межд. выражает раздражение, негодование фу, тьфу; тууй-сиэ , эмиэ умнан кэбиспиппин! тьфу, опять я забыл!

межд. выражает удивление, досаду, разочарование и т. п. тьфу, фу; туй-сиэ , таһыччы умнан кэбиспиппин! фу ты, совсем забыл!

саҥа алл. Соһуйууну, кэмсиниини, кэлэйиини о. д. а. көрдөрөр. ☉ Возглас удивления, досады, разочарования и т. п. (тьфу, фу ты)
«Туйсиэ!» — диэн Соппуруон баай сиргэ силлиир. Н. Якутскай
Туй-сиэ, ити чыычаахтары истэ олорон, эмиэ туох эрэ өйүгэр кылах гыммытын өйдөөмүнэ хаалла. Н. Габышев
ср. казах. түв ‘возглас недовольства, сожаления’

(гласный носовой) модальное сл. выражает согласие, утвердительный ответ: көрбүттэр дуо ? — Ээ, көрбүттэр видели ли? — Да, видели.
I 1. модальное сл. выражает 1) внезапное припоминание: ээ , инньэ диэн эппит-тээҕэ даа , он так говорил однажды; 2) обнаружение, узнавание: ээ , бу сытар ! вот оно где лежит!; ээ , кини эбит дуу а-а, это он, оказывается; 3) возражение: ээ , билэр , билэр нет, он знает, знает; 4) вопрос, побуждение с различными оттенками: мин сарсын барыам , ээ ? я пойду завтра, а?; итини билбэт дуу , ээ ? разве он этого не знает, а?; 2. межд. выражает самые различные эмоции: ээ , ити кимий ? эй, кто там?; ээ , кырдьык , инньэ диир ? ой, он вправду так говорит?; ээ , пахай , сымыйата! тьфу ты, он врёт!
II частица модальная, выражает 1) подкрепление, усиление высказываемой мысли ведь, же; кэллибит ээ мы же пришли; ол иһин билбэттэр ээ ведь вот почему они не знают; ср. эбэт; 2) желание. сарсын үчүгэй күн буолбат ээ ! эх, была бы завтра хорошая погода!

туохт.
1. Күөх (от күөҕэ эбэтэр халлаан күөҕэ) дьүһүннэнэн көһүн, күөх дьүһүннээх буол. ☉ Зеленеть; окрашиваться в синий цвет, синеть, голубеть
Күөл мууһа күөх халлаан курдук көҕөрөн тунааран көстөр эбит. П. Ойуунускай
Налыы саҕатыгар тимир курууската көҕөрөн сытарын сулбу тардан ылла. Амма Аччыгыйа
Кинилэр иннилэригэр Өлүөнэ өрүс барахсан киэҥ нэлэмэн хочото көҕөрөн көстөр. Н. Якутскай
Дьэ онтон хонуу барыта көҕөрөр гына солко, хампа бөҕөнөн таҥныбыт дьон, дьиэ иһиттэн тоҕо анньан тахсаннар, аттарын миинитэлээбитинэн бардылар. Эрилик Эристиин
2. Тыллан күөх сэбирдэхтэн, мутукчалан, күөх үүнээйилэн. ☉ Покрываться молодой зеленью, распускаться (о листьях)
Хонуу көҕөрбүт. — От-мас саҥардыы көҕөрөн эрэр чаҕылхай күнэ этэ. Софр. Данилов
Мутукча көҕөрөн эрэр. П. Егоров
3. көсп. Сайдан, тупсан, чэлгийэн кэл. ☉ Развиваться, цвести, улучшаться, хорошеть
Арай кини эрэ [баттал] эһиннэҕинэ, хагдарыйбыт көҕөрүө, ааспыт тотуо, муҥ-сор уурайыа. Суорун Омоллоон
Саха эттэ: «Аал-дууптуу көҕөрүө Нуучча, саха дойдута». Ааспыты аһатыа, араҥы күүһүө Бу сир уолбат уйгута. Эллэй
Көрүллүө төһө көҕөрөн тахсаргын-тупсаргын. Болот Боотур
♦ Көҕөрө (көҕөрчү) өл — улаханнык ыалдьан, куттанан, соһуйан, тоҥон көҕөрөн хаал. ☉ Посинеть, позеленеть (напр., от болезни, страха, холода)
Чыычаах [оҕо аата] иһин түгэҕин харбанан, …… ньукуччу туттан, сирэйэ көҕөрө өлөн, бабыгырыы-бабыгырыы олорбохтоото. И. Гоголев
Сирэйэ-хараҕа күөх даба таҥас өҥүн курдук көҕөрө өлөн хаалбыта. Д. Таас
Куриль уоска оҕустарбыттыы сымыһаҕын быһа ытырбытыгар уостара көҕөрө өлөн таҕыстылар. С. Курилов (тылб.). Көҕөрө сытыйбыт үөхс. — куһаҕан дьүһүннээх-бодолоох, таҥастаах-саптаах киһини сэнээн этии. ☉ соотв. чучело гороховое, мокрая курица
— Бу тугуой? — Арыы... — Мара таҥастаах аҕам дьахтар аан диэки чугуруҥнаата. — Көҕөрө сытыйбыт, сирэйиҥ сааппат дуо! Киэр гын! Күрдьүгүҥ бөҕүгэр үҥкүрүтэн аҕалбыккын буолбат дуо? Амма Аччыгыйа
Оо дьэ, өһөлдьүйэ сытыйан, киси да бөҕө! Үөрэнэ кэлэр ээ, көҕөрө сытыйбыт! Эн да үөрэхтэммитиҥ диэн, тьфу! Амма Аччыгыйа