1) отравлять, травить; аһыҥаны дьааттаан өлөрөллөр саранчу истребляют ядом; 2) диал. дразнить, изводить, травить кого-л. (неотступно).

несов. кого 1. (травить) дьаатынан өлөр, өлөр; морить крыс күтэри дьаатынан өлөр; 2. перен. (изнурять) муҥнаа, сордоо; морить голодом аччыктатан сордоо.

I побуд. от эккирээ=; оҕону түһэххэр эккирэт = позволить ребёнку прыгнуть себе на колени.
II 1) гоняться, пускаться в погоню за кем-л.; гонять кого-л.; кыылы эккирэт= гоняться за диким оленем; ытынан эккирэт = гонять с собакой (напр. лося); 2) перен. преследовать, травить.

туохт.
1. Куотан иһэри кэнниттэн сырыс, сүүр. ☉ Пускаться в погоню, гоняться за кем-чем-л., преследовать кого-что-л.
Кырдьаҕас ыт дьонун эккирэтэн, муҥунан маҕыйыктанан ааста. Амма Аччыгыйа
«Миигин эккирэтэн иһэр буоллахтара», — диэн, Сүөдэр ынах ханнын курдук сымара таас күлүгэр түһэн, маһы-оту быыһынан суолу одуулаһа сытар. Н. Якутскай
△ Тугу эмэ ситиһэ сатаа. ☉ Добиваться чего-л.
Мин санаабар, үлэ түмүгүн үөрүүтэ үрдүк буолуохтаах. Наар түмүгү эккирэтэн, түмүгүҥ интэриэһинэн олороҕун ээ. Н. Лугинов
Мэнээк тупсарыы идиэйэтин эккирэтэн, түбэһиэх уларыттаххына, бөдөҥ тэрилтэлэр былааннарын түөрэҥнэтэр айдааны тоҕо тардаҕын. «ХС»
2. көсп. Абааһы көрөн, өһөөн сойуолаа. ☉ Преследовать, травить кого-л. (из чувства неприязни)
«Соруйан атаҕастаан эккирэтэллэр», — диэн маҥнай уордайа, абалана санаата. П. Ойуунускай
Кылбановскай Болот Борисовиһы сүгүн үлэлэппэт, эккирэтэр, үлэттэн үлэҕэ көһөрөр, сорудахтарынан симэр, мэһэйдиир. В. Яковлев
ср. др.-тюрк. секирт ‘заставить скакать, прыгать; пускать вскачь’

туохт.
1. Киһи эбэтэр ханнык эмэ тыынар тыыннаах муннун, айаҕын бүөлээн тыынын хаай. ☉ Лишать кого-л. возможности дышать, с силой сжимая горло, душить, удушать
Хара Бэкир булчут оҕонньорго тиийбитэ уонна ол түүн тумнаран өлөрбүтэ. С. Дадаскинов
Сорох …… табалар, киһи кэтиирин биллэхтэринэ, төрүүр кэмнэригэр төрөөбөккө, оҕолорун тумнаран өлөрүөхтэрин сөп. ССП ЫН
Удавтар сиэртибэлэрин бэйэлэринэн ыбылы эрийэн тумнаран өлөрөллөр. ББЕ З
2. Тугунан эмэ (хол., буруонан, гааһынан) салгыны сутуйан, киһи эбэтэр ханнык эмэ тыынар тыыннаах тыынарын мэһэйдээ. ☉ Затруднять чьё-л. дыхание, отравлять дыхательные пути, душить, удушать кого-л. чем-л. (напр., дымом, угарным газом)
Хойуу буруо хабархай аһыы сыта дьон хараҕын аһытар, тыыннарын хаайар, тумнара сыһар. В. Протодьяконов
[Мааппа:] Фуу, табаҕыҥ сыта кэбэлкэйин! Киһини тумнарыыһыккын. ДьТ
3. көсп. Кими эмэ туоххунан эмэ сабырыйан атаҕастаа, саба баттаа, самнар. ☉ Подавлять кого-л. чем-л., притеснять, угнетать
Кулаагы барытын самнаран, Кутаа уот тыллары эппитэ. Батталы охсуунан тумнаран, Аҕатын кэриэһин сиппитэ. Эрилик Эристиин
Эргэ олох, ыраахтааҕы былааһын хараҥа күүстэрэ [саҥа сэбиэскэй киһи] күн сирин көрөрүн саба баттыы, тумнара сатаабыттара. «ХС»
4. көсп., кэпс. Саба саҥаран эбэтэр хайдах эмэ мэһэйдээн кимиэхэ эмэ саҥарар кыаҕы биэримэ. ☉ Вызывать у кого-л. растерянность, замешательство, перебивая, обрывая его речь, оглушать, ошеломлять кого-л. (напр., многочисленными вопросами)
Улаханнаах Кыра Уйбаан, Ымыы кыыһы, киксибиттии, Утуу-субуу, тура-тура, Ыйытыынан тумнардылар. Күннүк Уурастыырап
Оттон сүрэҕим ыарыыта диэн истэҕинэ тыына хаайтарыар диэри кириитикэнэн тумнарбыттара. М. Доҕордуурап
Тарас Георгиевиһы араас эриирдээх боппуруоһунан адьас тумнаран кэбистилэр. «Чолбон»
ср. алт., тун ‘закладывать (о носе, горле)’, тумалаа ‘душить; травить’, тундыр ‘оглушать’

туохт.
1. Туох эмэ буруйу, айыыны оҥоруу иһин эккирэтэн туран өһүөннээ (хол., ийэ кыыл, абааһы, иччи тустарынан). ☉ Неотступно следовать, мстить за какие-л. проступки, грехи (напр., о тотемах, злых духах и т. п.)
Былыр ити таҥарабыт диир көтөрдөрүн — хотойу, кубаны, суору өлөрдөхтөрүнэ, улаханнык буулуур үһү. Ыарыы буолан өлөҕүн. Ол иһин өлөрбөттөр. Багдарыын Сүлбэ
Чугас олорор ичээн эмээхсини аҕалан мэнэриттэрбиттэрэ, Боппууда балта буулаабыт диэн нэһиилэ уоскуйан дьиэлээбитэ. Болот Боотур
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. Бука, эстэргэ-быстарга булбут үөдэн буолуо. И. Федосеев. Тэҥн. бурууһаа
2. Сиэри, тэпсээри арахпакка кэлэ тур (сүөһү, кыыл туһунан); сүөһүнү тарт (сиэмэх кыыллар тустарынан). ☉ Постоянно приходить и травить (о животных); разодрать, раздирать скот (о хищниках)
«Дьэ кырыыстаах хара буор сүөһүтэ буулаан алдьатан эрэр», — диэн баран, оҕус диэки көрөн кэбистэ. А. Софронов
Иэдээн буолла, Көстөкүүн, булбатах кыыл буулаата, бөлүүн аппын тардан барда... Биир туора быраҕар бүлтэһи да хаалларбата. Л. Попов
Тоҕо эрэ мин чүөмпэбэр балык хаппат. Сордоҥ буулаан сытар быһыылаах. И. Федосеев
3. Тохтообокко уһун кэмҥэ салҕанан бар (хол., ыарыы туһунан). ☉ Не проходить, не прекращаться длительное время (напр., о болезни)
Кыыспыт бүгүн бэргээн оронтон турбата. Туох ааттаах буулаата буолла. А. Софронов
Табалары ыыраахсыт буулаан сордотолоото. «ХС»
«Хабарҕа сэллигэ диэн ыарыы буулаан сытыарар», — диэн Өндүрэй хардырҕаабыта. Н. Якутскай
4. Кими эмэ ааспакка-арахпакка батыһа сырыт, эккирэт, сойуолаа; күөмчүлээ, атаҕастаа, сабыта түс. ☉ Постоянно беспокоить кого-л., досаждать кому-л.; притеснять, угнетать, нападать
«Оччоҕо эрэ үлэһит дьыалата табыллар», — диэн, атын амырыын «тооппоордор» буулаан кэллэхтэринэ, тоноһор киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
Өлүүнэн тыынааччы өстөөҕү ирдиибит, Өр кэмҥэ буулаабыт өһүөнүн иэстиибит. А. Абаҕыыныскай
Буулаа диэн ким эмэ арахпатыттан саҥарааччы абатыйдаҕына, ону абааһы көрдөҕүнэ этэр. «ХС». Тэҥн. адаҕый