аат., фольк. Ким-туох эмэ торолуйан үөскүүр уйата. ☉ Родной очаг, родимое гнездо, где родился и вырос
Көрөн баран чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр, этэн баран эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр, холбороҥ маҥан хочо ортоку туой киинигэр, алтан ньээкэтигэр [бухатыыр] кэлэн тиҥ гына түстэ. Саха фольк. Онуоха дойду иччилэрэ, Ойуу-бичик уолаттар, кыргыттар Көмүс уйаларын, Үрүҥ маҥан ньээкэлэрин Дэлби тэбистэрээри гынан Уһун санаалара кылгаата, Киэҥ көҕүстэрэ кыараата. ПЭК ОНЛЯ I
Аҕыс иилээх-саҕалаах, Атааннаах-мөҥүөннээх, Алаҕаркаан-тэтэгэркээн Аан ийэ дайды Араҕас далбар быарыгар, Алтан ньээкэтигэр …… Көмүс балаҕан үөскээбит. П. Ойуунускай
◊ Ньээкэ уйа үрд. — ким, туох эмэ төрөөн-үөскээн улааппыт биһигэ; күндү, тапталлаах сирэ-дойдута. ☉ Колыбель, отчий дом, родимое гнездо; малая родина
Өксөкү кыыла буолаҥҥын Өрө көтөн тэгилийэн, Оҕолоох кустуу онолуйан Иитиллибит биэрэккэр, Ийэ ньээкэ уйаҕар Илэ-бааччы кэлээхтээр. С. Зверев
Алтан түөстээх талах чыычааҕа күөх ньээкэ уйаны туттан, көмүс далбарайын көтүтүөҕэ. С. Федотов
Киһи барахсан күндүттэн күндүтүк саныыр көмүс ньээкэ уйалаах — ол төрөөбүт дойдута, олорор, үлэлиир сирэ. БИ СУу. Тэҥн. ньэкээ

I
туохт.
1. Атын дьон билбэтин диэн, саҥарбакка эрэ ханнык эмэ бэлиэнэн кими эмэ сэрэт, биллэр (хол., хараххынан чыпчылыйан, өттүккэ анньан, атаххынан таарыйан). ☉ Подавать, делать кому-л. незаметные для других знаки (напр., подмигивать, толкать в бок и т. д.)
Оҕонньор ситэ саҥардыбакка, тоҕоноҕунан имнэнэн, тохтотон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Чыычаах сонно тута ити дьикти киһини эрэнэ-итэҕэйэ санаабыта, кистээн өттүккэ имнэнээт, туора ыҥыран таһаарбыта уонна сибис гыммыта. И. Гоголев
Ийэм миигин илиитинэн имнэнэн ыҥырда. Н. Заболоцкай
2. көсп. Оҕус, саай. ☉ Хлопнуть, хлестнуть, стегнуть
Иһигэр тиэтэйбит быһыытын Сур акка имнэнэн биэрбитэ. Киэҥ Хонду ардааттаах сыһыытын Сур ата быһыта сиэлбитэ. Эрилик Эристиин
Онтум кэтэҕэр сөп түбэһэр - бөрө өсөһөн быаны тартаҕына, «имнэнэн» биэрэр гына мутукпун баайдым. Т. Сметанин
3. көсп. Эмискэ, тэһэ аспыт курдук, сайа охсон киир (хол., санаа, иэйии). ☉ Заставить испытать какое-л. внезапное и острое чувство, ощущение, пронзить, охватить
Истиҥ таптал Иэйиитинэн имнэннэ, Ийэ сирбит Эриэккэһин элбэттэ - Күндү кыайыы күнэ. Күннүк Уурастыырап
Хантан да булан аһыырбыт суох диэн, аһыыр туһун умнан кэбиһиэхтэрин, аччыктара дьөлүтэ имнэнэрэ улааппыт. Эрилик Эристиин
Хааман иһэн, сынньал чааска Муза имнэнэр, тулуйбаппын: Миигин истэр дивизия, Түөспэр түллэр поэзия. Дьуон Дьаҥылы
4. көсп. Сытыытык чыпчыҥнаа; дьиримнээ. ☉ Мигать, поблескивать, изредка сверкать
Сибилигин кыһыл көмүс манньыаттар киниэхэ үөннээхтик имнэниэхтэрэ. И. Гоголев
Лаампалар чаҕылхай уоттара сытыытык имнэнэ тураллар. А. Федоров. Үөһэнэн кыһыл, күөх уоттарынан имнэнэн, улахан сөмөлүөт ааста. Н. Габышев
♦ Күлүккэр имнэн көр күлүк
Кыычыкын дьыаланы булаат, күлүгэр имнэммитэ. Күннүк Уурастыырап
Дьиэтин таһыгар тэлиэс-былаас хаама сылдьарын Болот көрбүтэ. Ону көрөн баран, Болот күлүгэр имнэммитэ. Н. Заболоцкай
Хата, оҕоҕут оскуолаҕа ылыллар буолбутугар күлүккүтүгэр имнэнэн кэбиһиҥ. В. Протодьяконов
◊ Туох <ааттаах> имнэммитэ буолла - соһуччу, эмискэ, күүппэтэх өттүттэн тугу эмэ оҥорбут киһи тыла. ☉ Выражение человека, оправдывающего свои неожиданные, скоропалительные поступки (соотв. черт (меня) дернул)
Эмискэ киниэхэ - туох имнэммитэ эбитэ буолла? - баламат санаа көтөн түспүтэ. Софр. Данилов
Миэхэ туох имнэммитэ буолла. Эргиллэ түһээт, бэрик күүтэн турар кыылга кураанах биэдэрэни уун-утары кыыраттым. Н. Заболоцкай
Туох ааттаах имнэммитэ буолла, биирдэ өйдөөбүтүм оҕону кыбыммытынан таһырдьа тахсан эрэр эбиппин. И. Находкин
II
көр иҥнэн
Кылбачыйар көмүс мөһүүрэ симэхтэнэн, Кыһыл тэтэгэркээн имнэнэн Дьиэ ахсын тырыбынаан киирбитиҥ, Тэбис-тэҥҥэ хардыылаһан испитиҥ. С. Васильев
Кыра Таня үөрүүттэн Кыһыл дьэдьэн имнэммитэ. Т. Сметанин
Тэтэркэй имнэммит Борис көстүүнэйгэ холкутук туттан киирбитэ. Л. Толстой (тылб.)