Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тунахтан

туохт. Тугунан эмэ (хол., арыынан) бүрүлүн. Быть сдобренным чем-л. (напр., маслом)
Мин ол эрэ ыһыахха кытыт биэ үүтүттэн оҥоһуллубут, арылхай буспут арыынан тунахтаммыт, кырылыы кыынньа сылдьар кымыһы испитим. БС ЫА

тунах

  1. аат., эргэр.
  2. Сайын эрдэ, үрүҥ ас дэлэйиитэ; ол кэмҥэ үрүҥ аһы тэниччи тардан тэриллэр ыһыах. Молочная пища, обилие молочных продуктов в пору отёла; якутский летний праздник с обилием молочной пищи, кумыса
    Тураҕас биэбит Тунаҕа барҕардын, Улаан биэбит Уйгута дэбилийдин. С. Васильев
    Баай Барыылаах Тойон эһэм! …… Аҕам ынах хаһаас арыытынан, Туҥуй бургунас чулуу тунаҕынан — Аһатан-сиэтэн эрэбин. «Чолбон»
    «Бэйэм биэбин ыыбын, тунахха кымыһынан аһаары», — дии-дии, оҕонньор бакыллан турда. «ХС»
  3. көсп. Туох эмэ биир кэм туртайан, тунааран көстүүтэ. Пелена, завеса, покров, марево
    Сайыҥҥы күөх тунах түһэн эрэр. П. Тобуруокап
    Киэҥ халлаан күөх тунаҕынан унаарыйар. И. Данилов
    Бары барыта туус маҥан тунахха сууламмыт. Н. Борисов
  4. даҕ. суолт. Биир кэм туртайан, тунааран көстөр. Молочно-белый
    Түптэ тунах буруотунан унаарыйар хараан түүннэргэ күөх налыыга үрүҥ, хара сүүрүктэр үөрдээн киирэн аһыыллар. П. Степанов
    Тыаны, чыыстайы сырдатар Туос маҥан тунах лабыктам! М. Тимофеев. Үрүҥ тунах былыттар Үөһэнэн усталлар, Аллаах сэлиик долгуннар Аллара сырсаллар. Хоһоон т.
    Тунах ыйа кин. — бэс ыйа. Месяц изобилия молочной пищи в пору отёла — июнь
    [Бэс ыйын сүүрбэ биир күнэ] тунах ыйын иккис аҥаара — биһиги тыйыс хотугу кыраайбыт саамай кэрэ кэмэ. Софр. Данилов
    Хаҥаластар окко ким-хайа иннинэ киирбиттэрэ, уу ылар уохтаах буоругар тунах ыйыгар от уһуу охсоро. «Чолбон»
    Тунах ыһыах — тунах 1 1 диэн курдук. Дэлэй ыһыах тэлгэннэ, тунах ыһыах туругурда. Саха фольк. Буойуннар эргиллибиттэрэ. Кыайыы өргөһүн өрө туппуттарга тунах ыһыах ыһыллыбыта. «ХС»
    Үрүҥ (тунах) илгэ көр илгэ I. Үрүҥ тунах илгэ Үллэ-балла сүүрбүт. Күннүк Уурастыырап
    Үрүҥ илгэ тунаҕынан Үлэ дьонун Үөрдэбит, Сүөгэй, арыы, кымыс гынан Күүс-уох уган биэрэбит. Дьуон Дьаҥылы

Якутский → Русский

тунах

редко молочная пища; үрүҥ тунах үксүүр кэмэ период изобилия молочной пищи; тунах ыһыах "молочный ысыах" (весенний праздник).


Еще переводы:

амтаннаахтык

амтаннаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Үчүгэй амтаннаах, минньигэс гына, үчүгэйдик (аһы астаа). Вкусно (готовить пищу)
Үрүмэлээх үүттэрин Үрүҥ тунах илгэтин, Араҕастай арыытын Амтаннаахтык астааччы [холкуос кыыһа]. Н. Степанов

дьүһүйтэр

дьүһүйтэр (Якутский → Якутский)

дьүһүй диэнтэн дьаһ. туһ. Сэттэ ойуунунан дьүһүйтэрэн, улуу тунах саҕана тумул аайы ас-үөл бөҕөнү тардаллар, сылгы өлөрөн, «хаан ыһыах» диэн ыһаллар, кэрэх туруортууллар. Саха фольк.

аарахтаах

аарахтаах (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Аараҕынан тумаламмыт. Приправленный аарахом
Аарахтаах ымдаан. Аарахтаах кымыс. ПЭК СЯЯ
Араҕас илгэ сыта ал гынан, Аарахтаах кымыһынан утахтанныбыт, Сөҥ сүөгэй төлкөлөннүбүт, Хойуу тунах олохтоннубут. Саха нар. ыр. III

ал гын

ал гын (Якутский → Якутский)

туохт. Эмискэ салгын охсорунуу биллэ түс (туох эмэ сыт туһунан). Вдруг обдать как дуновение ветра (о каком-л. запахе)
Уйгубыйаҥҥа тиийэн, Араҕас илгэ сыта ал гынан, Аарахтаах кымыһынан утахтанныбыт, Сөҥ сүөгэй төлкөлөннүбүт, Хойуу тунах олохтоннубут. Саха нар. ыр. III

сүрэхий

сүрэхий (Якутский → Якутский)

сүрэх I диэнтэн атаах. Наскылдьыйар бэйэтэ, Намчы, нарын кэрэтэ Санаакабын саймаарта, Сүрэхийбин долгутта. Баал Хабырыыс
Үөрэр-көтөр сүрэхийим Үрүҥ тунах иэйиилэрин Үрүө-тараа тарҕатаммын, Үгдэрийэн олордоҕум. С. Тарасов
Хопто тугу таайан Көстө-көстө сүтэр? Тоҕотоҕо Даайа Сүрэхийэ мөхсөр? М. Тимофеев

тордохтоох

тордохтоох (Якутский → Якутский)

даҕ. Уһуннук туран аһыйбыт, түүнүгүрбүт (үүт ас). Застоявшийся, прогорклый (о молочном продукте)
Туҥуй ынах тордохтоох Тунаа маҥан тунаҕын …… Холлоҕос иһит аайы Холобура суох куттулар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Туҥуй бургунас Тордохтоох тобураҕын Туһаайан эрэбин. С. Зверев

туомнан

туомнан (Якутский → Якутский)

туомнаа диэнтэн бэй
туһ. Улуу тунах саҕана Туҥуй ыһыаҕынан туомнанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аҕыйах хоммуттар да Араҕас тумустаммыттар, Хотоҕойдорун быыһыгар Күөх куорсун туомнаммыттар. С. Васильев
Тардарга бурдуктара бүтэр, икки-үс эрэ күн туомнаналлара баар. А. Фёдоров

улайдан

улайдан (Якутский → Якутский)

  1. улайдаа диэнтэн атын. туһ. Кыыл этэ улайдаммыт
  2. Дэлэй, баай-дуол олоххо иитилин. Расти, воспитываться в достатке, довольстве
    Маннык улуу дьон Уйгу тунахтарыгар Улайданан улааппыт …… Кулан дьэллик уолаттар. П. Ядрихинскай
абылахаан

абылахаан (Якутский → Якутский)

аат. Биирин туолан, иккитигэр сылдьар атыыр таба. Олень-самец на втором году
Быыра охтуу көтөн ааһар Абылахаан кыылчааныгым Сыалларыкпар киирэн аҕай — Алакалыыр аман чааһым. В. Миронов
Оол — тунах былыттар Туоһахта толбонноро буолан, Арҕам-тарҕам сырсаллар Абылахаан кыыллардыы көлүкэлэр. «ХС»
Кырдьаҕас, ыалдьыбыт, мөлтөх оҕолоох атыырдары, кэскилэ суох абылахааннары сааскыттан саҕалаан аттыыллар, буурга таһаараллар. ТСА БТ
ср. эвенк. авлакан ‘олень-самец на втором году’

араҕастай

араҕастай (Якутский → Якутский)

поэт., көр араҕас
Араҕастай арыынан Аллар быйаҥ тускуну Аһара-куота толорон Албаныктыыр ааттаммыт Арҕаакалыыр улуустан Атаарыллан кэлбиккит. С. Зверев
Атыыр анды атаҕынан Иэдэстэрин саһарта, Араҕастай уоһаҕынан Алаадьылаан аһатта. И. Гоголев
Үрүмэлээх үүттэрин, Үрүҥ тунах илгэтин, Араҕастай арыытын Амтаннаахтык астааччы, Холкуос, холкуос кыыһа — Холобурдаах арыыһыт. Н. Степанов