Якутские буквы:

Якутский → Русский

туттарааччы

I и. д. л. от туттар = I; суругу туттарааччы вручитель письма; үүт туттарааччы сдатчик молока.
II и. д. л. от туттар = II заказчик на строительство; туттарааччы тэрилтэ предприятие-заказчик.

туттар=

I 1) побуд. от тут = I; оҕону туттара түс = дать подержать, понянчить ребёнка; бу ат оҕоҕо туттарбат эта лошадь не даётся детям; сыыһа туттар = не даться в руки, увернуться; 2) укреплять, закреплять чём-л.; тоһоҕонон туттар = закрепить что-л. гвоздём; 3) вручать, давать что-л. на хранение; харчытын миэхэ туттарда он отдал мне на хранение свой деньги # хам туттар = заболеть воспалением лёгких.
II побуд. от тут= II; дьиэни туттардым мне построили дом. ,

Якутский → Якутский

туттарааччы

туттар I диэнтэн х-ччы аата. Үүт туттарааччылар

туттар

I
1.
тут I диэнтэн дьаһ. туһ. Куһа туттарыахча туттарбатаҕа, туой сиирэ-халты харбатан испитэ. Суорун Омоллоон
Практикам бүттэҕинэ, отчуотум оннугар маны туттаран кэбиһиэм. Софр. Данилов
[Ийэм] илиигин тэһэ анньыаҥ диэн иннэни туттарбат этэ. М. Доҕордуурап
Даарыйа саһархай өҥнөөх дьоҕус соҕус чымадааны кыыска илиитигэр туттаран кэбистэ. «ХС»
2. Тугу эмэ хамсаабат гына тугунан эмэ боҕус, иҥиннэр, хам саай. Укреплять, закреплять что-л. чем-л.. Дьиэ эркинин маһын хамсаабатын диэн сыыбынан туттараллар
Аан маҥнай алачуо киниэхэ супту хаамтаран кэлэн, атын көнтөһүн туомтуу тардан, туттаран кэбиһэрэ. Н. Лугинов
3. кэпс. Тугу эмэ биэр (хол., наҕарааданы). Вручать (напр., награду). Бүгүн киниэхэ кыраамата туттардылар
Көрдөрөн туран мэлдьэхтээх, туттаран туран балыырдаах көр көрдөр
Туттаран туран балыырдаах, Көрдөрөн туран мэлдьэхтээх Билбэт, Мэлдьэх Микиитэ — Биллэр, халлаан киһитэ. С. Данилов. Кутун туттарда — кими, тугу эмэ олус сөбүлээтэ, иһигэр киллэрдэ. букв. не чаять души в ком-л. [Эһэ оҕотугар] ордук Тыгырыана наһаа кутун туттарар, адьас төрөппүт оҕотун курдук көрөр-харайар. Болот Боотур. Күн быатын туттар көр күн. Былыр сут саҕана балыктаах күөл күн быатын туттарара. Мүччү туттар (ыһыгыннар) көр мүччү. Хотуурун мээнэ киһиэхэ туттарбат, нэһиилэ мүччү туттардаҕым үһү. Били оҕо мүччү туттаран куотан хаалбыт
Мунньахтан мүччү туттаран куотан кэллим. «ХС». Сыыһа туттар көр сыыһа. Тылынан сүүйэн элбэх үппүтүн сыыһа туттарда
— Ээ, ол дьуһуурустубаттан куотар албаһа, сыыһа туттарар — кини идэтэ. С. Никифоров
Баттах туттарар — баттаҕы хомуйан баран туттаран кэбиһэргэ аналлаах оҥоһук (хол., сокуолка). Приспособление для зажима чего-л., заколка
Кыпкылбаҕар муос баттах туттарара мапмаҥан кылгас сиэхтээх былааччыйатын кытта олус ханыылаһар. «Кыым». Сыыһа туттар — кимиэхэ, туохха эмэ таба туттарыма, куот. Вырваться на волю откуда-л., не дав возможности схватить себя. Ааҥҥа турар киһи тохтотоору гыммытын сыыһа туттаран куоттум
[Тиэтэйбит] туох да сэбэ-сэбиргэлэ суох, таҥаһа-саба суох сыыһа туттаран таҕыста да, наахаралар диэки сүүрэн тэбэ турда. Эрилик Эристиин. Таҥас туттарар — таҥаһы ыйаан баран, түспэтин диэн быаҕа ыга туттарар кыра оҥоһук. Прищепка. Таҥас туттарар атыыластым. Эксээмэн (сочуот) туттар — билиигэ-көрүүгэ тургутан көрүүнү аас. Сдавать экзамен, зачёт. Бүгүн сочуотун туттаран үөрэ сылдьар
II
тут II диэнтэн дьаһ
туһ. Бу Дуугун кырдьаҕас күөгэйэр күнүгэр туттарбыт сайылык ампаара. М. Доҕордуурап
«Түксү, аны кэлэн ампаары көтүрэн туттараары гынаҕын дуо?» — диэн Бөлчүөк кыыһыран күүстээхтик саҥарталаата. КДМ ОККО. Өйдөөх киһи кыаҕырдаҕына дьиэ туттар, акаары киһи байдаҕына дьахтарын уларытар диэн өйдөбүл баар


Еще переводы:

сдатчик

сдатчик (Русский → Якутский)

м. туттарааччы; сдатчик хлеба бурдук туттарааччы.

податель

податель (Русский → Якутский)

м. туттарааччы, биэрээччи.

поставщик

поставщик (Русский → Якутский)

м. туттарааччы, хааччыйааччы.

жертвователь

жертвователь (Русский → Якутский)

м. уст. сиэртибэлээччи; кэрэх туттарааччы.

экстерн

экстерн (Русский → Якутский)

м. экстерн (үөрэх тэрилтэтигэр үөрэммэккэ эрэ экзамен туттарааччы); сдавать экзамены экстерном экзаменнары экстернинэн туттар.

бэлэхтээччи

бэлэхтээччи (Якутский → Якутский)

аат. Бэлэх биэрээччи, туттарааччы. Дающий, вручающий подарок. Бэлэхтээччилэр утары кэккэлэһэ туруҥ

жрец

жрец (Русский → Якутский)

м. 1. рел. жрец (язычниктарга таҥараҕа анаммыт бэлэҕи алҕаан туттарааччы); 2. перен. жрец (наука, искусство уо. д. а. бэриниилээх улэһитэ); жрец науки наука жреһэ.

биллэ

биллэ (Якутский → Якутский)

сыһ. Балайда күүскэ, киһи хараҕар быраҕыллар гына, биллэрдик. Довольно ощутимо, заметно
Биллэ киэһэрэр, өрүскэ куоҕас араастаан кыланар-суланар. Л. Габышев
Кини [Кулаковскай] биллэ дьүдьэйбит, кырдьа быһыытыйбыт, икки иэдэһинэн сулардыы түспүт көҕөччөр буола маҥхайбыт будьуруттаҕас бытыктаммыт. Амма Аччыгыйа
Кылдьыылаах киэҥ харахтара, синньигэс хаастара биллэ хараардыллыбыттар. Н. Лугинов
Математика эксээмэнигэр бэрт элбэх киһи сыыйыллынна. Эксээмэн туттарааччылар ахсааннара биллэ көҕүрээтэ. Н. Якутскай

көҕүрээ

көҕүрээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Уруккугуттан аҕыйаа, ахсааҥҥынан аччаа. Становиться меньше, уменьшаться в числе, весе
Эксээмэн туттарааччылар ахсааннара биллэ көҕүрээтэ. Н. Якутскай
Кынаттаах аймах Кыһалҕаҕа киирбит, Көтөр аймах Көҕүрээри гыммыт. С. Васильев
Уруккугуттан быһаҕас түс (уу, убаҕас туһунан). Убавляться, спадать (о воде, жидкости)
Кини хоһугар киириилэригэр уута улаханнык көҕүрээн кэллэ. Н. Заболоцкай
Көҕүрээбэт көлүйэ күөл. С. Зверев
2. көсп. Уруккугунааҕар мөлтөө; уоһун. Слабеть, ослабевать; сдавать по сравнению с прошлым
Көччүйбүт күлүү көҕүрээтэ, көҕүс түһүү буолла. А. Софронов
Күтүр тымныы кыһыммыт Үлүскэн күүһэ көҕүрээн, Күлүмнүүр күндү күммүт Үрдүктэн үөрэн тыкта. Күннүк Уурастыырап
Көҕүрээбит имнээх, Көөрөттүбүт тиистээх. С. Зверев
ср. др.-тюрк. коҕус ‘пустой’, тув. когара ‘потерять, понести утрату, пострадать’

былаат

былаат (Якутский → Якутский)

аат.
1. Дьахталлар төбөҕө баанар эбэтэр санныга бүрүнэр чараас эбэтэр халыҥ баайыы түөрт муннуктаах таҥастара. Платок. Сиидэс былаат. Солко былаат. Түү былаат
Ылдьаана, бэргэһэтин былаатын устан баран, өйдөөн көрбүтэ, аан хоско хас да дьахтар кэлэн олорор эбит. Н. Неустроев
Эмээхситтэр, дьахталлар киэргэнэн, Эриэн былаатынан симэнэн, Сиэттиһэсиэттиһэ субустулар, Сир сибэккитинии нолустулар. С. Васильев
2. Муннуну, уоһу, сирэйи сотторго аналлаах сиэпкэ уктар чараас таҥас түөрт муннуктаах кыракый лоскуйа. Носовой платок
Учуутал бөтө түстэ уонна сиэбиттэн маҥан былааты сулбу тардан ылаат, бэйэтин хоһугар сүүрэн таҕыста. Амма Аччыгыйа
Петя көлөһүнэ хараҕар киирэн аһыппытыгар сиэбиттэн былаатын ороото. М. Доҕордуурап
Сонун ис сиэбиттэн ыраас былааты сулбу тардан ылан, сүүһүгэр бычыгыраан тахсыбыт көлөһүнүн сотунна. П. Филиппов. Тэҥн. ноһубуой (сыыҥтыыр) былаат
ср. русск. устар. плат ‘платок’
Былаат курдук — күүс-сэниэ бүтэн босхо барбыт (олус улаханнык ыалдьан бэйэтин кыаммат буолбут эбэтэр уҥмут киһи туһунан). Руки как плети (напр., о руках тяжело заболевшего)
Ыалдьыбыт киһилэрин туруоран, былаат курдук намылыҥнатан намыһах олох маска олордон, икки өттүттэн өйөөн турдулар. Эрилик Эристиин
Ананий тиийиитигэр Лука Иванов уҥа сытара. ...Харыта былаат курдук босхо барбытын билэн Ананий уҥуоҕа кыйытынна. М. Доҕордуурап
Былаатынан таһыйсыы — оонньуу көрүҥэ: элбэх оҕо сис туттан төгүрүччү тураллар, биир былааттаах сылдьан, төһө кыалларынан биллэрбэккэ кимиэхэ эмэ былаатын туттарар, былааты ылбыт уҥа өттүгэр турар оҕону эккирэтэ сылдьан таһыйар, биирэ куотан миэстэтигэр кэлэн турар. Таһыйааччы былаат туттарааччы буолар. Вид подвижной игры
Дети становятся в круг, держа руки за спиной. Ведущий незаметно передает одному из играющих платок, получивший платок начинает бить им стоящего справа, тот должен убежать, обежать круг и встать на свое место. Игрок с платком становится ведущим. Былаатынан таһыйсыыга элбэх оҕо оонньуур. Биир киһи былаат туттарааччы буолар. Атыттар бары, сис туттан баран, кэккэлэһэ төгүрүччү тураллар. ВПК СОо. Саал былаат — 1) улахан өрүү эбэтэр баайыы былаат. Шаль
Марба нэк сонун элэккэйин кэтэн, өҥө-дьүһүнэ бараммыт саал былаатын дуомун баанан тахсан барда. Күндэ
Дьиэ хара аанынан үрүҥ саал былаакка сөрөммүт мааны таҥастаах дьахтар сүүрэн тахсыбыт. Н. Заболоцкай
Эмээхсин, сонун устаат, саал былаатын көхөҕө ыйаан, аны чэй кутар айдааныгар түһэр. Н. Якутскай; 2) моойго эриллэр өрүллүбүт эбэтэр баайыллыбыт таҥас уһун синньигэс балаһата. Шарф
Таһыттан киирбит киһини, бэргэһэтин, саал былаатын устубутун кэннэ көрбүттэрэ: арай Куоҕас уола Киппэ Кирилэ эбит. Н. Неустроев
Уҥа диэки биир хара бараан эдэр киһи ханна эрэ бараары, уһун саал былааты эринэ турар. Н. Заболоцкай
Саал былаатынан ойоҕоһун туһунан бэйэтин тула эриннэ уонна онтонмантан тардыһан, турда. Н. Павлов