Якутские буквы:

Якутский → Якутский

туораахтан

I
туохт. Ситэн туораахтаах буол, туораах үүнэн таҕыс (үүнээйи туһунан этэргэ). Созревать, наливаться (о семенах, зёрнах некоторых растений)
Томороон лоҥкур тиит Тоҥон-хатан турбут бэйэтэ Толуу лоһуор туораахтанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Початок толору туораахтанарын ситиһэр сыалтан искусственнай эбии куоппаһырдыыны тутталлар. ХКА
Кукурузаны сиилэскэ угарга …… хайыы-үйэ үчүгэйдик туораахтаммытын кэннэ, ол гынан баран туорааҕа сымнаҕас эрдэҕинэ хомуйуллуохтаах. САС
II
дьүһ. туохт. Элбэх буолан, туораах бытарыйарын курдук, оонньуу-көрүлүү, сүүрэкэлии сырыт (кыра оҕолор, көтөрдөр, кыыллар тустарынан). Резвиться, бегать, словно рассыпавшиеся зёрна (о маленьких детях, птичках, зверёнышах)
Саас буолан, оттоох күрүөҕэ чооруос бөҕө туораахтанна. Э. Соколов
Түөрт эмдэйсэмдэй, бытырыыс курдук оҕолор тула өттүбэр туораахтаналлар. Күрүлгэн. Анал миэстэҕэ отут биир сибиинньэ оҕолоро туораахтана оонньууллар. «Саха с.»

туораах

аат.
1. Бурдук, сорох үүнээйи сиэмэтэ, аһа. Плод, семя хлебных злаков, некоторых других растений, зерно
Бу дөлүһүөн туорааҕа битэмиинэ бэрт буолар үһү. Суорун Омоллоон
Моонньоҕон туораахтара олус бөдөҥнөр уонна хап-харалар. Далан
Буспут бурдук туорааҕын илдьи ыстаан амтаһыйан көрдөххө сиикэй тиэстэ амтана кэлэр. С. Маисов
2. Мутукчалаах мастар (хол., тиит, бэс, харыйа) төгүрүк эбэтэр ньолбуһах быһыылаах сиэмэлэрэ. Шишка (напр., лиственничная, сосновая, еловая)
Үрдүк тиит чыпчаалыгар тахсан мутукча туорааҕын саҕа буолан олорон, наһаа нарыннык ыллаан дьырылатар чыычаах баар. Амма Аччыгыйа
Бэл көрсүө, намыын харыйа Туорааҕынан тамныыр. Баал Хабырыыс
Кини быйыл хаһыҥ хойутаан түспүтүн, онон мас туорааҕа үлүйбэтэҕин, хата, төттөрүтүн сыаламмытын үчүгэйдик билэр. С. Никифоров
3. Бытархай, биир тэҥ көстүүлээх маллартан биирдэстэрэ. Один из ряда небольших однородных предметов (напр., бусинка)
Сүөдэр суот икки туорааҕын тардан лас гыннарда. Амма Аччыгыйа
Оҕуруо туорааҕынан Оноотун ойуулуура. С. Васильев
«Дьиҥнээх эргиэн үлэтэ» диэнинэн Атыыһыт Арамаан миэтэрэлээх маһы, ыйааһын туорааҕын туппутунан прилавок кэтэҕэр турары ааттыыр. У. Нуолур
Кыһыҥҥы туораахтаах култууралар көр кыһыҥҥы. Бааһынай хаһаайыстыба сүрүн үлэтинэн кыһыҥҥы туораахтаах култууралары үүннэрии буолар
ср. тув. тоорук ‘кедровая шишка; орех’, алт. тоорчык ‘шишка (еловая и пихтовая)’, п.-монг. тоҕурчах ‘шишка хвойного дерева’, др.-тюрк. тоҕрах ‘ореховое дерево’


Еще переводы:

көҥөһө

көҥөһө (Якутский → Якутский)

көр көһөҥө
[Хатыҥ:] Көҥөс ыал Буор көһүйэтин саҕа Көҥөһө көмүс туораахтанным, Сэлиилээхий атым курдук Сэлибир көмүс сэбирдэхтэнним. Саха нар. ыр. I

логлороот

логлороот (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ логлоруйталаан, онон-манан лоппойтолоон тахсыбыта. Выпуклые неровности, бугорочки на поверхности чего-л. [Тиит:] Лоһугурас көмүс туораахтанным, логлороот маҕан хатырыктанным. Саха нар. ыр.

холобура

холобура (Якутский → Якутский)

көр холобур
2
Холобура, дьүһүнүнэн хартыына курдук гынан баран, тыал курдук чэпчэки кыыһы хайа киһи аанньа ахтыан, астыныан, иһиттэн таптыан сөбүй? Суорун Омоллоон
Холобура, биир туораахтан Эһиил икки куолас үүннүн, Оттон биир куоласка Ортотунан отучча туораах. Т. Сметанин
Холобура, доҕордуу дьон кыһалҕалаах күннэригэр бэйэ-бэйэлэрин өйдөһүөх тустаахтар. С. Ефремов

тысхай

тысхай (Якутский → Якутский)

туохт. Төп-төгүрүк, кыбыс-кытаанах истээх буол (кыра уҥуохтаах, киппэ кыыл туһунан этэргэ). Иметь круглый, тугой живот (о низкорослом, плотном животном). Буос биэлэр тысхайан тураллар. / / Төгүрүйэн тахсыаххар диэри тугунан эмэ толору симилин. Быть туго, плотно набитым чем-л. (напр., о кошельке). Бурдуктаах куул тысхайан турар
Куул туораахтан тысхайтын Куонча көрөн турабын. М. Тимофеев

сэлибир

сэлибир (Якутский → Якутский)

даҕ. Тэлибирэс, тэлибириир (хол., тыалга хамсыыр). Дрожащий, трепещущий (напр., на ветру)
[Хатыҥ:] Көҥөс ыал Буор көһүйэтин саҕа Көһөҥө көмүс туораахтанным, Сэлиилээхэй атым курдук Сэлибир көмүс сэбирдэхтэнним. Саха нар. ыр. I
Сэлибир-тэлибир Сэбирдэх ситтэ, Сүрэҕим илибир Сүрдээҕин мөҕүстэ. И. Федосеев

grain

grain (Английский → Якутский)

туораах

толкуйдас

толкуйдас (Якутский → Якутский)

туохт. Кимниин эмэ туох эмэ туһунан кэпсэт, сэһэргэс, быһаарсыс. Разговаривать, толковать с кем-л. о чём-л.
Тойот-түһүмэт дьон Толкуйдаһа туралларын курдук, Томороон лоҥкур тиит Толуу лоһуор туораахтанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Лэгиэн:] Тукаам, хайдах гынан булка-аска тиксэбит? Толкуйдаһыахха, сүбэлэһиэххэ. Суорун Омоллоон
Тоҕус уоннаах оҕонньор Тохсус уолун кытары Толкуйдаһа турдулар. Эллэй

чуочарый

чуочарый (Якутский → Якутский)

чуочай диэнтэн хамс
көстүү. Чооруос чуочарыйан тиийэн, тумсун дуомун хаарга батары баттаан, суухараны сулбу тардан ылла. Амма Аччыгыйа
Киһи тахсан, атыгар баран иһэн, …… биир сарыы этэрбэстээх эдэр оҕо хааман чуочарыйан иһэрин көрөн, тохтоото. Болот Боотур
Чооруос үөрэн, табыллан Чуочарыйа чонойдо, Дьукаах-доҕор булуллан Туораахтана ойдо. И. Эртюков

сары-

сары- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, са-, сай-, сал-, сан- диэн саҕаланар олохторго сыстар: сары-сабыстыгас, сары-сайбаҕар, сары-саллаҕар, сары-сантаҕар. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на са-, сай-, сал-, сан-: сары-сабыстыгас ‘сильно насупленный’, сары-сайбаҕар ‘очень ладной, расширяющейся книзу формы’, сары-саллаҕар ‘большеголовый’, сары-сантаҕар ‘с очень широкими ноздрями’
Сары-саллаҕар маҥан куобах тириитэ бэргэһэлээх …… киһи, оҕонньору кэлэн санныттан таптайа-таптайа, тугу эрэ эйэҕэстик саҥарда. Болот Боотур
Туораахтан биир сыл аҕа кугас баттахтаах, сары-сантаҕар муруннаах суп-суон уолчаан. В. Башарин

киистэлэн

киистэлэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кыл курдук уһун синньигэс утахтан (от, бурдук туһунан этэргэ). Колоситься (о травах, зерновых)
Сэлиэһинэй бурдуктара …… Сиэр убаһа сиэлин саҕа Киистэлэнэн килбэйдэ. Саха нар. ыр. III
Төһөлөөх элбэх сири тиэрэн, тараан, көмүс киистэлэнэн куолас куппут сонуоктартан өлгөм үүнүүнү ылбыккытын ааҕан да сиппэт буоллугут ини. М. Доҕордуурап
Киистэлэнэн туораахтаныар диэри сиилэстэммит сытыган эрбэһин …… подсолнечниктааҕар ордук наадалаах аһылык буолар. ПВА ССССБ
2. поэт. Тылын, көҕөр, чэлгий. Распуститься, зеленеть, расцвести
Иинэн-хатан турбут Титирик тиит мастар Тэтэркэй киистэлэммиттэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэтит тайҕа киҥкир тыата Кэрэ туораах киистэлэннэ. С. Васильев
3. көсп. Элбэх утахтан, сарбынньахтан. Распускаться, расстилаться зубчатым, резным узором
[Бэргэһэ] Кыраай омук оҥорбут Кыһыл сукуна киистэлэммит. Саха нар. ыр. II
Киэһээҥҥи сарыал Кэрэ ытарҕа илбиргэһинии Киистэлэнэн киириитэ. Р. Баҕатаайыскай
Кирбии тумул кытыыта Киис тиҥилэҕинэн киистэлэннэ. С. Васильев