Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тыалырҕааһын

аат., геол. Тыал үрэриттэн сир ньуура улам-улам уларыйыыта. ☉ Процесс изменения земной поверхности под воздействием ветра, выветривание
Тыал, син эмиэ уу курдук, сир айылҕатын уларытан сүүнэ үлэни оҥорор. Геологтар бу процеһы тыалырҕааһын диэн ааттыыллар. ЭМ КТК

тыалырҕаа

туохт.
1. Тыаллаах күн ордук сэргэх буол (кыыл туһунан этэргэ). ☉ Становиться более чутким при ветреной погоде (о звере). Бүгүн куобах тыалырҕаан, булпут мөлтөх
2. Тыалтан мэһэйдэт, тыалы сөбүлээмэ. ☉ Испытывать неприятное ощущение от дуновения ветра
Ат сылгы Аргыардаахтык айаннаата, …… Айыы киһитин Арылхай хара хараҕа Аһыйыах курдук тыалырҕаан Аҕырыа уунан ардаан истэ. С. Васильев

Якутский → Русский

тыалырҕаа=

быть, становиться более чутким при ветреной погоде (о звере); бүгүн куобах тыалырҕаан күүппэт сегодня заяц чуток и не подпускает (охотника).

Еще переводы:

суурайыы

суурайыы (Якутский → Якутский)

суурай диэнтэн хай
аата. Суурайыылар уонна тыалырҕааһын …… үрдүктэн үрдүк хайалары нэһиилэ биллэр томтордорго кубулуталлар. ЭМ КТК
Кимберлит туруупкатыгар баар колонковай эрэһэ уу суурайыылаах үлэлиир. ДФС КК
Руданы суурайыы урут амальгамациялааһын ньыматынан ыытыллар эбит. «Кыым»

аҕырыа

аҕырыа (Якутский → Якутский)

көр оҕуруо
Ааҕан сиппэт аҕырыа тохтор үһү (тааб.: ардах). Абааһы кыыһа кийииттэрэ сыыҥтаабыт сиригэр күөх аҕырыа тохтубут, хаампыт сириттэн сур кырынаас сүүрбүт. Саха фольк. Айыы киһитин Арылхай хара хараҕа Аһыйыах курдук тыалырҕаан Аҕырыа уунан ардаан истэ. С. Васильев

баһаар

баһаар (Якутский → Якутский)

I
аат. Дьон тоҕуоруйар сиригэр атыыны-эргиэни тэрийэр сир. ☉ Базар, рынок
Кини хас күн аайы куорат баһаардарыгар дьаарбайар. В. Ойуурускай
Баһаар дьоно туманнаах сарсыарда күөлгэ уста сылдьар үөр кус курдук, быыл ортотугар айманаллар. Эрилик Эристиин
Бу дойдуга, куорат курдук, бар да баһаартан талбыккын ылбаккын. С. Ефремов
◊ Көтөр баһаара – муора кытыыларыгар көтөр хойуутук мустан үксүгэр тааска төрүүр-ууһуур миэстэтэ. ☉ Место массового гнездовья морских птиц на прибрежных скалах, птичий базар
Бу бэйэлээх көтөр баһаара дойду кырбый кынаттаахтара бу кэмҥэ биир улуу кыһалҕанан – көй боллох уйаларын маныыллар. «ХС»
Сайыҥҥы кылгас кэмҥэ үгүс уу көтөрдөрө кэлэннэр, үрдүк очуос таастаах биэрэктэргэ олохсуйаллар, көтөр баһаардарын үөскэтэллэр. КВА МГ
II
аат. Уот барыыта, ойуур, дьиэ-уот умайыыта. ☉ Пожар
Тыа баһаара. Баһаары утары охсуһуу. — Баһаар уотуттан ситэ сырдатыллыбатах халлааҥҥа сулустар тыалырҕаабыт чүмэчи уотунуу чипчилиҥнэһэллэр. М. Доҕордуурап
Туох үлүгэр ыксалай! Баһаар буолла дуу, оҕоҥ ыарыйда дуу? Софр. Данилов
Иирэлээх эбэ алааска Отчут күөстэммит отуутуттан Улахан баһаар барбыт. С. Васильев