туохт., к э пс. Кэлимсэлэһэ чиҥээ, наһаа дьиппиний. ☉ Слежаться, уплотниться
Ардахтан хараарбыт, с элээппэ курдук тэллэччи липпэрбит бугуллары эһэм кэбиһэ сылдьар. ПАЕ УуАХО
Муора диэкиттэн ыбыс-ыарахан липпэрбит, ыас хара, …… сүҥкэн былыт өрө көтөҕүллэн тахсыбыта. М. Горькай (тылб.)

сыһ. Тэллэччи, тэллэйэн түспүт курдук (үксүгэр, аллараа уос туһунан). ☉ Отвисло (чаще о нижней губе)
Оҕонньор [Сүөдэр Хомуоһап], хоргуппут оҕо курдук, аллараа уоһун быллаччы тутунна …… харахтара уутуйан бардылар. Амма Аччыгыйа
Аҕата эрэйдээх …… быһаҕас түспүт киэҥ харахтара уунан бүрүллэн, хоргуппут оҕо курдук, уоһун быллаччы туттан турара көстөн кэлэр. М. Доҕордуурап

дьүһ. туохт.
1. Аллараа уоскун тэллэччи ыһыктынан кэбис. ☉ Оттопырить, выпятить (напр., нижнюю губу)
[Тээллэриис] алын уоһун, ытаары гыммыттыы, тэллэттэ. И. Гоголев
Оттон Валерка аллараа уоһун тэллэппитинэн эргиллэ биэрдэ да, Петяны ыххайбытынан барда. СЮ РХ
[Биэ] уостарын тэллэтэн иҥэрсийдэ. «ХС»
2. көсп. Көтөн иһэр куһу биирдэ ытан өлөрөн тэлээрдэн түһэр. ☉ Подстрелить утку налету так, чтобы она, упав, распласталась на воде
Арай итиннэ тиийэр саа баар буоллун, Ытан хабылыннар, икки хааһы тэллэтэн түһэр. Болот Боотур
Үөһэнэн көтөн куһугурайан иһэр куһу күөрэтэн тэллэтэн түһэрэр үчүгэйиэн! Далан
Сарсыарда күн тахсан эрдэҕинэ, биир ытыынан биэс хааһы тэллэтэн түһэрдэ. Бары тыла суох барбыттара. «ХС»

1. даҕ.
2. Сололоох, бокуойдаах; тугу да гынара суох. ☉ Не занятый делами, свободный от дел
   Мин сайыны быһа иллэҥ киһи буолан хааллым. Амма Аччыгыйа
   Дьэллик иллэҥ киэһэтигэр бэйэтин олоҕуттан, көрбүтүттэн-истибититтэн сээкэйи кэпсиир. Н. Заболоцкай
   Билигин киһи үксэ иллэҥ кэмэ. М. Доҕордуурап
   «Көрө иликкин дуо?» - Арбатскай иллэҥ илиитигэр сурунаалы утары аспыта. В. Яковлев
3. Туһаныллыбакка, туттуллубакка турар (туох эмэ); ким да ыла, киирэ илик (миэстэтэ). ☉ Незанятый, свободный, вакантный (о должности, служебном месте)
   Институтка иллэҥ миэстэ баар буолбут.  Өйүө лэппиэскэтин тобоҕунан куһуоктаан чэйдээн баран, биир иллэҥ муннугу булан сытта. А. Софронов
   Киһи хаама түһүөх иллэҥ сирэ суох. Софр. Данилов
   Иллэҥ олоппос турарыгар икки атаҕын тэллэччи быраҕан, дьоһуннаахтык олорунан кэбиспитэ. А. Бэрияк
4. аат суолт. Киһи үлэлээбэт, тугунан да дьарыктаммат кэмэ. ☉ Досуг, свободное время
   Хата, иллэҥнэр оҕоҕор саатыырыгар туох эмэ оонньуурда оҥорон биэрээр... А. Софронов
   Мин көмөлөһүөхпүн сөп иллэҥмэр. Н. Лугинов
   «Николай Леонидович, ону-маны, иллэҥҥэ ахтыахпыт», - диэн Сокольников киһитин ситэ этиппэтэҕэ. И. Федосеев
5. сыһ. суолт. Туһалааҕы тугу да гыммакка, үлэлээбэккэ. ☉ Без дела, без занятия, праздно
   Акаары төбө атаҕы иллэҥ оҥорбот (өс хоһ.). Эр киһи, төһө да иллэҥ олордор, тугу да көмөлөспөт. А. Софронов
   Ханна да бэлэм кыстанан турбатах кырабааттары, утуйар таҥастары …… хомуйан, ханна да иллэҥ кэтэһэн олорботох араас үлэһиттэри түмэн тоһуйбуттар. Амма Аччыгыйа
   ♦ Өлөр да солото (иллэҥэ) суох - төрүт, адьаһын иллэҥэ суох. ☉ Чрезвычайно занятый, занятый по горло (букв. и умереть некогда)
   Билигин аҕай адьас өлөр да иллэҥэ суох күннээҕи үлэ түбүгэр сылдьыбыт бары дьыалалара, доҕор иэдээнигэр тэҥнээтэххэ - бытарыйан көһүннүлэр. Н. Лугинов. Туос иллэҥ - букатын тугу да гынара, дьарыгырара суох, олох иллэҥ. ☉ Совершенно свободный от всяких дел (нечем заняться)
   Мин сарсын туос иллэҥмин. Амма Аччыгыйа
   Биир күн туос иллэҥ буоллахпына, тулуйбакка өлө сыһабын. Н. Заболоцкай
   Туос иллэҥ буоллаххына соҕотох биир да күн бүтэн биэрбэккэ муҥнуур. А. Бэрияк. Ыт иллэҥэ күл.-ооннь. - холку, быыс булан барар-кэлэр, сүүрэр-көтөр үлэлээх киһини этэллэр. ☉ О человеке со свободным режимом работы, работающим без напряжения (букв. собачий досуг)
   Сопхуоска «инженер по технике безопасности» диэн дуоһунастаах, ыт иллэҥэ диэн кини. Н. Лугинов
   Киниэхэ - кэпсэтии, болдьоһуу, быһаарсыы. Ийэм этэригэр диэри, ыт иллэҥэ диэн кини. «ХС»
   ◊ Иллэҥ олоруохтааҕар - тугу да гыммакка таах олоруохтааҕар. ☉ Чем зря (напрасно) сидеть (лучше делай что-л.)
   Иллэҥ олоруохтааҕар эттэ сиэ эрэ! А. Софронов