа
«Хайыай оҕолор!» – Нарыйа, эгди буолан, киэҥ-киэҥник атыллаталаабыта. В. Яковлев
Хайыай оҕолор, тойон буолбучча таптаабытынан дьаһайан эрдэҕэ. «ХС»

саҥа алл. сыһыан холб. Саҥарааччы уордайыытын, абаккарыытын утарсар дэгэттээх көрдөрөр. ☉ Выражает гнев, негодование говорящего с оттенком возражения и противодействия (как бы не так! Ишь ты!)
Эйигин сирдьитинэн көрдөһүөм суоҕа. Көр эрэ маны! Суорун Омоллоон
— Көр эрэ маны, биллэрэн иһиэхпит! Н. Туобулаахап
— Көр эрэ маны! Ууну охсон баҕаны куттаары гыммыт. Кэпсэтэн иһиллиэ. С. Ефремов
— Көр эрэ маны! Туохтарын эрэнэр ыттарый? «ХС»

саҥа алл. Саҥарааччы уордайыытын, кыбдьырыныытын көрдөрөр. ☉ Выражает гнев, раздражение говорящего (ишь ты, смотри-ка, ишь какой)
Маны көр, бултаспытын! А. С ыромятникова. Маны көр, кинилэри бэлэм каретаҕа тиэйэ сырыт. Буор босхо! П. Степанов
«Маны көр, миигин сиэри малаҥнаан эрдэҕэ дии», — Хобороос эмискэ тымтан барда. «ХС»

саҥа алл.
1. Абарансатаран кыйаханыыны, өһү-сааһы ситиһэ охсор кыах суоҕуттан уордайыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает крайнюю степень досады, бессильную злобу. Лахаатта [көтөр] тыына эрэ хаалан баран, саҥара сыппыт: «Алаатыка, абытайбынхалахайбын! Алаатыка, муҥмун-сорбун!..» Саха фольк.
2. Көрө-билэ охсуох баҕаны, тиэтэйиини, ыксалтан кыйаханыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает нетерпение, нетерпеливое раздражение
Алаатыка, толонноох тойоммут хайа эрэ майгылаах тылы-өһү аҕалла? Хайа эрэ майгылаах сиргэ сырытта? Истэ тардыахпыт этэ! Саха ост. I
Алаатыка! Бу киһи Ама эдэриҥ иһин, Абаҕаҥ, таайыҥ кэриэтэ Аҕа киһиҥ Ааннаах-үүттээх тылларын, Аһын саамай бастыҥын Аккаастыаҕыҥ дуу, ама! П. Тобуруокап

сов. кыыһыр, уордай.