Якутские буквы:

Якутский → Русский

татай

межд. выражает сетование, недовольство: о татай, итини да кыайбат! ну и ну, даже этого не может сделать!

Пекарский:
межд. сетования, удивления О татай! О, горе! Я. ; чэ татайбын! - восклицание женщины во время родов; в соединении с эт-, сырбай-, сырбаҥ - см. эти слова; абытайбын-татайбын! как горячо! как жжет! эр дьаалыы, эт татай! восклицание удивления, граничащего с благоговением перед каким-нибудь молодецким поступком

Якутский → Якутский

аарт-татай!

саҥа алл
1. Дьиктиргээһиннээх кыйаханыыны көрдөрөр. Междометие, выражающее раздражение с оттенком удивления
[Үс биис баһылыктара:] Аарт-татай оҕолоор!!! Алаата, оҕолоор!!! Абалаах айахтаах, туустаах тумустаах Түстэ түһээт түөкүн төрүөтэҕэй?!! П. Ойуунускай
Аарттатай! Алаата оҕолоор! Ааттаах күүстээх Аарыма оҕус диэн Алҕас даҕаны Арбыыллар эбит! П. Тобуруокап
Аарт-татай! Доҕоруом, өйдүүбүн: Ааһар былыт аптаах чэмэйдэр, Күн сирин көҥүлүн күлүктүүр Күтүр өстөөхтөр үгүстэр. С. Данилов
2. Күүстээх иэйиини, үрдүк өрө көтөҕүллүүнү көрдөрөр. Выражает сильное чувство, подъем духа, воодушевление
Аарт-татай, оҕолоор, Төннөн тахсаммын Өрөгөйдөөх быһытым Үрдүгэр тураммын Өссө одуулуу көрбүтүм. С. Зверев
Аарт-татай! Тыыннааҕым тухары Хайаан сүрэҕим кырдьыаҕай, Хайаан талыыкаан дьахтары Сэҥээрбэккэ аһарыаҕай? С. Данилов

аат-татай

көр аарт-татай! [Анньыһар Боотур:] Аат-татай эбит, оҕолоор! Тоҕооһо суох кэмҥэ түбүлээтэхтэрэ!.. И. Гоголев
Ар-дьаалы! Ааттатай! Бу уһун дураар хочолоох, киэҥ дьалхаан сыһыылаах, уһун куйаар толоонноох дойду эбит, оҕолоор! Саха фольк. Аат-татай... — диэн Ботугураатым, Чуҥкук ааммын Арыйдым, Таһырдьа ойон таҕыстым. С. Данилов

ат-татай

саҥа алл. Сөҕүүнү, дьиктиргээһини көрдөрөр. Междометие, обозначающее удивление, изумление
Ардьаалы! Ат-татай! Бу уһун дураар хочолоох, киэҥ дьалхаан сыһыылаах, уһун куйаар толоонноох дойду эбит, оҕолоор! Ньургун Боотур
телеут. аттатай

иэ-татай

саҥа алл. Соһуйууну, уолуйууну көрдөрөр саҥа аллайыы. Выражает удивление, растерянность
Иэтатай, сирдэрин анна Сир үрдүнээҕи сиэдэрэй эбит, «Аллараа дойдулара» Аламай күннээҕэр сардаҥалаах эбит! С. Зверев
Иэ-татай эбит, Оҕом туох буоллаҕай?! - диэт, Оҕонньор дьаалы Хамначчыт уолун илдьэ Харыйа маска барда. С. Зверев

иэт-татай

көр иэ-татай

уот-татай

саҥа алл. Сөҕүүнү-махтайыыны көрдөрөр. Выражает восхищение, восторг
Уот-татай, оҕолоор! Олус да сүрдээн-кэптээн кэпсээтиҥ. С. Зверев
Уот-татай нии, оҕолоор, Олох обургу долгуна, …… Орто дойду ойуулаах Отун-маһын угуттаатаҕа Олуһун эбитин, оҕолоор!.. Софр. Данилов

ыарт-татай

көр аарт-татай
Ыарт-татай! Атаскан! Аарт-татай! Кынныһах! Уһун суолбун оймоото диэҥҥин Уоруйахтыы тураҕын дуо? П. Ойуунускай


Еще переводы:

сырбаҥ

сырбаҥ (Якутский → Русский)

подвижный; вертлявый; сырбаҥ мэник вертлявый шалун; # сырбаҥ татай уст. молодица, молодуха.

сырбаҥ

сырбаҥ (Якутский → Якутский)

сырбай II диэн курдук
Сааскы үрүйэлэр, Сырбаҥ үрүйэлэр, Чурулаһа, Чырылаһа Сүүрэн-көтөн эрэллэр. И. Гоголев
Куттас куобах, Сырбаҥ саһыл, Мэлийдилэр, Күрэннилэр. Т. Сметанин
Сырбаҥ-татай — сырбай (сырбаҥ)-татай диэн курдук (көр сырбай II)
Сырбаҥалыыр-татакалыыр Сырбаҥ-татай Сытыы кыыс аатырда. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. хак. сырбанъ ‘лицемерный; порочный, развратный’

иэт

иэт (Якутский → Русский)

I уст. гнутый нож для выдалбливания деревянной посуды.
II : иэт-татай межд. выражает удивление, досаду, огорчение фу, ну, ах, ой-ой, ох; вот как.

таһыммахтаа

таһыммахтаа (Якутский → Якутский)

таһын II диэнтэн тиэт
көрүҥ. Эмээхсин ытыһын таһыммахтаата. И. Гоголев
Тэриэлкэ үлтүрүйбүт тыаһыттан соһуйан, дьукаах эмээхсин өрө татакалыы түстэ: «Бабат-татай, пахай, хайа барда», — өттүгүн таһыммахтаата. «ХС»

алаатыгар

алаатыгар (Якутский → Якутский)

көр алаата
Ар-дьаалы! Аарт-татай! Алаатыгар эминэ туомуй! Алдьархайдаах аллараа дойдуттан, Үлүгэрдээх үс күлэр ньүкэнтэн …… Үөлэскит үүтүн өҥөйбүтүм Үһүс сыла туолла эбээт... П. Ойуунускай
Мас таҥараа, алаатыгар бааргын дуу, суоххун дуу? Ситэри, батары көр, мас таҥараа! Суорун Омоллоон
Аар-татай, алаатыгар нии, Ама тыйыс тыын! Туманынан үллүммүт Днепри Ким эрэ харбыыр. Баал Хабырыыс

иэдээнигим-куудааныгым

иэдээнигим-куудааныгым (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Саха олоҥхотугар абааһы кыыһын ырыатын киирии тыллара. Запев бесовской девы в якутском эпосе олонхо
Иэдээникпин-куудааныкпын... Иһиликпин-таһылыкпын... П. Ойуунускай
Иэдээнигим-куудааныгым... Иһилигим-таһылыгым... Аар-дьаалы!!! Аарт-татай!!! Эрилик Эристиин

сандалҕа

сандалҕа (Якутский → Якутский)

көр сандалҕан
Иэ татай, Сирдэрин анна Сир үрдүнээҕэр сиэдэрэй эбит, Аллараа дойдулара Аламай күннээҕэр сандалҕалаах эбит! Саха фольк. Тыраахтар көччүйбүт нэлэмэн буолата Уоскутар сөрүүҥҥэ бигэммит, Сандалҕа сааскыны эрдэттэн саната Оруоспут солкото тэлгэммит. П. Тобуруокап

аар-дьаалы

аар-дьаалы (Якутский → Якутский)

саҥа алл. Дьиктиргээһиннээх, кыйаханыылаах, сэнээһиннээх, күүстээх уустук иэйиини көрдөрөр (үксүгэр атын тыллары кытта холбоһор, фольк. тут-лар). Междометие, выражающее сложное чувство сильного удивления, раздражения, пренебрежения (часто употр. в сочет. с др. межд. и модальными словами, обычно встречается в фольк.)
Аар-дьаалы, аат-татай, оҕолоор! Мин саллар сааһым тухары саманнык сүрдээх сүүнэ тыалы көрбөтөҕүм! Саха фольк. Аардьаалы!.. Аар-татай!.. Аматын даҕаны Өлөксөй, Өндүрэй Өллөхтөрүн аайы Алгыстаах тылларым Араҕас арыынан чаллыргыы таммалаан Соргубут сонуура. П. Ойуунускай
Аар-дьаалы, аны биһиги кутурбуппут сурукка киирииһи дии. Болот Боотур

дьылтай

дьылтай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Толору эттээх иэдэстэрдээх маҥан сирэйдээх буол (үксүн сиппит кыыс, эдэр дьахтар туһунан). Иметь полнощекое белое лицо (обычно о цветущей девушке или молодой женщине)
Сырбаҥалыыр-татакалыыр Сырбаҥ татай Сытыы кыыс аатырда …… Иҥин хаана тэтэрдэ, Сырайа дьылтайда. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьэрэмииһэп сүрдүк астыммыттыы күлэн дьылтайда. Болот Боотур
[Хобороос] урукку бэдэр саҕынньаҕа тобугар тиийбэт буолбута ыраатта. Уойбута-топпута, икки иҥэ дьылтайбыта сүр. А. Сыромятникова

күлүм-илим

күлүм-илим (Якутский → Якутский)

сыһ., фольк. Иннигэр-кэннигэр түһэн, арыаллыы. Услужливо ухаживая, забегая то вперед, то назад (сопровождать)
Уйгу-быйаҥ тутуурдаах Орто дойдум олоҕун Очурдарын тупсарбыт Отум-маһым иччилэрэ, Күлүм-илим көтөҥҥүт Күлэн-көтөн кэлээхтээҥ. Ньургун Боотур
Күн сирим өрөһөтө Күлүм-илим татайда, Айыы сирим арҕайа Арыы быйаҥынан алынна. С. Зверев