Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сүндэ

даҕ., фольк. Олус улахан, киэҥ; улууканнаах. Огромный, обширный; величественный
[Ньургун Боотур] сур бөрө тириитин өрө ыйааттаабыт курдук сүндэ далай хара Дьулуо аартык устун таҥнары көтүтэн киирэн истэ. Ньургун Боотур
Сүндэ далайдарын, Сүөһүлүүр омуктарын Сүмэтин оборо сылдьар Сүрдээх сүдү дьон эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Күрбэ быһыт тутаммыт Күүрэр күүскүн күөйэммит — Сүҥкэн дириҥ чүөмпэлээх, Сүндэ далай айыахпыт. Күннүк Уурастыырап. Тэҥн. сүүнэ, сүҥкэн


Еще переводы:

сүҥкэн

сүҥкэн (Якутский → Якутский)

даҕ. Улахан, баараҕай. Большой, огромный
Литератураҕа туох эмэ саҥаны киллэрии, литератураны тугунан эмэнэн байытыы — суруйааччы норуот иннигэр сүҥкэн өҥөтө. Софр. Данилов
Анныларыгар хоту дойду биир сүҥкэн, уордаах өрүһэ Хотун өрүс кимиэллээхтик устан дьалкыһыйар. В. Яковлев
Төрөппүттэр туттар быһыылара-майгылара оҕону иитиигэ сүҥкэн суолталаах. Дьиэ к. Тэҥн. сүндэ, сүүнэ

сүүнэ

сүүнэ (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Кээмэйинэн, быһыытынан олус улахан. Огромный, большой (по размеру, величине)
Куруҥ ойуурга үүммүт талах ортотугар сүүнэ буур тайах турар эбит. Н. Якутскай
Арҕаа күөх тумарыгы бүрүммүт мыраанынан иилэнэн, улуу Туймаада биир сүүнэ алаастыы көҕөрүмтүйэ налыйа сытар. Н. Лугинов
Сайылык иһигэр сүүнэ титиик, хас да ааннаах уһун субурҕа саҥа, улахан дьиэ киһи хараҕар чуо быраҕыллаллар. С. Никифоров
2. Улахан далааһыннаах, олус суолталаах, дьайыылаах. Огромный по значимости, размаху
Онон, дьэ, сүүнэ мунньах буолаары турар. А. Софронов
Сүүнэ эппиэттээх байыаннай сорудахтары икки төгүл толорон турар. Амма Аччыгыйа
Дойду иннигэр дьэ кырдьык, сүүнэ соруктар тураллар. «Кыым»
3. көсп. Кимиэхэ, туохха да тэҥэ суох, уһулуччулаах. Выделяющийся среди других, незаурядный, выдающийся
Араас ааттаах ырыаһыттар, олоҥхоһуттар, сүүнэ үлэһиттэр, ньургун булчуттар, — былыр өлбүттэр, билигин тыыннаахтар. Амма Аччыгыйа
Кини [Ойуунускай] өйдүүр өйүнэн, сүрэҕин тэбиитин күүһүнэн, талаана үрдүгүнэн, айымньыта сүдүтүнэн — сүүнэ улахан киһи. Суорун Омоллоон
4. кэпс. Улаата охсубут, улахан киһи буолбут (оҕону улааппытын бэлиэтээн таптаан этэргэ). Заметно выросший (о ребёнке)
Аргыылаптар оҕолоро үс сааһыгар дьонун кытта додо курдук сэһэргэһэр, сүүнэ киһи буола оҕуста. И. Никифоров
Сэттэтигэр сылдьар сүүнэ сиэннээхпин, батыһыннара сылдьан сүөһүлэрбин бостууктаан аһатыам. «Кыым»
«Сүүнэ дьоннордоох эбиккин!» — диэтэ оҕонньор, тэбистэҥ уҥуохтаах моторуспут уолаттары көрө олорон. И. Тургенев (тылб.). Тэҥн. сүндэ, сүҥкэн
ср. алт., куманд. сүне, хак. сүнэ ‘душа человека, выходящая в момент смерти и остающаяся некоторое время около умершего в виде ветра, воздуха, пара’