Якутские буквы:

Якутский → Русский

тараһа

анат. брюшина # иҥиир тараһа буол = быть худым; быть измученным (напр. непосильной работой).

Якутский → Якутский

тараһа

аат. Киһи-сүөһү иһинүөһүн быччыҥнардаах тас бүрүөһүнэ. Брюшина
Кыаһай оҕонньор эргэ ырбаахытын арынан тараһатын тарбанна. Эрилик Эристиин
Онуоха бөрө түөрт атаҕынан чырбаччы тэбинэн тардыытыгар убаһа тараһата сытыы быһаҕынан хайа тардыбыттыы тэлэ барбытынан иһэ былтас гына түстэ. Р. Кулаковскай
Бэйэҕэ анаммыт курдук сөп бандаас иһи аллараттан өйүү өрө көтөҕөр буолан тараһаны тэниппэт. ГЛИ ЭИС
Тиийбэт тирии, тарпат тараһа буол көр тарт
Дьоннор ити курдук артыалга киирэн байан-тайан эрэллэр, оттон кинилэр буоллахтарына сыл аайы тиийбэт тирии, тарпат тараһа буола олороллор. Д. Токоосоп
Иҥиир тараһа буол көр иҥиир. Сорох үлэлиир, иҥиир тараһа буолар, оттон кини кустаан таҕылын ханнарар, күн ортооҥҥо диэри утуйар. Н. Габышев
Баайга-токко кэлэммит, Баттал илимэр иҥнэммит, Иэскэ-күүскэ киирэбит, Иҥиир тараһа буолабыт. В. Чиряев
Эриэн тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: онон-манан сыалаах. Мера определения жирности жеребятины: чуть подёрнутый жиром. Үрүҥ тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: быһах (батыйа) өнчөҕүн саҕа халыҥ хаһалаах. Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с кончик ножа
Сахалар сылгы көтөҕүн-эмиһин быһаарар сүрүн бэлиэлэрэ манныктар: үрүҥ тараһа — сыата сырдык, хаһата быһах (батыйа) өнчөҕө халыҥнаах, сорох сиринэн тараһата көстөр. АДГ СЭЭ. Ол аппын күһүнү быһа бүөбэйдии сатаан баран, нэһиилэ үрүҥ тараһалаабытым уонна сиэбитим. И. Никифоров. Былыт тараһа — сылгы этин төһө эмиһин быһаарар бэлиэ: ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. Мера определения жирности жеребятины: толщина брюшного жира с мизинец. Былыт тараһа — ылгын чыкыйа саҕа халыҥ хаһалаах. АДГ СЭЭ
ср. кирг. тараз ‘в меру худощавый, пропорционально сложенный’


Еще переводы:

бэкчэт

бэкчэт (Якутский → Якутский)

бэкчэй диэнтэн дьаһ
туһ. Бу үрдүк арҕаһын бөгдөппүт, иҥиир тараһатын бэкчэппит, төбөтүн сир диэки нөрүппүт оҕус өрүскэ ойоҕоһунан турар. «ХС»

хаһа

хаһа (Якутский → Якутский)

аат. Сылгы тараһатын иһинэн, оттон киһи тараһатын таһынан үөскүүр сыата. Брюшной жир
Сылгы ойоҕоһун хаһатын кыһалларыгар анаан тимир тэриэлкэни уурар. Н. Якутскай
Оҕонньор сылгы хаһата кыста. М. Доҕордуурап
Халыҥ хаһанан харчыта кэбис (охсун), суон саалынан мохсуота уурун көр саал I
[Дьэллиикэп Дьэкиим:] Баайдар халыҥ хаһанан харчы охсуналлар, суон саалынан мохсуо ууруналлар. П. Ойуунускай

былыт

былыт (Якутский → Русский)

облако; туча; облачная погода; итир былыт перистое облако; этиҥнээх былыт грозовая туча; сатыы былыт низкое облако; сис былыт облака в середине зимы, с появлением которых прекращаются сильные морозы # былыт тараһа подкожный жир толщиною меньше, чем в палец.

тамыйахтаа

тамыйахтаа (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Торбуйахтаа. Выкинуть плод (о корове)
[Хаарыан эмис ынахтар] Тарпыт тараһа истэммиттэр… Сорохторо тамыйахтыыллар, Сорохторо «таҥаралыыллар». Р. Баҕатаайыскай
Түүн да аанньа утуйбакка сылдьабыт. Настаа биир ынаҕа тамыйахтаан кэбистэ ээ. В. Гаврильева

ууналас

ууналас (Якутский → Якутский)

ууналаа диэнтэн холб. туһ. Бурхалейдаах аттара баран иһэр сирдэрин диэки ууналастылар. Эрилик Эристиин
Аттар бастарын ньолоччу туттан, кутуруктарын субуччу быраҕан бараннар, тараһалара суолга тиийэтиийэ, хатыс быаны сыыйа тарпыт курдук ууналастылар. Эрилик Эристиин

ханнар

ханнар (Якутский → Якутский)

хан диэнтэн дьаһ
туһ. Мууһунан утаҕын ханнаран баран, туран истэҕинэ, Түргэнэ үрэн тоҕо барда. Суорун Омоллоон
[Анньыһар Боотур:] Утаҕы ханнаран баран Соругу кэпсиир куолута. И. Гоголев
Сорох үлэлиир, иҥиир-тараһа буолар, оттон кини кустаан таҕылын ханнарар. Н. Габышев

холуодалаа

холуодалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Аан, түннүк холуодатын оҥор, туруор. Делать, вставлять дверную, оконную раму из брусьев
[Дьиэтин] Сырдык күн Сырала тыктын диэн, Кураанах маһынан холуодалаан, Чиргэл маһынан сэҥийэлээн Тайах тараһатынан тааһаан, Тула өттүнэн Тобулу охсуу түннүктээбит эбит. С. Васильев

буочу

буочу (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Идэһэ сүөһү иһэ (сүрэҕэ, быара, бүөрэ, быысаһа о. д. а.) тараһатыгар суулаан ууруллубута эбэтэр оннук уурарга анаммыт ис. Внутренности забитой скотины, плотно завернутые в брюшину или приготовленные для такого хранения
«Доҕоор, хайа эн төһөлөстүҥ, чэ, бургунаспыт буочутуттан үчүгэй аҕайдык буһар эрэ», — дии-дии үөттүрэҕинэн уотун анньа турда. А. Софронов. Тэҥн. симии

сыыйталаа

сыыйталаа (Якутский → Якутский)

сыый диэнтэн төхт
көрүҥ. Күрүс-күрүс тыал түһэн, уулусса буорун өрө ытыйан, уулуссалары баһыттан атаҕар диэри сыыйталаан кэбиһэр. Эрилик Эристиин
Үлүһүйбүт бөрөлөр убаһалар тараһаларын хайыта тыыта, такымнарын иҥиирин сыыйталыы сырыттылар. Р. Кулаковскай
Быыпсай тор курдук хара бытыгын тарбахтарын төбөтүнэн туорамаары сыыйталаабыта. И. Никифоров

тааһаа

тааһаа (Якутский → Якутский)

  1. таастаа диэн курдук (хол., түннүгү). (Дьиэтин) кураанах маһынан холуодалаан, Чиргэл маһынан сэҥийэлээн, Тайах тараһатынан тааһаан, Тула өттүнэн Тобулу охсуу түннүктээбит эбит. С. Васильев
  2. Муҥха таастыганын хомуйа тарт (муҥханы таһаарар саҕана). Подбирать грузила у невода (когда его выводят из воды)
    Сотору муҥхалара үмүрүйдэ, оҕонньор тааһаата, дьэ нам буолла, буугуначчы тыынна. Н. Габышев