• нареч. өрөһөлүү, түбэһиэх кыс-таан; грузить навалом өрөһөлүү сим.

II сов. 1. (кончить летать) кете н бүт; 2. что, разг. көтөн бүт (лётчик-таан бүт).

тириини таҥастааһын (тириини или-тии, араас веществолар суурадаһыннарыгар уган танас-таан имитии, туһаныллар оҥоһукка кубулутуу.)

миэрэлээ диэнтэн дьаһ
туһ. Дьыалатын араастаан туус таан-тумалаан хомсомуолтан таһаарыахтара, онтон университеттан үүрдэриэхтэрэ. Онон кини көннөрү миэрэлэтэргэ сөбүлэспэт. П. Аввакумов

туохт., түөлбэ. Бас таан сылдьыбыт сиргинэн хаста да сырыт, орохто тэп (кыылы этэргэ). ☉ Протоптать тропу (о звере)
Бөрө суолун мөндөйдөөбөккө, атын сиринэн киирбитэ. «ХС»

мөкүрүҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. [Ваня] кыра оҕо эрдэ ҕинэ, отоннуу сырыттаҕына, эһэ хам бат таан баран, баппаҕайынан мөкүрүҥнэтэн оонньообута. И. Федосеев
[ Моойторук уонна Баһырҕас] үрэн баргыйабаргыйа, икки хара тыс хааһах курдуктары сиирэ-халты харбаһан, эккирэтэн мөкүрүҥнэтэ турдулар. В. Протодьяконов

көр мэлит 1,
3
Былырыын сайын тахсан баҕадьылыыбын диэн, м у ҥхабын малытан киирбитим: иккитэ-үстэ төхтүрүйэн, анаан көрдөтө са таан баран булбатаҕым. Күннүк Уурас тыырап. Таҥалайын тыаһа таҥырҕаан, Куолайын тыаһа куллурҕаан …… Маа нылаах Бааска Малааһын астарын М а л ы т а н кэбиспит. В. Чиряев

туохт., эргэр. Ту о х б а а ргынан инниҥ диэки түс, сүүр. ☉ Б ежать изо всех сил. Утаакы буолаат, Үрүйэ халдьаайытыттан улахан баҕайы үрүҥ элэмэс куобах куула диэки сүүрэн муус таан э р э р э б и т. Д. Таас
Бугуһуйбут ат сыа хаары тоҕо кэһэн, сүүрэн муустуу турда. А. Фёдоров
Мин …… кэннибин да хайыспакка, дьиэм диэки муустаатым. Н. Заболоцкай

туохт. Буккуйан, ыгыта убах таан биир ньыгыл маасса оҥор (хол., т и э с т э н и ). ☉ Месить, замешивать (напр., тесто, глину)
Дьиэлээх дьахтар күөһүн өрбүтэ, л э п п и э с к э мэһийэн х о б о рдооххо уурбута, чаанньыгын оргуппу та. Н. Якутскай. Буору мэһийэн араас чорооннору, матаарчахтары, тыыны, тыа кыылларын оҥортууллара. Д ь ү ө г э А а н ы стыырап

дьүһ. туохт. Аллараттан ыла сириэдийбит хойуу лабаалаах буол (үүнээйини этэргэ); үрдүккэр дьүөрэлээх олохтоох, тупсаҕай, суон көстүүлээх буол. ☉ Иметь низко посаженную широкую, раскидистую крону (о растениях); быть невысоким, приземистым, плотным, равномерно широким (о форме чего-л., фигу ре кого-л.)
Төрдүттэн кэриэтэ мутукчалана лаглайбыт, үрдүк халлааҥҥа дьу лурҕатык өрө үүнэн тахсыбыт соҕотох харыйа бу чуумпуну, бу оргуйар чыычаах ырыатын соһуйбуттуу иһиллиир. Э. Соколов
Уҥуоргу күөх иирэ, уһук таан киирэн, лаглайан көстөр. Д ь ү ө г э А а н ы с т ы ы р а п. [ Килимиэннээх ийэлэрэ] маанытык таҥнан хотунхаан курдук лаг лайбыт. А. Сыромятникова
ср. монг. лаглайх ‘быть тяжеловесным; иметь широкое основание’