аат., бот. Оттоох күлүк сирдэргэ биэс уон-сүүс сэнтимиэтир үрдүктээх гына үүнэр, аһа (сиэмэтэ) сиппит кэмигэр киһи таарыйдар эрэ, тыс гына түһээт, сиэмэлэрин тарҕаччы ыспытынан хайа ыстанар биир сыллаах, эмтээх от үүнээйи. ☉ Недотрога (бальзамин)
Таарыйыма урут бүөргэ, хабахха таас үөскээһинигэр, тас бааска уонна геморройга туттуллара. МАА ССЭҮү
Олбуордар, ханаабалар күлүктэригэр таарыйыма диэн ааттаах дьиибэ үүнээйи түбэһээччи. КВА Б

туохт. Тугу эмэ тэниччи, тарҕаччы уур. ☉ Разложить, расстелить, раскинуть что-л. во всю ширь
Хаалдьыт этэрбэһи Ойууҥҥа биэрэр, тэллэҕи уот иннигэр тэлгиир. А. Софронов
Бастыҥ көҕүл олоххо маҥан биэ тириитин тэлгээн биэрдилэр. И. Гоголев
Дьиэ таһыгар күөх окко таҥас тэлгээн, киэһээҥҥи сөрүүҥҥэ олорор, эчи, үчүгэйин! Далан

I
аат., эргэр. Былыргы сахалар аҕыс муннуктаах, тутум курдук атахтардаах эбэтэр эмиэ оннук намыһах түөрт муннуктуу судургу оҥоһуулаах туос эбэтэр мас остуоллара. ☉ В старину у якутов: восьмиугольный низкий стол из бересты или деревянных досок на коротких ножках, такой же низкий стол из бересты и досок четырёхугольной формы
[Ыһыахха] Көйөргө кымыһы …… Таала күөх хонуу Таһаатын тохору Тардылла сытар Таҥалай ойуулаах Талыы сандалыларга Тарҕаччы таттылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Былыргы ыһыахтарга] тыа саҕатынааҕы күөх хонууга тэлгэтиллибит аҕыстыы уонна уон алталыы туостаах араҕас сандалыларга асүөл адьырыйара, чороон айах чуоҕуһара. БИГ ӨҮөС
ср. монг. сандал, бур. һандалы ‘скамейка, стул’
II
сандал 1 диэн курдук
[Элиҥкэй Тэбэнэт] этиһии, охсуһуу диэни билбэтэх ыраас сандалы куйаарга хара баланаҕы түһэрэн, табатын сүнньүн анньан кэбистэ. Д. Апросимов
Үрүҥ түүн сандалы киэһэтэ Балааккам эҥээрин дьэ сапта. Балык миинин хана истэ Ленам омуннаах балыксыта. Н. Калитин (тылб.)
◊ Сандалы ох эргэр. — таҥалай куйаҕы хотор ох. ☉ Стрела для пробивания брони из железных пластинок.