жат., физ. призма; үс кырыылаах призма трёхгранная призма.

I
аат.
1. Быһан ойуулуурга туттуллар үс кырыылаах сытыы уһуктаах ыһыы. ☉ Трехгранный резец для гравировки
Ыҥыыр сирэйин үрүҥ көмүс лиискэ араас сахалыы ойууну түһэрэн кирдиэҕинэн эбэтэр чеканканан охсон киэргэтэллэрэ. МАП ЧУу
Кини кирдиэҕинэн арааһы барытын ойуулуон олус баҕарар. «Чолбон». [Ойуулааччылар] сүрүн инструменнара саха быһаҕа буолар уонна кирдиэх быһах. «Саха с.»
2. Кирилиэс кырыыта. ☉ Грань ступеньки крыльца, лестницы
Кирилиэс кирдиэҕэр атахпын сотуннум. — [Хобулугуҥ тыаһа] Көрүдүөр киэҥэр, Кирилиэс кирдиэҕэр Улам-улам иһиллибэт буолла. С. Данилов
II
даҕ., кэпс. Туохха да киириммэт, өһөс. ☉ Неподатливый, упрямый, неуступчивый. Кини кирдиэх, өһөс киһи. Кирдиэх киһилиин киһи кыайан үлэлээбэт
ср. орд. кердик ‘сварливый, неуживчивый, злобный, плохой, злой нрав’, бур. хердии ‘затвердевать, засыхать (о коже), упрямиться (о детях)’

аат. Тураҥнаах кырыстаах алаастарга үүнэр, төбөтө харааран көстөр сүөһү сөбүлээн сиир туораахтаах ото. ☉ Бескильница, мятлик. Үүнүүлээх бэттиэмэ. Күөх бэттиэмэ
□ Алааскын аһыҥа сиэн эрэр, бэттиэмэ кырсыгар тиийбит, өр гыныа суоҕа, кубарыччы салыа. Болот Боотур
Турда холкуос Алааһыгар Уоттаах куйаас өҥүрүгэ, Үрдүк күҥҥэ талаһар Сиҥҥэ үүммүт бэттиэмэ. С. Данилов
Дьэ, аны Ала соболоох күөлүн лэбин түөрэтин быыһыттан, сыл аайы хаһаас арыы курдук, бэттиэмэни орууруҥ хаалар эбээт. М. Доҕордуурап
Сыһыыга үүммүт хойуу бэттиэмэ, өлөҥ оттор төбөлөрө эҥин араастаан долгуҥнаһаллар. Д. Таас
◊ Бырдьа бэттиэмэ — үрүҥ төбөлөөх бэттиэмэ. ☉ Разновидность бескильницы, мятлика с белыми соцветиями, метелками. Бэттиэмэ ох эргэр. — уһуктаах, бүргэстиҥи быһыылаах куйаҕы алдьатар ох тимир төбөтө. ☉ Наконечник боевой стрелы: трехгранный, шилообразной формы, с острым концом, предназначенный для пробивания брони. Икки бухатыыр бэттиэмэ оҕунан ытыспыттар