тирэс 1 диэнтэн хай
аата. Ытар бокуой суох буолан, хардарыта ыстыыгынан тирэһии буолла. ЧМА СТСАКҮө

1. тирээ 2 диэнтэн холб. туһ. Ыстыыгынан тирэстилэр
2. көсп. Кими, тугу эмэ кытта туруулас, күөн көрүс, утарылас. ☉ Оказывать сопротивление, противостоять кому-чему-л.
   Уот Кудулу байҕаллара Үллэн тахсыар диэри дэлби тирэстилэр. Ньургун Боотур
   [Эмээхсин:] Киһини кытта кыайан тирэспэт буолбут киһибин. А. Софронов
   Дуул атыыр оҕус эһэни кытта тирэстэҕинэ, иккиттэн биирдэстэрэ буолуор диэри арахсыбаттара үһү. ПАК АаТХ

туохт.
1. Тугу эмэ туохха эмэ даҕай, сыһыары тут, таарый. ☉ Прижать, приложить, приставить что-л. к чему-л.
Миша бэлэсипиэт үктэлигэр аҥаар атаҕын тирээтэ да, өҥдөҥөлүү сүүрбүтүнэн барда. Амма Аччыгыйа
Кыыс кыраабылын дьахтар тилэҕэр тирээбит. Софр. Данилов. [Кырдьаҕас киһи] Сир сүрэҕин тэбиитин истээри Спидолаҕа кулгааҕын тирээтэ. Доҕордоһуу т.
2. Кими эмэ тугунан эмэ (үксүгэр сэбинэн-сэбиргэлинэн) куттаан, кыҥаан тур. ☉ Запугивая, угрожая, наставлять что-л. (обычно какое-л. оружие) на кого-л., упереть что-л. концом в кого-л.
Дуолан Хара Анньыһар Боотуру охторор, үҥүүнэн тириир. И. Гоголев
Александр бэстилиэти ылан, Петяҕа уу дьулайга тирээтэ. М. Доҕордуурап
[Харабыл] саатын тирээбитинэн хаайыы аанын диэки барар. С. Ефремов
3. көсп. Ааҥнаа, суоһаа, ыган кэл (араас куттал, өлүү эбэтэр мүччүрүйбэт туох эмэ туһунан). ☉ Подойти вплотную, наступить, грозить (о неизбежной опасности, беде, смерти, о чём-л. неминуемом)
Болокко кыһалҕалаах түгэн тирээтэ. Н. Заболоцкай. Оо, хаһан эрэ тиһэх күн тирээн Олоҕум муҥунсорун умнабын!… И. Егоров
Ыһыы кэмэ субу тирээн кэлбитэ. А. Бэрияк
Миэхэ эксээмэннэр тирээбиттэрэ. ОТК
◊ Тирээн турар — хайаан да буолуохтаах, туолуохтаах, мүччүрүйбэт (хол., сорук, боппуруос). ☉ соотв. не терпящий отлагательства
Доҕордуулар тирээн турар сорук күчүмэҕэйин санаан, иккиэн чочумча саҥата суох олордулар. В. Протодьяконов
Эдэр прозаиктар ордук биһиги олохпут тирээн турар боппуруостарын туруорсарга хорсуннук ылсыбыттара. «ХС»
ср. кирг. тире, др.-тюрк. тирэ ‘подпирать’

1) подпирать что-л. чем-л., упирать что-л. во что-л.; маһынан тирээ = подпереть что-л. палкой; 2) прям., перен. угрожать, грозить; саанан тирээ = угрожать ружьём (в упор); тирээн туран сыыс = промахнуться, стреляя в упор; алдьархай тирээтэ грозит беда, нависла беда # тирээн турар сорук неотложная задача.

v. to prop, support, lean