сүл I диэнтэн төхт
көрүҥ. Куобахпытын Ньукуус сүлэттээтэ уонна тус-туспа тоҥортоото. «ХС»

сыһ. Түүрэ тарпыт курдук, кумуччу. ☉ Подобрав, подогнув
Өлөрүллүбүт кырсалары атахтарын уонна кутуруктарын түүрэн мукуччу тоҥортоон кэбиһэллэр. ПГН НХҮөС. Түөрт тарбаҕы мукуччу туппут курдук үмүрүйбүт, сымнаҕас, кытаанах эмиийдээх ынахтар баар буолаллар. Биэс т. [Атаҕым таҥаһа] тарбахтарбын кумуччу ыла сылдьар, эһэ курдук мукуччу үктүүбүн, өр тулуйан кэппэппин. «Саха с.»

туохт.
1. Хаһаанар аскын мас атах үрдүгэр турар ампаарга, лаабыска уур. ☉ Складывать, хранить припасы в лабазе. Хаһаанар аспытын: бурдугу, эти, арыыны араҥастаатыбыт
□ Күн ортото арыый ааһан эрдэҕинэ, бэҕэһээ кыралаах улахан тайаҕы бултаан, көтөр-сүүрэр сиэҕэ диэн араҥастаан ааспыт сирбитигэр кэллим. Т. Сметанин
[Эһэлэр] эттэрин тоҥортоон, уҥуоҕун араҥастыыллар да, баран хаалаллар. Саха ост. I
2. эргэр. Өлбүт киһини мас атахтарга турар анал тутууга уҥуох тут. ☉ Хоронить умершего на лабазе
Алтан уҥуоххун араҥастыа, көмүс уҥуоххун көтөҕүө (өс хоһ.). Өллөхпүтүнэ, өлөртөн куоппут диэн суоҕа, — алтан уҥуохпутун араҥастыахтара, көмүс уҥуохпутун көтөҕүөхтэрэ. П. Ойуунускай
Онон оҕо буолаҥҥын, өллөхпүтүнэ көмүс уҥуохпутун көтөҕөөр, алтан уҥуохпутун араҥастаар, баайбытын-быйаҥмытын бас билээр. Н. Неустроев

I
1. даҕ. Чычаас (уу). ☉ Неглубокий, мелководный
Чаллыргыыр чалым уу, Күллүргүүр күөх далай. В. Кейметинов
Налыыга оҕолор уһун сайыны быһа чалбыыр, кумаҕынан будулуйар чалым уулаах. А. Сыромятникова
Чалым уунан халыйбыт хотооллору туораата. Уустаах Избеков
2. аат суолт.
1. Уу ньуурун охсор тыас. ☉ Шум от удара по поверхности воды, плеск
Дьон саҥата, эрдии тыаһа, уу чалыма үрэххэ туолла. Амма Аччыгыйа
Уу үрүҥ кыым буола бырдаҥалыыр. Күлсүү, ыһыы-хаһыы, уу чалыма. Н. Габышев
2. Чычаас, чычаарбыт уу. ☉ Неглубокая вода, брод, мелководье
[Алыһар] Иирэ талах кытылларга, Итии уулаах чалымнарга Кыракыйчаан күстэхтэри Кырыытыттан кыайталаата. П. Тобуруокап
ср. ног. шалп-шылп, казах. шалп ‘звукоподражание плеску, всплеску волны, плесканию воды’
II
аат., түөлбэ. Таба эбэтэр кыыл синньигэс оһоҕоһо. ☉ Тонкая кишка оленя или какого-л. зверя
Тимир оһох үрдүгэр буһа турар күөстэн буруолуу сылдьар таба этин, чалымы таһааран сыыһа-халты уобаат, таҥаһын үрдүгэр түстэ. Г. Нынныров
Чалымы тоҥортуу уурбуттара. А. Егоров. Табаҕыт эмис ини? Саатар чалымы ыраастаһыам этэ. А. Кривошапкин (тылб.)