көр далаһа I
Лука быһыт иннигэр ууруллубут икки мас талаһанан хааман дьулуруйан тахсан иһэн, мүччү үктээн, көҥүс түгэҕин диэки таҥаһа туспа, бэйэтэ туспа буралла түстэ. М. Доҕордуурап
Ыаллар дьиэлэрин айаҕыттан ыла талаһанан сылдьаллара. «Чолбон»
♦ Талаһа буол (уур) — тугу эмэ холбооттоо, сибээстээх гын. ☉ соотв. служить мостом (наводить мосты)
Кылаастаах уопсастыбаҕа кылаастар охсуһуулара хайаатар даҕаны өрөбөлүүссүйэҕэ тиэрдэр уонна ол өрөбөлүүссүйэ эргэ уопсастыбаттан саҥа уопсастыбаҕа киирэр талаһа буолар. МАЕ УОРОС
Нуучча поэтическай тылбааһын төрүттээбит Жуковскай уонна Гнедич бэйэ-бэйэлэриттэн ыраах турар тыллар уонна култууралар икки ардыларыгар талаһа уурбуттара, онон бэйэлэрин норуоттарын култууратын байыппыттара. «ХС». Тардыстар талаһата харыс т. — миинэр көлөтө, ата. ☉ Верховая лошадь
Аҕатыттан көрдөспүт кини: Аҕал миэхэ аллаах миҥэтэ — тардыстар талаһата, көтөр кынатта. Илиибэр туттар саата-саадахта, Идэмэрдээх-илбистээх охто. С. Тарасов
Тардыстар талаһатын, Тайтаҕар соноҕоһун …… Үрүҥ күөкэл умнастаах Үөл хахыйах турарын Өйдүү, түбэһэ көрөн, Өртүү баайан кэбиһэр. П. Тобуруокап
Миинэр миҥэтин, Тардыстар талаһатын — Күөнэ көҕөччөр атын ыҥыран, Хаһыытаан хабырытта, Ыһыытаан дуораһытта. С. Васильев

сыһ. Сыыдамнык, баҕатыйан (айаннаа — көлө туһунан). ☉ Споро, с желанием поскорее добраться до места отдыха (напр., идти — о лошади)
Хаан тараҕай хардааттаах хайаларынан Арҕаа диэки Алаһа-талаһа Айаннаан истэҕэ. П. Ойуунускай

сыһ., кэпс. Тиэтэйэн-саарайан, үлүмнэһэн (тугу эмэ гын). ☉ Торопливо, спешно (как бы соревнуясь с кем-л.); споро (делать что-л.)
Илэһэталаһа хаамта. Атым илэһэ-талаһа айаннаата.  Атын диэки илэһэталаһа хаамта. П. Ойуунускай
«Балтараа чааһынан эйиэхэҕэ баар буолуом»,- диэт, илэһэ-талаһа хомунан сэбиэппэр барабын. Р. Кулаковскай

аат., фольк. Кимтуох эмэ ханарытан ааттаммыта (хол., таабырыҥҥа киһи, кини күлүгэ). ☉ Образное загадковое название кого-чего-л. (напр., человека, его тени). Киһини үтүктэр Килэс-талас баар үһү. (тааб.: киһи күлүгэ)

I
талаа диэнтэн холб. туһ. Бу уолаттар маҕаһыыны таласпыттар үһү
II
туохт.
1. Ханна эмэ барыаххын олус баҕар. ☉ Сильно желать отправиться куда-л., стремиться куда-л. Үөрэҕин бүтэрэн баран Максим салгыы үөрэнэ куоракка барарга талаһар. П. Филиппов
Бу үһүс сайынын куоракка талаһан эрэр. Т. Нутчина
Итиннэ, ити икки дьиэҕэ, үс-түөрт ыал дьукаахтаһан кыстыыбыт. Сайын бултаах, балыктаах …… былыргы сайылыкпытыгар талаһабыт. «ХС»
△ Түргэнник хайа эрэ диэки дьулус, бар. ☉ Устремляться куда-л. [Нартаахап] тиэтэлинэн таҥнан хачыгырайан таһырдьа таласпыта. Софр. Данилов
Этэрбэһин уутун сүөкээн, онон-манан бобута туппахтаан, ыктыбыта буолан баран, туох баар кыл тыынынан дьиэтин диэки талаһар. И. Федосеев
Арыпыана, уулуссаны туоруу охсоору, уолун икки илиитинэн хам кууһан баран, кытыы диэки таласта. М. Попов
2. Тугу эмэ ситиһэргэ, ким эрэ буоларга, туохха эрэ дьулуйан туран күүскэ баҕар, тардыс. ☉ Настойчиво добиваться, сильно желать чего-л., стремиться к чему-л.
Кини үөрэҕи батыспыт, науканы баһылыырга таласпыт, кылгас гынан баран, чаҕылхай суола ити курдук саҕаламмыта. П. Филиппов
Улахан кыыһа ыал буолбута ыраатта да, оҕолонуон баҕарбат, дуоһунаска эрэ талаһар. У. Ойуур
[Дэмикирээттэр] соҥнообут көҥүл быыбардарын сыарҕатыгар олорсон, былааска харса суох таласпыттара. Н. Борисов
Октябрина бу үлэҕэ [милииссийэ үлэтигэр] олус да талаһан, өр да сыралаһан туран кэлбитэ ээ! М. Попов
3. түөлбэ. Тугу эрэ гыныаххын баҕар. ☉ Иметь желание, намерение (делать что-л.)
Итинник хомолтобун мин мунньахха этиэхпин талаһабын. ДСЯЯ

проявлять большое желание; илэһэ-талаһа аһаатым я поел с большим удовольствием; атым илэһэ-талаһа айаннаата моя лошадь идёт споро (напр. почуяв жильё, место стоянки).