уст. прошивать; стегать; суорҕан табын хабаа = простегать верх одеяла.

табын диэнтэн тиэт
көрүҥ. Паровоз айаныгар киирэн, модун ыстаал бүлгүннэринэн табыммахтаан, буруонан, паарынан аҕылаамахтаан, дохсун тыал дапсыырданан, улам түргэтээн, үөрэн-көтөн, үлүһүйэн барда. Амма Аччыгыйа

туохт.
1. Атыннык уларытан, кубулутан эт, ааттаа (хол., тугу эмэ кистии, биллэрбэккэ буола сатаан). ☉ Делать по-иному, иным, переделывать, переиначивать (напр., название местности, имени человека)
Кыычаан диэн дьоно оҕо турбатаҕыттан ыксаан ханалытан ааттаабыт ааттара этэ. Р. Кулаковскай
Цензураттан ханалытан, айымньытын аатын «Манчаары түөкүн» диир. КНЗ КАӨ
«Табын эбэ» диэн ытык алааһы ханалытан «Хоту эбэ» диэн ааттыыллар. «ХС»
2. Куотуна сатаан бэйэҕиттэн тугу эмэ (хол., уорбалааһыны) атын киһиэхэ үтэй, бэйэҕэр ылыныма, бэйэҕин быыһаан ыл, куотун. ☉ Отводить от себя что-л., сваливать что-л. на другого (напр., подозрение), выгораживать себя
Туллукчаана хайдах даҕаны ханалытыан табыллыбат буолла, кырдьыгынан билинэргэ тиийдэ. В. Протодьяконов
Бэйэтиттэн ханалытан этэр. ЯРС
◊ Ханалытан этии — ханалытыы диэн курдук
Биһиги сахалыы литературнай тылбыт хос-хос этиини, тэҥнээһиннэри, ханалытан этиилэри таптыыр, ол нуучча тылыгар сэдэхтик көстөр. «Чолбон»

I
туохт.
1. Тугу эмэни кэмчилээн, кичэйэн тутун, ороскуоттуургун кэрэй. ☉ Использовать что-л. бережливо, экономно, расходовать неохотно, беречь
[Уйбаан:] Биир кыра оҕуһу сиэбит үһү, атын харыстаатаҕа буолуо. А. Сыромятникова
Төһө да аһыан баҕардар, өйүөтүн харыстаан тыыппат. Н. Якутскай
Уолаттар харчыларын харыстааннар үһүс кылаастаах билиэтинэн айанныырга быһаарыммыттара. Ойуку
2. Туохха эмэ кичэллээхтик, кыһамньылаахтык сыһыаннас, көр-харай, харыһый (хол., төрөөбүт сиргэр-уоккар, айылҕаҕа, бэйэҥ төрүттэргэр). ☉ Бережно относиться к чему-л. (напр., к родной земле, природе, к своим истокам), оберегать, щадить, дорожить
[Арыпыай:] Оҕом бу этэрбэһи үс күн от охсон ылаахтаабыта. Харыстаан, кэппэт этэ. Амма Аччыгыйа
Билбэт дьыалаҕар орооһума ээ. Хата, баран сынньан. Ньиэрбэҕин харыстаа. Н. Лугинов
Соноҕоскун соччо харыстаама, түргэн соҕустук айаннаар. Н. Якутскай
Саха тыаны ис сүрэҕиттэн таптыыр, харыстыыр уонна кимнээҕэр да ордук иҥэн-тоҥон билэр, үөрэтэр. И. Данилов
3. Кими, тугу эмэ туохтан эмэ көмүскээ, күөмчүлээ. ☉ Ограждать, защищать кого-л. от чего-л.
Кини уруккуттан, убай быһыытынан мэлдьи балтын араҥаччылыы, харыстыы сатыыр үгэһинэн, ити бэйэтэ да дьиксинэр ынырык санаатыгар бэлэмнии сатыыр курдук. Н. Лугинов
[Маайыс:] Итинник [албын] дьыаланы эн өйдөөбөккүттэн, түөкүнү хаххалыыр, харыстыыр курдук быһыыланаргыттан олус кыбыстабын. С. Ефремов
4. Ханнык эмэ эчэйииттэн, сүһүрүүттэн быыһыыр көмө, ньыма буол (хол., туох эмэ тэрил, эмп, сэрэтэр дьаһаллар). ☉ Защищать, оберегать кого-л. от травм, повреждений, болезней (напр., о приспособлениях, лекарствах, профилактических действиях)
Туус сүөһүнү үгүс ыарыытыттан харыстыыр. ПАЕ ЭАБ
Хаһыҥ түһэр бириэмэтигэр ууну кутуу оҕуруот аһын хаһыҥтан харыстыырга үчүгэй түмүктэри биэрэр. САССР КОА
Эрбэх дапсыта. Ох саа кириһэ тойон эрбэҕи эчэтиититтэн харыстыыр муос тэрил. СВИ СММТО
♦ Тириигин харыстаа калька., кэпс. — бэйэҥ эрэ иннигин көрүн, бэйэҥ эрэ быыһанар суолгун тобул. ☉ Спасать свою шкуру
Бэйэтин тириитин харыстыы Кутуйах хороонун кэҥэтэр, Буолума кинилиин атастыы: Эйигин кылыыгын кэтэһэр. П. Тулааһынап
Кини бэйэтин тиириитин харыстаан, сымыйа суолга атаҕастанан эрэр киһини көмүскэспэтэх, тыл көтөхпөтөх, дөксө эбиитин сөбүлэһэн биэрбит. С. Никифоров
◊ Харыстаан ааттаа кэпс. — итэҕэл, сиэр-туом быһыытынан сирэй аатын кубулдьутан ааттаа. ☉ Называть когочто-л. заменяющим словом или именем, использовать эвфемизм взамен табуированных слов или имён, оберегая когочто-л. от злых духов (по канонам верования якутов)
Былыр [эһэни] коок диэн харыстаан ааттыыр ааттара. Айыырҕаан. Багдарыын Сүлбэ
Сылгыны харыстаан «үрүҥ сүүрүкпүт» диэн ааттыыбыт. КДьА
[Табын Эбэ диэн алааһы] олохтоохтор өбүгэ саҕанааҕы үгэһинэн харыстаан Хоту Эбэ диэн ханалытан ааттыыллар. «ХС»
II
туохт. Харыһынан туох эмэ устатын кээмэйдээ. ☉ Измерять пядью длину чего-л.
Эһэлэрэ ирбит солоҥдону ылан сүллэ уонна маска тиирэн баран харыстаан көрдө. Болот Боотур