Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэттиэмэ

бот. мятлик луговой.

Якутский → Якутский

бэттиэмэ

аат. Тураҥнаах кырыстаах алаастарга үүнэр, төбөтө харааран көстөр сүөһү сөбүлээн сиир туораахтаах ото. Бескильница, мятлик. Үүнүүлээх бэттиэмэ. Күөх бэттиэмэ
Алааскын аһыҥа сиэн эрэр, бэттиэмэ кырсыгар тиийбит, өр гыныа суоҕа, кубарыччы салыа. Болот Боотур
Турда холкуос Алааһыгар Уоттаах куйаас өҥүрүгэ, Үрдүк күҥҥэ талаһар Сиҥҥэ үүммүт бэттиэмэ. С. Данилов
Дьэ, аны Ала соболоох күөлүн лэбин түөрэтин быыһыттан, сыл аайы хаһаас арыы курдук, бэттиэмэни орууруҥ хаалар эбээт. М. Доҕордуурап
Сыһыыга үүммүт хойуу бэттиэмэ, өлөҥ оттор төбөлөрө эҥин араастаан долгуҥнаһаллар. Д. Таас
Бырдьа бэттиэмэ — үрүҥ төбөлөөх бэттиэмэ. Разновидность бескильницы, мятлика с белыми соцветиями, метелками. Бэттиэмэ ох эргэр. — уһуктаах, бүргэстиҥи быһыылаах куйаҕы алдьатар ох тимир төбөтө. Наконечник боевой стрелы: трехгранный, шилообразной формы, с острым концом, предназначенный для пробивания брони. Икки бухатыыр бэттиэмэ оҕунан ытыспыттар


Еще переводы:

мятлик

мятлик (Русский → Якутский)

сущ
бэттиэмэ

мятлик

мятлик (Русский → Якутский)

м. бот. бэттиэмэ.

тустумахтаа

тустумахтаа (Якутский → Якутский)

туһун 2 диэнтэн тиэт
көрүҥ. Арҕааттан салгыйар сиккиэр тыалтан долгуннурар бэттиэмэ ото өрүтэ тустумахтыыр. И. Сосин

бырдьа

бырдьа (Якутский → Якутский)

бырдьа бытык — маҥхайбыт кэтит сараҕар бытык. Седая окладистая борода
Аал уотум иччитэ, Бырдьа бытык, Хатан Тэмиэрийэ, Тойон моҕол оҕонньор эһэм. А. Софронов
Аал уот иччитэ Алтан баһырҕас, Бырдьа бытык, Кыырык төбө Аан дархан Тойон эһэм, Атыҥырыыр буолаайаҕын. Эрилик Эристиин
Дьэ, ытык кырдьаҕас, бырдьа бытык, кыырык төбө, эн маны барытын сыта-тура, сыыйасыппайа ааҕыаҥ. Н. Заболоцкай; бырдьа бэттиэмэ — үрүҥ төбөлөөх бэттиэмэ. Мятлик белый (дикорастущий кормовой злак). Бу алааска бырдьа бэттиэмэ үүнэр. Алаастарга күөл кытыыларынан бырдьа бэттиэмэ үүнэр

лөглөм

лөглөм (Якутский → Якутский)

лөглөҕөр диэн курдук
Түөрт салаалаах Лөглөм о т т ө лө һ ү й д э, Биэс салаалаах Бэттиэмэ от бэркэ ситтэ. Саха нар. ыр. I

бэһэл

бэһэл (Якутский → Якутский)

даҕ. Бытааннык улаатан, кыра, намыһах. Низкорослый, отставший в росте
[Бүлүү өрүс] Илин өттүнэн Симэхтээх эктэл дьахтар Бэһэл бэрдьигэһэ бэрчийбит. Саха нар. ыр. Курусуобай массыынаҕа олороммун Бэс мастаах, Бэһэл хайалаах, Бэттиэмэ оттоох «Бэстээх» эбэ хотуҥҥа Битигирэтэн тиийдим. Е. Иванова
Хотугу бэһэл мастар ортолоругар сибирскэй кедр модун кыаҕынан уонна улууканнаах кэрэтинэн ордук сөхтөрөр. «Кыым»

күрүөн

күрүөн (Якутский → Якутский)

күрүөн күрдьүгэһэ — күрдьүгэс күрүөтэ диэн курдук (көр күрдьүгэс I)
Бөлкөй үөттэр уонна талахтар быыстарыгар күрүөн күрдьүгэһэ булкаастаах ача от өлгөм үлүгэрдик үүммүт ахан. Э. Соколов
Ходуһаларга хара төбөлөөх бэттиэмэттэн саҕалаан, кылыстыҥы отторго тиийэ: күрүөн күрдьүгэһэ, чыыбаайы, ньээдьигирэс оттор ыга анньаллар. И. Сосин
Ньургуһуну, чороон оту, алтан оту, күрүөн күрдьүгэһин — барыларын биһиги үүннэрэбит. ЧМА СТСАКҮө

сахсаа

сахсаа (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Сахсаҕар көҕүллээх, түүлээх эбэтэр лабаалардаах, сахсаҕар. С взъерошенными, косматыми волосами, перьями или ветвями, косматый
[Бэттиэмэ от] Улам-улам уларыйан, сахсаа буолан саһарсыйан Толоон бүттүүн көстө сүтэр Толбон күөхтүү көҕөрсүйэр. А. Бродников
Сахсаа көҕөн — кураанах кус бииһэ: көҕүллээх баттахтаах бөдөҥ кус, уйус. Ненырковая утка с хохлом на голове, косатая кряква.
ср. бур. шагша ‘мелкий (некрупный)’, джаг. шакшал ‘сухое дерево’

сүүмэхтии

сүүмэхтии (Якутский → Якутский)

сыһ. Бииргэ холбуу, чөмөхтүү (хол., тут). Пучками (напр., держать)
Бу чагдалар быыстарыгар таалалаан сытан, …… күөх оту быһыта тыытан ылан сүүмэхтии тута-тута тамнааттаһа оонньуур, …… үчүгэй да этэ. А. Бэрияк
Оту мунньарга сөп буолтун быһаарарга куура сытар оттон сүүмэхтии тутан ылан быа хатан эрэрдии эриллэр. Ходуһа х. Бэттиэмэ туораахтара олус элбэхтэр, онтукалара уһуннарынан уонна суоннарынан бары тэҥ кэриэтэлэр, сүүмэхтии үүммүттэр. КВА Б

сытымсах

сытымсах (Якутский → Якутский)

даҕ. Сыты ылымтыа, билимтиэ (киһи, кыыл туһунан). Чуткий в отношении обоняния
Уолчааны хайа да бэйэлээх сытымсах ыт булбат гына саһыарыа. В. Гаврильева
Таба сытымсах буолан миэтэрэ аҥаара халыҥнаах хаар анныгар сытар лабыктаны, оту билэр. ТСА ТС
Сылгы сытымсах буолан, төһө да көрдөххө чээлэй күөх отун иһин, бэттиэмэни аҥаардастыы сиэбэт. ПАЕ УуАХО