сов. 1. что иэх, өҕүлүннэр, токурут; бүк баттаа; согнуть проволоку боробулуоханы өҕүлүннэр; согнуть деревдо маһы бүк баттаа; 2. что бокут, такыт; согнуть ногу атаххын такыт; 3. кого-что (сгорбить) бокут, тоҥхоччу тарт, бүк түһэр; старость согнула его кырдьыы кинини бокуппут, кини кырдьан тоҥхоччу тартаран хаалбыт; 4. кого, перен. (покорить, сломить) самнар, сөһүргэстэт; горе не согнуло его аһыы кинини самнары баттаа-батах.

дьүһ. туохт. Сискинэн тоҥхоччу түһэн атахтаргын ахчаччы уурталаан көнтөрүктүк хаамп. ☉ Ходить согнувшись, неуклюже расставляя чуть раздвинутые ноги
Бөкчөччү туттан, таҥхаарайдаан хаамар эрээри, сэргэх сэбэрэлээх, олохтоох тыллаахөстөөх биэс уончалаах киһи. «Чолбон»
Бу таҥхаарайдаабытын көрүмэ, мантыкаҥ ыҥырыыга сылдьар мындыр маастар. «Чолбон»

туохт. Инниҥ диэки иҥнэй, тоҥхоччу түс, тоҥхоччу тартар (хол., кырдьан). ☉ Согнуться (о чём-л.); ссутулиться, сгорбиться (напр., от старости — о ком-л.)
[Уулаах] таһырдьа тахсан, таҥхайбыт быһыылаах, тараах туйахтаах улаан аты сэргэттэн сүөрэн [ылла]. Эрилик Эристиин
Эмээхсин таҥхайа кырдьан кыайан үлэлээбэт буолбут. Н. Якутскай
Ити ортоку бааллан турар таҥхайбыт муостаах «Саппыйалаах» диэн кырдьаҕас ынах олус күрүөһүт. Далан
ср. монг. танхайх ‘развалиться; лежать без дела’, хак. сонъхай ‘наклоняться вперёд (при ходьбе)’

сыһ. Токуччу, тоҥхоччу. ☉ Так, чтобы согнуло, сгорбило (от старости — о человеке)
[Оҕонньор] таҥхаччы туттан, дайаччы дайбаан, тиэрэҥэлии турда. Болот Боотур
Дьукаахтарбыт бэйэлэрин курдук таҥхаччы кырдьан эрэр аҥаар муостаах соҕотох кытарах ынахтаахтара. И. Никифоров
Сороҕу кырдьыы аас хаара Таҥхаччы баттаан, сорсуйдаҕа. «ХС»

дьүһ. туохт. Умса тоҥхоччу туттан баран, төттөрү-таары тоҥхоҥноо; оннук туттан хаамп. ☉ Ссутулившись, покачиваться взад-вперёд; ходить, покачиваясь взад-вперёд
Ардахтаабыт тураахха дылы, буолаахтааҥҥын! Тоҥхооройдооҥҥун! Софр. Данилов
[Эмээхсин] Сөтөллө, тоҥхооройдуу, Тымтыгын уматынна. Д. Дыдаев
Өлөөҥкө, иҥнэн охтумаары, тайахтанан, умса тоҥхооройдуур. А. Сыромятникова

дьүһ. туохт. Умса тоҥхоччу туттан баран, төттөрү-таары кэҕиҥнээн хаамп. ☉ Идти, ходить, ссутулившись и покачиваясь взад-вперёд
Уутугар аҥаарыйбыта ситэ ааһа илик Лурье …… умса тоҥхооруҥнаан кэлэн, …… өкчөччү туттан турда. Болот Боотур
[Торуоскалаах оҕонньор] уулусса уҥуор тоҥхооруҥнаан иһэр. Н. Лугинов
Ырыган ат атахтарын сыһа тардан аат харата хааман тоҥхооруҥнаата. Г. Попов

сов. 1. иэҕилии, өҕүлүн, токуруй; бүк түс; проволока согнулась боробулуоха өҕүллүбүт; ветви согнулись под тяжестью плодов лабаалар отоннорун уйбакка бук түспүттэр; 2. (о конечностях; о шее, спине) бокуй, такый; 3. (сгорбиться) бокуй, тоҥхоччу тартар, бүк түс; 4. перен. (покориться) сампан бнэр, сөһүргэстээ; # согнуться в дугу (или в три дуги или в три погибели) 1) (сильно изогнуться) бүк түс, төҥкөн; 2) (стать покорным, угодливым) иэмэх курдук имилин, сыпый, сымнаа.

даҕ.
1. Көнөтө суох, өҕүллэҕэс. ☉ Кривой, согнутый
Мас Суханы Тыраахтар туоратта, Токур сиэрпэни Хамбаайын кыйдаата. Саха фольк. Тоҕус уонун тоҥхоччу туолбут, токур мас торуоскалаах оҕонньор дьон быыһыттан тахсан кэллэ. Күннүк Уурастыырап
2. көсп. Чиэһинэйэ суох, киитэрэй, албын. ☉ Нечестный, хитрый
«Тулааһынаптарга токур киһи суох», — Вера күлбүтэ. Далан
Дьадаҥы Дьаакып — сытыары сымнаҕас, угаайылаах, токур өйө суох, көнө сүрэхтээх оҕонньор. Н. Заболоцкай
ср. уйг. токар, токор ‘хромой’, монг. тохир ‘согнувшийся, кривой; изувеченный, искалеченный’

I
туохт.
1. Киэҥ сири сабардаан, тэнийэ сыт; уһаан, салҕанан бара тур. ☉ Простираться, раскинуться; тянуться, уходить вдаль
Тоҕой Сэлэ сыһыыта харах ылбатынан, көстөөх сиринэн тайаан сытар. Л. Попов
Мин нэһилиэгим сүүрбэттэн тахса көһүнэн тайаан олорор киэҥ нэһилиэк этэ. И. Никифоров
Киэҥ туундара кубарыйа тэнийэр урсуна ырыых-ыраах тайыыр. А. Сыромятникова
2. Киэҥ сиринэн, ырааҕынан тэлэһийэ сырыт. ☉ Ездить, ходить, покрывая большие расстояния; доходить до отдалённых мест. Тоҕус уоммун тоҥхоччу туоламмын, Тайҕаны баһынан тайаан сылдьаммын Истибитим, көрбүтүм бэрт элбэх. Суорун Омоллоон
Тоҕо, киһи оҕото эрээри, …… киэҥ халлаан кэтит өрөһөтүттэн кэдэрги тайаан кэллиҥ? Эрилик Эристиин
[Артыыстар] оннооҕор Бодойбонон тайыыр сурахтаахтара. ДФС КК
3. көсп. Киэҥ эйгэни хабан күүскэ дьай, күүстээх киэҥ сабыдыаллаах буол. ☉ Покрывая обширное расстояние, иметь сильное влияние на население (напр., о радиовещании)
Быыпсай илиитэ-атаҕа ырааҕынан тайаан сытарын Кыыс Хотун дьэ билэн эрэр. А. Сыромятникова
Араадьыйа улахан күүстээх, хаһыаттааҕар төһө эмэ ордук киэҥник тайыыр. ДФС КК
Майгы-сигили нуормалаһа тайыыр сирдэрэ аһара киэҥ. ДИМ
II
туохт. Тирэн, тайан. ☉ Опираться обо что-л. Илиигин остуолга тайаама! ПЭК СЯЯ
Сахам сирэ — Россия уһуга: Илин-хоту эҥээринэн тайаата. Л. Попов
Дьиэлэр турбаларыттан тахсар маҥан халлааҥҥа буруолар тайаан, остуолба курдук хороспуттара. «ХС»
◊ Иһинэн тайыыр муннук геом. — эргимтэ иһигэр оҥоһуллубут муннук. ☉ Вписанный угол
Иһинэн тайыыр муннук тирэнэр дугатын аҥаарынан кэмнэнэр. КАП Г
ср. др.-тюрк. тайа ‘прислонять, ставить опору’