Якутские буквы:

Якутский → Русский

буолак

уст. поле; бухатыырдар чыыстай буолактара богатырское чисто поле (место борьбы богатырей).

Якутский → Якутский

буолак

аат., түөлбэ.
1. Бурдук сирэ, бааһына. ☉ Пашня
[Дьөҥкүүдэ] эбэ уутуттан угуттанан үүнүүлээх хортуоппуй буолактара, Акана аннынан хаппыыста үүннэрэр тэпилииссэлэр дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник биллэллэр. «ХС»
Тыаҕа ыһыы чугаһаан Буолак хаарын типтэрэ Холкуостары дьаһайа Агроном тиийдэҕэ. П. Тулааһынап
Эн тула өттүгэр көстөллөр буолактар. Ол онно өҥ үүнүү муоралыы долгуйар. И. Гоголев
2. Охсуһуу, кыргыһыы, сэрии буолар толооно, хонуута. ☉ Поле битвы, сражений
Оһол уолаттара Олгуй, хомуос тута-тута, Охсуһуулаах буолак диэки Обот-соллоҥ идэмэрдээх Отороймоторой сырыстылар. П. Ядрихинскай
Онтон сэрии буолагар охсуһуу Бухатыырдыы хабарҕалыыра. Эллэй. Кыргыһыы буолагар ньиэмэс сидьиҥнэри кыдыйыыга килбиэнин көрдөрбүтүн иһин, командование наҕараадалаата. Саллааттар с.
1967
русск. поле (изначально в сочетании чыыстай буолак)
◊ Чыыстай буолак фольк. — сорох олоҥхоҕо бухатыырдар охсуһар сирдэрэ. ☉ В некоторых олонхо: место, где бьются богатыри (букв. чистое поле).

Еще переводы:

айҕаар

айҕаар (Якутский → Якутский)

көр айҕаарый
Артыаллар хайыы-үйэ бурдуктарын күрүөтүн ханан да быыһа суох гына туттулар. Айҕааран, буолак! П. Ойуунускай

барыкаада

барыкаада (Якутский → Якутский)

баррикада
Өлбүт дьон үрдүлэригэр ууруллубут кырааскалаах суруктаах таастары тиэйэн аҕалан дьаарыстаан оҥоһуллубут барыкаадалар олбуор эркинин кэрийэ кыстана сыталлар. Эрилик Эристиин
Буурҕа, буулдьа дьылыгар Муустаах похуот дьонноро Саһыл сыһыы буолагар Барыкаада буолтара. Эллэй

бөкөрүй

бөкөрүй (Якутский → Якутский)

бөкөй диэнтэн хамс
көстүү. Оҕонньор дьиэттэн тахсаат, Оҕуруот аанын аһа бөкөрүйдэ. С. Васильев
«Ойуун», дүҥүрүн сиргэ дар гына быраҕаат, буолак кэннин диэки бөкөрүйдэ. Болот Боотур
Кини, Петр Ивановичтан арахсаат, тротуар устун тиэтэйэ-саарайа хааман бөкөрүйдэ. С. Никифоров

килэбэчиҥнээ

килэбэчиҥнээ (Якутский → Якутский)

килэбэчий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Дьуолка оонньуура сырдыкка килэбэчиҥнии турар. — Алмаас «үтүө төрүттээхтэр» биһилэхтэригэр килэбэчиҥниирэ. ДФС КК
Буолакка иҥиннэриллибит таҥара мөссүөнүн алтан бүрүдэһинэ …… ыһыырынньык уотуттан килэбэчиҥниир. С. Курилов (тылб.)

тиҥинэт

тиҥинэт (Якутский → Якутский)

көр тигинэт
Үс көс сири өр гыныахпыт дуо, түргэн үлүгэрдик тиҥинэтэн холкуоска тиийдибит. И. Федосеев
Миичэкэ үүнэн турар бурдуктаах буолак иһигэр хамбаайыны тиҥинэтэн киллэрдэ. В. Протодьяконов
Сотору таба үүрбүт дьон бу тиҥинэтэн кэллилэр. «ХС»

тэйиэс

тэйиэс (Якутский → Якутский)

тэйиҥи диэн курдук
Уонунан тыһыынча килэмиэтир тэйиэс сытар Саха сирин чулуу дьоно «Сибиир улуу буолактарыттан» хайыһар кэтэн …… Европа фашистарын холбоһуктаах күүстэрин күөн көрсө барбыттара. ВУА БС
Хойуу туман быыһыгар, тэйиэс дьахтар ытыыра иһиллэргэ дылы. «Кыым»

чыыстай

чыыстай (Якутский → Якутский)

I
даҕ.
1. Атын туох да булкуллубатах, олоччу бэйэтинэн сылдьар, баар (хол., испиири этэргэ). ☉ Чистый, без примеси (напр., о спирте)
[Хоппоҕо] чыыстай кырылас кыһыл көмүс, күлүмүрдэс импэрийээл. Л. Попов
[Эмээхсин] хортуоппуй угуллан турар дьааһыгыттан биир иһит чыыстай испиири ороон таһаарда. В. Иванов. Самыыта, уорҕата, сиэлэ, кутуруга, тыһын ньургуннара, хоҥоруута килбэлдьийэр хара буоллаҕына, чыыстай хара дэнэр. Сылгыһыт с.
2. кэпс. Кирэ-хоҕо суох, марайдамматах, ыраас. ☉ Чистый, не загрязнённый. Чыыстай лиис
◊ Чыыстай буолак көр буолак
Үс төгүл бухатыырдыы иһиирэн баран бухатыырдар чыыстай буолактарыгар сүүрдэ. ПЭК ОНЛЯ I
Дьилэй таас чыыстай буолакка Дьулааннаахтык дугдуруспутунан Дуулаҕа бэртэрэ Лиһигир гына Тура түстүлэр. П. Ядрихинскай
Чыыстай буолак ортотугар Бухатыыр өлүгэ сытар. А. Пушкин (тылб.)
II
аат.
1. Бөдөҥ маһа суох үрдүк таас сир, дьааҥы. ☉ Безлесная горная равнина
Табалар, туус маҥан хабдьылар, Туруук таас хайалар, чыыстайдар, Намыһах сис тыалар, алыылар Тунаара субуллан аастылар. М. Тимофеев
Хас сайын ахсын тааска, чыыстайга тахсан сайылыырбыт. Н. Түгүнүүрэп
Корякин кырдьаҕас табаһыт. Бу Аарыты үрэҕин чыыстайдарынан элбэхтик сылдьыбыт киһи. «Кыым»
2. түөлбэ. Ситэ маҥхайа илик түүлээх, болоорхой дьүһүннээх сайыҥҥы биитэр күһүҥҥү кырса. ☉ Песец в летнее или осеннее время, с ещё не побелевшим, тёмно-серым мехом, недопёсок
Маҕан кырса — белый песец, улаан кырса, чыыстай — недопёсок. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биир кыһын аҕыс кырсаны, биир чыыстайы бултаабытын күөннэнэн хаартылаан киирэн барбыта. И. Федосеев

ардайдаа

ардайдаа (Якутский → Якутский)

туохт. Биир кэлимсэ буолбакка, быыстаах, арыттаах гына оҥор. ☉ Делать огрехи (напр., при пахоте); оставить промежуток, пространство между рядами
Бу буолагын муннуктарын хааллартаабыккын. Маннык эргийдиҥ да, хайаан да ардайдыыгын. П. Егоров
Киэҥ түннүктэринэн күн уота күлүмүрдүү тыкпыт уһун хоһугар ыалдьыбыт уонна бааһырбыт дьон ортолоругар ааһар гына ардайдаан, икки кэккэнэн сыталлар эбит. Л. Толстой (тылб.)

бараналаа

бараналаа (Якутский → Якутский)

туохт. Барананан бааһына буорун көбүт, бытарыт. ☉ Разрыхлять бороной, бороновать
Улуу сыһыыга тиийбиттэрэ – Михаил Семенов подсолнечник ыһыллыбыт бааһынатын бараналыы сылдьар эбит. П. Егоров
Бу хаһаайыстыбалар бурдук ыһар сирдэрин барытын бараналаатылар, күннэтэ көтөр сиигин тохтотор үлэни ыыталлар. «Кыым»
Буолакка тыраахтар сатарыттар, Ыһыыга кэлии-барыы, Ол онно үлэ дьоно мустар, Бурдук ыһа, бараналыы. Таллан Бүрэ

баррикада

баррикада (Якутский → Якутский)

аат. Көмүскэнэргэ ананан, түбэһиэх матырыйаалтан уулуссаларга оҥоһуллубут мэһэй, хахха. ☉ Баррикада
Таҥара дьиэтин аҕыраадатын иһинээҕи өлбүт дьон паамытынньыктарын алдьатан, тастаран сир аайы баррикада оҥостон эрэр үһүлэр. Эрилик Эристиин
Буурҕа, буулдьа дьылыгар Муустаах похуот дьонноро Саһыл сыһыы буолагар Баррикада буолтара. Эллэй
Куорат баррикаданан туолбута, түннүктэр ытар чуолҕаҥҥа кубулуйбуттара. Ю. Чернов (тылб.)