1. хап I диэнтэн хай. аата. Оройуоҥҥа ыччаты орто үөрэҕинэн хабыы үрдээтэ. АНХ СС
   Хаамыскаһыт сэттэ төгүл араас хабыыны оҥордоҕуна, таҕыста дэнэр. ВПК СОо. Тыа сиригэр бибилэтиэкэнэн хабыы уопсай таһыма намыһах. «Ленин с.»
2. Балык күрүчүөккэ туттарыыта, хаптарыыта. ☉ Клёв, поклёвка
   [Дырааһай Ылдьаа:] Сотору алыһар күнүскү хабыыта буолуо! Н. Якутскай
   Балык хабыыта кэнники аҕырымнаан барбыта. Н. Заболоцкай
   ◊ Хабыы балыга көр балык. Таайым хабыы балыгын бэристэ

хабаатыннар диэнтэн хай
аата. Билигин даҕаны оҕолору үлэҕэ бэлэмнээһиҥҥэ уонна идэҕэ хабаатыннарыыга итэҕэстэр бааллара бэлиэтэнэр. «Кыым»
Чыыһылалары хабаатыннарыы. ШИН А

тут-хап диэнтэн хай. аата. Тутуу-хабыы үчүгэй курдук
□ Киһи тутуутугар-хабыытыгар үөрэнэ илик убаһа сиргэмтэҕэй, иһиттэн уулаабат, утаттаҕына да аҥардастыы хаары сиир. ДьСИи

и. д. от хап =; хабылыгы хабыы игра в хабылык.

аат. Күүстээх кытаанах көрүү, харабыллааһын, хонтуруоллааһын, кэтээһин. ☉ Строгий надзор, контроль, строгое наблюдение, слежка
Аҕыйах сылтан бэттэх Мааны Маппый: «Сатаммат буолан эрэбин. Тутуу-хабыы, кэтэбил-манабыл сүрдэнэн иһэр», — диэн киҥэ-наара алдьанан кэлэрэ чаастатыйбыта. П. Аввакумов

тэҥнэниллэрэ, хабаан- наһыылааҕа; соотносительность двух понятий икки өйдөбүл хабааннаһыылаахтара.

м. 1. эргитии, курдааһын, хабыы; охват рабочих завода социалистическим соревнованием завод рабочайдарын социалистическай куоталаһыынан хабыы; 2. воен. эргийэн ылыы; охват противникаөстөөҕүэргийэн ылыы.

аат. Оскуола оҕолоро судаарыстыба суотугар үөрэнэр, олорор, иитиллэр дьиэлэрэ. ☉ Школаинтернат (среднее учебное заведение, где школьники учатся, воспитываются и живут на полном государственном обеспечении)
Орто үөрэхтээһининэн хабыы былаанын Аллараа Кураанах, Ленинскэй, Чагда, Якокут, Кытыллаах оскуолалара уонна Томмот интернат-оскуолатын кэлэктиибэ толорботулар. «Кыым»

I
аат., түөлбэ. Күөгү. ☉ Удочка
Ол кэмҥэ күөгүгэ (атын оройуоннарга сип диэн ааттыыллар) [күстэх] элбэхтик хабааччы. «ХС»
Хаахынай түһэр уу түгэҕэр Уһун күн дууһам тулуппат: Хаахынай сиппин хаппат! А. Барто (тылб.)
ср. тюрк. йип, кирг. жип ‘нить, нитка’
II
тыаһы үт. т. Тиис быыһынан чэпчэкитик «си» диэн иһиирэн таһаарар тыас. ☉ Подражание лёгкому свистящему звуку «си», произносимому путём выдувания воздуха между зубами.

аат. Сорох мас кытаанах хахтаах сиэнэр аһа, туорааҕа. ☉ Плод некоторых деревьев со съедобным ядром и твёрдой скорлупой, орех
Манна туртас сиир чыыбаайыта үүнэр, хабааннар сиргэ түспүт эриэхэни, дууп туораахтарын хомуйан сииллэр. Н. Якутскай
Ситэ илик эриэхэлэр минньигэс амтаннаах үүт курдук сүмэһиннээх буолаллар. КЗА АҮө
Быйыл эриэхэ хайа да дьыллааҕар дэлэйдик үүммүт. А. Кривошапкин (тылб.)