ж. толкуйдаммыта, төгүрүччү толкуйдаммыта; обдуманность поступка (тугу эмэ) оҥоруу төгүрүччү толкуйдаммыта.

1. прич. от обдумать; 2. прил. толкуйдаммыт, төгүрүччү толкуйдаммыт; обдуманное решение толкуйдаммыт быһаарыы.

туохт. Ордук сааһыламмыт, толкуйдаммыт буол (тыл-өс туһунан). ☉ Быть тщательно подобранным, продуманным, взвешенным (о речи)
Кини …… төһөнөн күүскэ долгуйар да соччонон тыла-өһө кичэмсийэн иһэр идэлээҕэ. Софр. Данилов

толкуйдан диэнтэн атын
туһ. Тот күҥҥэ дьол суолтатын Толкуйданыллыбат даа эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Биэчэри дьону кэрэхсэтэр, көрдөөх-нардаах гына толкуйданыллыахтаах. ПАК КТ

сыһ. Арахсыбакка бииргэ, холбоһон. ☉ Вместе, скопом, гуртом
[Бииктэр:] Онон биһиги хаһыа да буолан аны холкуоска киирбэккэ, бүттүүн тутуспутунан олорорго толкуйданныбыт. Суорун Омоллоон
Оҕолор бары тутуспутунан дьиэлээтилэр. В. Яковлев

өллөйдөө диэнтэн дьаһ
туһ. «Онон, сокуон хараҕынан, Оҕонньору дьүүлгэ тардан, Көлөһүммүн өллөйдөтөн Көмүскэһиҥ миигин», – диэн Күтүөт киһи үҥсүүтүгэр Көрдөһүүтүн эппит этэ. Күннүк Уурастыырап
Кини [Абыраамап] Бииктэри хайаан да тыыннаахтыы илдьэ сылдьыахтаах; кини үрүҥ тыынын Бииктэринэн өллөйдөтөр кистэл толкуйдаммыта. Л. Попов

ыйыт диэнтэн бэй
туһ. «Дьэ, аны тугу гынабын?» — диэн бэйэтиттэн ыйытынна, толкуйданна. Суорун Омоллоон
Эргитэ санаан бэйэтиттэн ыйытынар Куратов. Р. Баҕатаайыскай
Киһиэхэ сорудаҕы биэрэригэр хаһан, хайдах итинник үөрэммитэй диэн бэйэбиттэн ыйытына, толкуйдуу саныырым. Багдарыын Сүлбэ

сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын ситэ толкуйдана илик, ылбычча соҕус диэн сыаналыыр, хайыҥ охсунарын көрдөрөр. ☉ Выражает оговорку говорящего, считающего высказываемую мысль предварительной, до конца не обдуманной и несколько опрометчивой (соотв. как сейчас мне кажется, по глупости своей). Акаары санаабар, эн этэриҥ сөпкө дылы. Акаары санаабар, бүгүн дириэктэри сөпкө кириитикэлээтилэр, эн туох диириҥ буолла?
□ Бастаан утаа, акаары санаабар, киниттэн сурук көһүтэрим. «ХС»

сыһ. Туох эмэ буолуон инниттэн, эрдэттэн. ☉ Заранее, раньше, вперед кого-чего-л.
Кини санаатыгар, эһэ өйдүүр өйдөөх, саныыр санаалаах, тугу барытын бэриэт билэр, көҥдөйдүү көрөр, киһи аатын да ааттыан тардынар сүдү кыыла. Болот Боотур
Кини олоҕун тосту уларыппыт түгэн суоҕа. Бары уларыйыы эрдэттэн толкуйданан бэриэт этиллэрэ. Н. Лугинов

дьорой диэнтэн көстө түһүү. [Ньургун Боотур] Тоҥ буорга тоһоҕо маһы тобулу бырахпыт курдук Дьорос гына түстэ. П. Ойуунускай
Чурумчуку турар бэйэтэ Тураҥ буордаах толооҥҥо Дьорос гына тура биэрдэ, Толкуйдана турбата, Сорудаҕар баран истэ. Эллэй. [Куралай Кустук] үс ый устата сүрдээх ичигэс, ураты сымнаҕас киис тэллэххэ, кырынаас тириитэ суорҕаҥҥа сууланан утуйан ылбыт курдук, хараҕа силимнэнэн ылаат, халыҥ куҥнанан дьорос гына тура эккирээтэ. Д. Апросимов