аат., эргэр.
1. Уулларан уу ыларга анаан, ыйанар маска сомоҕолоон чиҥэтиллибит хаар. ☉ Сбитый в комок снег для получения питьевой воды
Тамманы аһыахпыт. ПЭК СЯЯ
Тамманы оттулла турар оһох иннигэр ыйаан, уулларан уу ылаллар. СГФ СКТ
2. түөлбэ. Таммах. ☉ Капля. Ити тамма тэстэр
Якутский → Якутский
тамма
Еще переводы:
бултааһын (Якутский → Якутский)
аат. Булдунан дьарыктаныы, этин эбэтэр тириитин туһанаары кыылы, көтөрү эбэтэр балыгы айылҕаттан булан өлөрүү, туттарыы. ☉ Добывание диких зверей, птиц или рыбы с целью использования их мяса в пищу или ради меха, охота, лов, промысел
Былыргы дьон бастакы үлэлэрэ — булт бултааһына. Саха фольк. Тамма уҥуор сүрдээх бултаах үрэхтэр бааллар. Бу дойдуга бултааһын көх уонна үгэс буолан хаалбыт сирэ эбит. И. Федосеев
сыккыс (Якутский → Якутский)
- аат.
- Кыра сүүрээн, үрүччэ. ☉ Ручеёк
Ардах уутуттан сыккыс тарпыт үрэхчээн, таастан тааска ойбохтоот, сэниэтэ эстэн, өрүс кырылас кумаҕар иҥэн-сүтэн симэлийэн сүтэр. Ф. Постников
Тамма үрэҕэ аар тайҕаны хайа тыыран, сыккыс ууттан силбэһэн, Өлүөнэ эбэ хотуҥҥа суккуллар. Сэмээр Баһылай
Бу хаайан турбут халыҥ хаар анныгар бастакы ыраас дьирибиниир сыккыс үөскээн, күлэ-үөрэ күлүмүрдээбит. «ХС» - көсп. Кыра, симик көстүү, уларыйыы (хол., сүрэххэ, дууһаҕа). ☉ Источник (напр., вдохновения)
Саха айар тыллаахтарын Сардаҥалаах байҕалларын Үрэхтэрэ, сыккыстара Үксээтиннэр өрө биэрэ. И. Федосеев
Ордук кинини [худуоһунньугу] Индигиир өрүс орто сүүрүгэр сытар сирдэр умсугуттулар, айар үлэтин бараммат-хороммот сыккыһынан буоллулар. «Кыым»
Мин сүрэхпэр дьикти сыккыс Сүүрэн киирэн сылаанньытта, Дойдум тыына тыыннаах аргыс Кэпсии-ипсии айаннаата. «Сахаада» - даҕ. суолт. Биллэр-биллибэт, чэбдигирдэн ылар (хол., тыал). ☉ Лёгкий, освежающий (напр., о ветре)
Сыа балык хатырыгыныы кылбачыйар кыраһа хаар кыырпаҕын хомурах үрдүгэр бургучутар, сыккыс тыаллаах. С. Дадаскинов
ср. ДТС сархыш ‘капать’, сарк ‘сочиться’, карач.-балк. ырхы ‘поток’, эвенк. хиркэ ‘ручеёк после дождя’
көх (Якутский → Якутский)
- аат.
- Дьон холобурун тардыыта, угуйуута. ☉ Влекущая сила воздействия чужого примера
Бүтүн дэриэбинэ дьоно тахсан тибийбиттэрэ көҕө диэн, күүһэ диэн, сырсыыта диэн олус да буолар эбит. П. Ойуунускай
Манна көҕө бэрт. Бары барыта «хаалыма», «куораттыаҥ», «биһигини кытта барыс» дииргэ дылылар. Н. Заболоцкай - Туохха эрэ тардыһыы, баҕа. ☉ Влечение, желание
Мин суруйбут ырыаларбын дьон син сэргэҕэлииллэр ээ, итинэн көх тахсыа. А. Софронов
[Семен] доҕотторо булт чааһыгар букатын көхтөрө суох эбиттэр. Н. Якутскай
Сүгүн олорбот көх үөскээн, Сүргэлэрэ көтөҕүллэн, «Эмтээх» муора салгыныттан Эгдэйдилэр, биһи дьоммут. Күннүк Уурастыырап
△ Күүс-күдэх, эниэргийэ. ☉ Энергия, сила, настойчивость, упорство
Куппут чэй минньигэс сылааһа, Кулуһун дьиктилээх сылама, Саллыыгын, сылааҕын киэр үүрэн, Саҥа күүс, саҥа көх угуоҕа. Күннүк Уурастыырап
Көр оонньуу аргыстаах Көх үлэ дьарыктаах Сүрэҕи көччүтэр, Сүһүөҕү мэччитэр. Болот Боотур
△ Тугунан эрэ уопсай үлүһүйүү, умсугуйан дьарык оҥостон кэрэхсээһин. ☉ Всеобщее увлечение чем-л.
Сааскы сэргэх саһарҕаҕа Булт көҕө саҕаланна. И. Гоголев
Тамма уҥуор сүрдээх бултаах үрэхтэр бааллар. Бу дойдуга бултааһын көх уонна үгэс буолан хаалбыт сирэ эбит. И. Федосеев
Сааскы ыһыы күрэҕин көҕө Түүҥҥү түүлү уймаата. А. Абаҕыыныскай - Тугу эрэ саҕалааһын, бачыымы көтөҕүү. ☉ Какое-л. начинание, почин
Өндөрөй оҕонньор …… эмиэ биэс уон сүүһү суруйтарда, онон көх таһаарбыт дьоннорго иһигэр бэркэ абалана олорор. П. Ойуунускай
△ Ордук кимээһиннээх, дьулуурдаах, тахсыылаах өттө (хол., оонньуурга). ☉ Инициатива, активность (напр., при игре)
Оонньуу көҕө син-биир мин өттүбэр оннунан хаалла. Бачча баһыйа ылан бараммын сүүйэр инибин диэн наһаа холкутуйбутум. НСС ОоО - даҕ. суолт. Сэргэх, күө-дьаа, сонуну-саҥаны хабан ылымтыа. ☉ Живой, восприимчивый, активный
[Оскуолаҕа] сорох кылаас бытаан, көҕө суох. Саҥараниҥэрэн биэрбэттэр. Н. Лугинов
Сайын сайылык аайы Сүпсүһүү, мунньах бөҕө, Күө-дьаа кэрэ баҕайы, Көтөҕүллэр дьон көҕө. Баал Хабырыыс
Илии үлэтигэр да биһиги үөрэнээччилэрбит көх дьон. «ББ»
♦ Көх түһэн көр көҕүс III
Ол [өйөбүл] суох буоллаҕына, саҥа ыанньыксыт сопхуостан бүтэн барар болдьоҕун эрэ күүтэ, үлэ оҥорумтуотун үрдэтии «мин кыаҕым таһынан эбит» диэн көх түһэн сырыттаҕына, ама, баа буолуо дуо. «Кыым»
ср. туркм. көк ‘веселый, радостный’, тув. хөг ‘забава, развлечение, веселье’