мн. (ед. турок ж., турчанка ж.) туроктар.

прил. турецкай, турок, Турция; ту рёцкий язык турок тыла.

аат. Турция олохтооҕо, омугунан Турцияттан төрүттээх киһи. ☉ Житель Турции, турок
Мин — саха ол чулуу туурактыын [Назым Хикметтиин] Москва тыатыгар хаамарым, Хомпоруун ырыатын ытыктыы Сүһүөхтүүн сүгүрүс гынарым. С. Данилов

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ таҥара дьиэтин бары сиэрин-туомун тутуһан христианскай итэҕэллэ иҥэр (хол., оҕоҕо). ☉ Совершать над кем-л. обряд крещения, крестить в церкви (напр., ребёнка)
Уус-Майа таҥаратын дьиэтиттэн аҕабыыт тахсан улахан дьону, кыра оҕолору сүрэхтиир, эдэрдэри бэргэһэлиир үһү. Н. Якутскай
Дьокуускай Спасскай манастыыра 1734 – 41 сыллардаахха түөрт сүүс түөрт уон аҕыс олохтооҕу сүрэхтээбитэ. «ХС»
Оҕону төрүүрүн кытта сотору буолаат, аҕабыыт мэлииппэ ааҕа-ааҕа, төбөтүнэн оһуобай иһиттээх ууга уган ыла-ыла сүрэхтиирэ. КВА Б
2. кэпс. Кимиэхэ туохха эмэ аатта биэр, аатта иҥэр. ☉ Давать кому-чему-л. имя, прозвище
Бу арыылары билигин туроктар «Кызыл адылар» диэн сүрэхтээбиттэр. Н. Якутскай
Дьонум ытык-мааны ыалдьыттарыттан: «Бу оҕону ким диэн сүрэхтиибит?» — диэн ыйыппыттар. И. Федосеев
[Хараабылы] Одессаҕа аҕалан тилиннэрэн, сууйан-сотон «Якутия» диэн сүрэхтээбиттэрэ. ДьДьДь
◊ Сүрэхтээбит аҕа көр аҕа
Кинини миигиннээҕэр ытыктыах тустааххын: сүрэхтээбит аҕаҥ буолар. Н. Неустроев
Сүрэхтээбит аҕам кэриэтэ ытыктыыр, сүгүрүйэр, холобур туттар киһим уола ити баар. Н. Лугинов
Кинилэр ортолоругар сүрэхтээбит аҕам Кынаачай баар этэ. Н. Тарабукин (тылб.)

даҕ., эргэр.
1. Өс киирбэҕэ суох олус дьоһуннаах, нүһэр. ☉ Очень солидный, серьезный
Кини [Тыгын] улахан уолуттан улаҕалаах дириҥ өйдөөх түспэ дархан киһи тахсыа суоҕун кини билбитэ ыраатта. «Чолбон»
[Турок] улахан баай, тойон-хаан киэптээх, аҥныбыт дархан киһи. «ХС». Тэҥн. дьоһун, нүһэр
2. Дархамсык, дьоһумсуйа туттар. ☉ Высокомерный, напускающий на себя важность, надменный
Уус ойоҕо дархан, ойуун ойоҕо дьохтоох (өс хоһ.). Ол улуу Эбэ иччитэ дархан хотун быһыылааҕа. Биирдэ эмэтэ уу сэбин алгыы киирдэххэ, эчикийэ иҥиэттэн, «эй-ээх» диэн биэрбэтэ сүрдээх буолара. Болот Боотур
[Сыгаан] Дархан кырасаабыссаҕа Аалай былаат бэлэхтиир. И. Гоголев
3. поэт. Аарыма улахан, баараҕай (көстүүтүнэн, кээмэйинэн). ☉ Великий, громадный, огромный (по размерам, величине)
Дьиктикэҕин, дархан Ленам! Сиртэн дуу, халлаантан дуу, Төрдүҥ хантан саҕаланар? И. Гоголев
Биһиги дархан, суодал суорба таастар тэллэхтэригэр балааккабытын туруорбуппут. И. Гоголев
Халыма дархан хайалара Кини [тыраахтар] тыаһынан аар тайҕалара Күһүгүрүү күлэллэр. И. Эртюков
♦ Аан дархан көр аан II
Баттаабыты баһын быһа, Иҥсэрбити илиитин кэрдэ туруохпут диэн, Аан дархан андаҕары Андаҕайдахпыт буоллун! Суорун Омоллоон
Фестиваль кыттыылаахтара бүттүүн туох кыаллары барытын оҥорорго аан дархан андаҕар биэрбиттэрэ. С. Тарасов
Көҥүл, дьол, таптал иһин …… оҕо дьоллоох мичээрин иһин ийэлэр сэргэхтик туруохпут диэн андаҕар аан дархан тылларын долгуйан этэҕит. И. Егоров
◊ Дархан олох - улаханнык ытыктанар киһини, ыалдьыты олордорго аналлаах бочуоттаах миэстэ (үксүгэр саха балазаныгар биллэрик орон). ☉ Место, отведенное для почетных гостей (в якутской юрте обычно лавка, расположенная вдоль противоположной от входа стены)
Кыыс аанньал таҥара көтөҕүүлээх кыыстаах уол киирэннэр дархан олох үрдүнэн таҥара холоругар таҥараларын уурдулар уонна чүмэчи уматтылар. ИН ХБ
ср. тюрк. тархан, дархан 'привилегированное сословие'