Якутские буквы:

Якутский → Якутский

типтэр

  1. тип I диэнтэн дьаһ. туһ. Таппыта быһыылаах, сирэйбин хаарынан уонна тоҥ буорунан саба типтэрбитэ. Н. Якутскай
    Быйыл кинилэр иккиэн бааһынаҕа тыраахтарынан кур уонна сибиэһэй ноһуому тастылар, хаар типтэрдилэр. ГСҮЦХ
    Кураайы оройуоннарга кыһын хара паарга хаары типтэрэллэр. «ХС»
  2. көсп. Үрүт-үөһэ саба ытыалаа, ытыалаан субурут. Беспрерывно стрелять из огнестрельного оружия, во всю палить (напр., из ружья), поливать (напр., из пулемёта)
    Кыһыллар кыранаатанан, бүлүмүөтүнэн саба типтэрбиттэр. Софр. Данилов
    Василий доҕоро …… фашиһы туруору тардаат, аптамаатынан ытан типтэрэр. ИИФ УС
  3. кэпс. Бэрт түргэнник, сыыдамнык, күүскэ айаннат. Мчаться быстро, с большой скоростью, галопом
    Куһаҕан киһи аттаммыта диэн аанньа буолуо дуо? Уон биэс көс сиргэ күнүнэн типтэрэн тиийбит. Эрилик Эристиин
    Матасыыкылга олорон киэҥ оҥоһуулаах суолунан айаннаан типтэрэн иһэбит. В. Протодьяконов
    [Тойон Ньургун бухатыыр] Сиэллэрэн типтэрэн, айаннатан дьалкытан Сири-сибиири уҥуордаата. ТТИГ КХКК
    Хаары типтэрии (хаар типтэриитэ) көр хаар
    Хаары типтэрииттэн айылҕа уонна от ыһыллыбыт ходуһаларын, мэччирэҥнэрин үүнүүлэрэ үрдүүр. СИиТ
    Кыһын хаары типтэрии олус улахан көдьүүстээх. Оччоҕо саас почва сиигэ элбиир, үүнээйи үчүгэйдик үүнэр. МЛФ АҮө. Уоҕурдууну бааһынаҕа киллэрдибит, хаар типтэриитин ыытабыт. «Саха с.»

Еще переводы:

сууһарылын

сууһарылын (Якутский → Якутский)

сууһар диэнтэн атын
туһ. Хотоолу туоруурга биһиги пехотабыт сууһарылынна. Өстөөх үөһэттэн адьас өҥөйөн сытан типтэрэр. Н. Кондаков

снегозадержание

снегозадержание (Русский → Якутский)

сущ
(мн. ч. нет)
хаары типтэрии

көмөлгөннүк

көмөлгөннүк (Якутский → Якутский)

сыһ. Өлгөмнүк, балысханнык. Обильно, изобильно
Көп суорҕанын саптан, Нухарыйбыт бааһына Айгыр-силик уйгута, Үүнүүтэ-бурдуга Садымыр хаар анныттан Көхтөөхтүк, көмөлгөннүк Үүннүн диэн, Тоҥ күүстээх тракторынан Тоҥууну тоҕо тыыран, Хойгуо тэйэр Тоҥ сиригэр Уоҕурдуу тиэйэр, хаар типтэрэр. И. Павлов

энэлис

энэлис (Якутский → Якутский)

энэлий диэнтэн холб. туһ. Кини таһыгар Баһыккалаах бүк түһэн олорон ытаһан энэлиһэн эрэллэр эбит этэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Тумул тииттэр ордук иҥсэтийэн …… хаарга ыстара, тибиигэ типтэрэ, истэрин түгэҕиттэн энэлиһэргэ дылы куугунаһа тураллар. Бэс Дьарааһын
Куолакаллар санаарҕаабыттыы энэлиһэллэр. ПНО

обуойдаа

обуойдаа (Якутский → Якутский)

I
туохт. Обуойунан сыһыар, бүрүй (хол., дьиэ эркинин). Покрывать, оклеивать обоями (напр., стену)
Хабырыыс утуйар хоһун суоҕар өрөмүөннээбиттэр, саҥа обуойдаабыттар, муостатын кылбаарыччы кырааскалаабыттар. И. Гоголев
Дьиэни обуойдуурга урукку эргэ обуой истиэнэҕэ биир тэҥник, дэхситик сыстан турар буоллаҕына, саҥаны ол үрдүнэн сыһыарыахха сөп. ДьБ
II
туохт., түөлбэ. Тип, тибэн кэбис (буурҕа, хаар силлиэ туһунан). Наметать ветром (о снеге, сугробе)
Типтэрэн, тыалыран обуойдааччы даҕаны. СТТТ

суоһатан

суоһатан (Якутский → Якутский)

сыһ. Ыран охтуор диэри дэлби сүүрдэн (өлөр — хол., аты). Гоняя до изнеможения (загнать, извести — напр., коня)
Куһаҕан киһи аттаммыта диэн аанньа буолуо дуо? Уон биэс көс сиргэ күнүнэн типтэрэн тиийбит. Дьэ ол тиийэн, суоһатан өлөрөн кэбиспитэ. Эрилик Эристиин
Эн Матырыаһап атыыһыт атын суоһатан өлөрбүтүҥ. «ХС»

снегозадерживание

снегозадерживание (Русский → Якутский)

хаары тохтотуу, тибии типтэрии (кыһын кыстыыр үүнээйилэри тымныыттан харыстыырга уонна буор сииги ылыытын элбэтэргэ анаан бааһынаҕа хаары типтэрэн мунньуу. Ньымалара: тыа балаһатын олордуу эбэтэр үрдүк умнастаах үүнээйилэр кирбиилэрин хаалларыы, тыал тибэр хаарын тохтотор мэһэйдэри туруортааһын, хаар субууллары онортооһун.)

намыв

намыв (Русский → Якутский)

м. 1. (грунта) уу тибэн мунньуута, уунан типтэрэн мунньуу; 2. (золота) сууйан ылыы (хол. көмүһү); 3. геол. тибиргэл биэрэк.

отрицательный

отрицательный (Русский → Якутский)

прил. !. ылыммат; получить отрицательный ответ ылыммат харданы ыл; 2. мат. отрицательнай, мэлдьэхтээх; отрицательное число мэлдьэхтээх чыыпыла; 3. грам. буолбат; отрицательная форма глагола туохтуур буолбат формата; 4. (плохой) төттөрү, омсолоох, куһаҕан; отрицательный поступок куһаҕан быһыы; отрицательные типы романа роман төттерү типтэрэ, роман омсолоох типтэрэ.

буолак

буолак (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ.
1. Бурдук сирэ, бааһына. Пашня
[Дьөҥкүүдэ] эбэ уутуттан угуттанан үүнүүлээх хортуоппуй буолактара, Акана аннынан хаппыыста үүннэрэр тэпилииссэлэр дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллэллэр. «ХС»
Тыаҕа ыһыы чугаһаан Буолак хаарын типтэрэ Холкуостары дьаһайа Агроном тиийдэҕэ. П. Тулааһынап
Эн тула өттүгэр көстөллөр буолактар. Ол онно өҥ үүнүү муоралыы долгуйар. И. Гоголев
2. Охсуһуу, кыргыһыы, сэрии буолар толооно, хонуута. Поле битвы, сражений
Оһол уолаттара Олгуй, хомуос тута-тута, Охсуһуулаах буолак диэки Обот-соллоҥ идэмэрдээх Отороймоторой сырыстылар. П. Ядрихинскай
Онтон сэрии буолагар охсуһуу Бухатыырдыы хабарҕалыыра. Эллэй. Кыргыһыы буолагар ньиэмэс сидьиҥнэри кыдыйыыга килбиэнин көрдөрбүтүн иһин, командование наҕараадалаата. Саллааттар с.
1967
русск. поле (изначально в сочетании чыыстай буолак)
Чыыстай буолак фольк. — сорох олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһар сирдэрэ. В некоторых олонхо: место, где бьются богатыри (букв. чистое поле).