с. разг. туос ипит, чарт ипит, тымтака.

туохт. Халыҥ тэллэҕэрдиҥи уостаах буол. ☉ Иметь толстые расплывшиеся губы
Хампарыйбыт Хара туос тымтака курдук Ханньастыгас муруннаах, Сылластыбыт сымыһахтаах, Оллостубут уостаах, …… Көрүөхтэн сүөргү Күтүр өстөөх эбит. С. Васильев

өйүө диэн курдук
Мин киэһэ дьиэбэр эргиллэрдии санаммытым, онон ыһык ылбатаҕым. И. Гоголев
Үөһээ оройуоннар оҕолоро күһүн үөрэнэ кэлэллэригэр туос тымтакаларга арыы ыһыктаах буолаллара. Н. Кондаков
Дьэ, мантыгын аһаа, ордугун сарсын аара ыһык гынан сииргэр илдьэ бараар. С. Маисов
♦ Ыһыгын аара ыйаабыт киһи — аһара ыксаллаах киһи. ☉ Торопливый, суматошный человек (букв. человек, оставивший свою провизию в пути). Ээ, ыксаллааҕын бэйэҥ билэҕин, ыһыгын аара ыйаабыт киһи диэн кини буоллаҕа
ср. др.-тюрк., тюрк. азых, азык ‘пища, провиант; запасы, продовольствия’

аат. Ытыс курдук быһыылаах, хоҥнорхой төгүрүк хатырыктаах, арҕаһынан элбэх кыл курдук уҥуохтаах, мииннээх өллөөх күөл балыга. ☉ Карась
[Мыычаан] эмис, бөдөҥ соболору ылан үөлүтэлиир. Н. Якутскай
Биэс уонча лэһигирэс собо иҥнибит. Софр. Данилов
[Мэхээлис:] Ити тымтакаҕа аҕыйах собо сыыһын аҕаллым. Амсайыҥ. С. Ефремов
◊ Собо тыла — 1) ас аст. Собо тылын эрэ мунньан астаан күндүлээн сиэтиллэр олус минньигэс ас. ☉ Карасиный язык (у якутов считается лакомством, особым угощением)
Хойуу, элбэх соболоох Саха сирин оройуоннарын дьоно былыргыттан баччааҥҥа диэри собо тылын мунньан ытыктыыр мааны дьонноругар кэһии оҥостор үтүө үгэстээхтэр. ТИИ ЭОСА; 2) биол. уонча сэнтимиэтир үрдүк умнастаах, төбөтүгэр биир-биир үүнэр кыра сибэккилэрдээх, төрдүгэр хас да төгүрүктүҥү быһыылаах уһун туураҕа олорор сэбирдэхтэрдээх от үүнээйи. ☉ Грушанка. Собо тылын са- ҕа (буол) — туох эмэ (хол., хатыҥ сэбирдэҕэ) сабачча буолбут диэн тэҥнээн этэргэ туттуллар. ☉ С карасиный язычок (употр. в качестве сравнения по размеру — напр., о берёзовом листе)
Биир күн, ыам саҕана, хатыҥ сэбирдэҕэ собо тылын саҕа буолан турар кэмигэр …… Синньэ Силигийэлээх чараҥар кэллим. Н. Босиков
Хаһыатчыкка хаһыатчыт Харчы тэбэн буолбатах, Собо тылын саҕа да Сонун булар баҕаттан, Анаанминээн кэлэрэ Ахсаан буолуо дуо, ама. Н. Рыкунов. Собо уола түөлбэ. — собо кырата. ☉ Мелкий карась.
ср. др.-тюрк., тюрк. чабах, чабак, шабак ‘мелкая рыба’