Якутские буквы:

Русский → Якутский

трение

с. 1. аалсыы, аалыы; 2. трения мн. * *перен. (споры, столкновения) атааннапыылар, атааннаһыы, адаарыһыы; **между ними начались трения кининэр ыккардыларыгар ата аннаһыы буолан барда.

трение внешнее

тас аалсыы (эттиктэр бэйэ-бэйэ-лэрин таарыйсыыларыттан уөскүүр аалсыы. Хамсааһыны мөлтөтөр эбэтэр тохтотуон СӨП.)

трение внутреннее

ис аалсыы (кытаанах эттиктэр тас күүс дьайыытыттан быһыылара уларыйарыгар механическай эниэргийэни төнүннэрбэт гына инэринэр уратылара.)

трение движения или кинематическое

хамсааһын аалсыыта (хамсыыр эттиктэр бэйэ-бэйэлэрин кытта тас аалсыһыылара.)

трение качения

хачайданыы аалсыыта (биир эттик хас биирдии туочуката атын эттик сыччах биир туочукатын кытта таарыйсар уонна ол даҕайсар туочука-лара биир түгэҥҥэ эргичийии киининэн буолан ылар хамсааһын аалсыыта.)

трение покоя

туруу аалсыыта (эттиктэр бэйэ-бэйэлэрин мэһэйдэһэн хамсаабакка таарыйсан эрэ турар тас аалсыылара.)

внешний

прил.
тас
внешний вид - тас көрүҥ

внешний

прил. 1. в разн. знач. тас; внешняя среда тас эйгэ; внешний вид тас көрүҥ; внешнее спокойствие тас холку майгы; внешняя политика тас политика; внешняя торговля тас эргиэн; 2. перен. (показной) тас эрэ көстүүтүгэр, көрөргө эрэ; внешний лоск ке-рөргө эрэ килэйии-халайыы.

внешний долг

mac иэс


Еще переводы:

аалыы

аалыы (Якутский → Русский)

I. и. д. от аал = трение; 2. опилки (металлические); тимир аалыыта железные опилки.

клеммовое соединение

клеммовое соединение (Русский → Якутский)

клеммалаах хол-бооһун, хатаныылаах холбооһун (аалсыы (трение) сокуоннарын туһанан механизмнары дэбигистик холбуур, араарар оноһук, ньыма. Киллэрэр-таһаарар, анньар-тардар тутаах (рычаг), искиип (шкиф), араас тиэрбэс, биинтэ уо.д.а. көмөлөрүнэн холбонуллар. Олор онуулаах (прорезь) эбэтэр арахсар оноһуулаах (разъемный) буолаллар.)

кикирий=

кикирий= (Якутский → Русский)

производить трением скрипучий, визгливый звук; тереть с шумом; аалан кикирий= подпиливать что-л.

стёртый

стёртый (Русский → Якутский)

  1. прич. от стереть; 2. прил. (повреждённый трением) элэйбит, сууллубут; стёртая монета элэйбит манньыат.
перетереть

перетереть (Русский → Якутский)

сов. что 1. (разорвать трением) быһа аал; 2. (растереть) үлтү мэлий; перетереть зёрна в муку сиэмэни үлтү мэлий; 3. (вытереть, напр. посуду) сотуталаа.

тас иэс

тас иэс (Якутский → Русский)

внешний долг

өҥ-түү

өҥ-түү (Якутский → Русский)

1) внешний вид, внешнее состояние (животного); ынаххыт өҥө-түүтэ хайдах этэй? какова на вид была ваша корова?; 2) разг. общий вид, общее состояние (человека); 3) разг. добротность, прочность, цельность (одежды, ткани); бу сон өҥө-түүтэ бараммыт эта шуба совершенно износилась.

аалсыы

аалсыы (Якутский → Якутский)

  1. аалыс диэнтэн хай. аата. Хатырбыт тараһа икки хатырыктаах мас буоланнар хатыылаах аалсыытыгар кэм туох эрэ тахсыах тустаах. Эрилик Эристиин
    Уулуссаҕа киһи көбүөхтэс. Төттөрү-таары аалсыы, кэлии-барыы баһаамнаабыт. А. Софронов
    Ирбитин оптуобуска киирдэ. Дьон аалсыытыгар кыһаммакка, бэйэтэ саныыр санаалаах истэ. В. Яковлев
  2. көсп. Сөпсөспөт буолуу, хабырыйсыы, адаарыһыы. Конфликты, столкновения (между людьми, поколениями)
    Көлүөнэлэр солбуйсуулара былыр былыргыттан судургутук, аалсыыта-араабыта суох ааспат. И. Аргунов
    Үйэлэр алтыһыыларын, аныгы былыргыны кытары аалсыытын, атааннаһыытын итиэннэ аргыстаһыытын туһунан кини [Торопуун] хаһыаттарга, сурунаалларга ирдээн туран сэҥээрэн ааҕар. В. Яковлев
  3. физ. Эттик атын эттик ньууругар сыстан хамсыыра. Трение
    Атах таҥаһын уллуҥа тротуары кытта аалсыытын улаатыннараары, муус тоҥот саҕана тротуарга кумах куталлар. ПАВ Ф-6
    Аалсыы күүһэ физ. — биир эттик атын эттик ньуурун устун хамсыырыгар үөскүүр уонна ол хамсааһыны утарсар күүс. Сила трения.
таһырдьааҥы

таһырдьааҥы (Якутский → Русский)

наружный, внешний; таһырдьааҥы аан наружная дверь.

таһырдьатааҕы

таһырдьатааҕы (Якутский → Русский)

наружный, внешний; таһырдьатааҕы харабыл наружная охрана.