Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тэҥкэ

  1. даҕ. Өрүс, үрэх түбэлэригэр торолуйан үүнэр бөдөҥ, үрдүк (мас); улахан, үрдүк лиҥкинэс мастаах (тыа). ☉ Крупный, высокий (о прибрежных деревьях); имеющий большие, высокие, стройные деревья (о лесе)
    Тэҥкэ харыйатын курдук көнө киһи (өс ном.). Тэҥкэ тииттэр төбөлөрө элэҥнээн, сөмөлүөт субу кэтиллиэх курдук таҥнары сатыылаабыта. Суорун Омоллоон
    [Дьөгүөркэ] Түбэ тэҥкэ тииттэрин Үрдүгүттэн дьулайда. М. Ефимов
  2. аат суолт. Өрүс, үрэх кытыытынааҕы улахан, үрдүк лиҥкинэс мастаах тыа. ☉ Прибрежный лес с крупными стройными деревьями
    Ырыых-ыраах, өрүс тэҥкэтигэр, кэҕэ этэн чоргуйар. Н. Якутскай
    Таастаах, муохтаах тэҥкэлэргэ, үрүйэлэргэ сиибиктэ диэн …… кыһынын хагдарыйбат от үүнэр. Далан
    Тэҥкэ, ойуур иһинээҕи солооһун өтөх сирдэр отторун уонна бурдуктарын үүнүүтэ быйыл мөлтөх. Г. Попов
    ср. эвенк. тэҥгкэ ‘террасовый лес’, тэнкэ ‘обрывистый берег; коренной берег’

Еще переводы:

сибиэннээхтик

сибиэннээхтик (Якутский → Якутский)

иччилээхтик диэн курдук
Уҥуор хойуу тэҥкэ ойуур сибиэннээхтик им-дьим лүҥкүрэн турар. Л. Попов

чуочалый

чуочалый (Якутский → Якутский)

чуочай диэнтэн хамс
көстүү. [Тугут] тэҥкэ харыйалар сөрүүн күлүктэринэн сүүрэн чуочалыйа турда. КФА СБ

бэйбэрис

бэйбэрис (Якутский → Якутский)

бэйбэрий диэнтэн холб. туһ. Бэс титириктэр бэйбэриһэ Тэҥкэ тииттэр иннилэригэр Тэҥҥэ үүнэн киирбиттэр. Т. Сметанин
[Эһэ оҕолоро] саас ийэлэрин кэнниттэн бэйбэриһэ хаамсыахтара. И. Федосеев

дьирэс

дьирэс (Якутский → Якутский)

дьирэй диэнтэн холб. туһ. Тигинэччи үүммүт Тиит мастар Тиэрэ түһүөх курдук Дьирэһэн тураллар. А. Софронов
Тэҥкэ тииттэр лиҥкинэһэн Дьирэһэ тэбинэн тураннар, Имил-дьимил иһийэн Иһиллиир курдуктар. С. Зверев

дьылыгыраччы

дьылыгыраччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Көбүскөнөтүк, уһуннук. ☉ Высоко, стройно, прямо (в рост)
Дьылыгыраччы үүммүт мастардаах тэҥкэ тыа.  Дьылыгыраччы үүнэр хара-күөх харыйата Кипарис мастыы көнөлөр. С. Данилов

кэрпэс

кэрпэс (Якутский → Якутский)

кэрпэс айан — кыратык бара-бара, тохтуу-тохтуу бытааннык айаннааһын. ☉ Тихая езда, путешествие небольшими переходами
Кэрпэс айаннаахтан Кээлээнини кэпсииллэр, Тэҥкэ тиитин устатыгар Сэттэ хонор диэн. Өксөкүлээх Өлөксөй

күҥкүнэччи

күҥкүнэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Бүтэҥи дуорааннаахтык, ньиргиэрдээхтик. ☉ Гулко, издавая густой, низкий звук
Күтүр тииттэр көҥдөйдөрүнэн Күҥкүнэччи үрэр сүҥкэн туруупкалардаах, Тэҥкэ тииттэр кумалааннарынан Лиҥкинэччи охсуллар ньиргиэр барабааннардаах, …… Айдам-дуораан аркыастыра диэн Айыллан ахан, манна үөскээбит эбит. С. Зверев

лэгиэ

лэгиэ (Якутский → Якутский)

даҕ., фольк. Олус улахан, кэтит, модьу. ☉ Чрезвычайно широкий, большой, могучий
Лэгиэ халлаан бэргэһэлээх, тэҥкэ тиит тайахтаах баар үһү (тааб.: тэллэй). Уон харалаабыт хотууру таҥнары туппут курдук түрбүү хара тыҥырахтанна, саар ыаҕас быһаҕаһын саҕа лэгиэ хара атахтанна. ПЭК ОНЛЯ II

өһө

өһө (Якутский → Якутский)

аат. Сымнаҕас буордаах сииктээх хотоол (ойуурга). ☉ Низина с мягкой влажной почвой (в лесу)
Өһөлөөх харыйа тэҥкэ баар. Софр. Данилов
Боруллуолаах диэн улахан өһө сис тумулугар Дэндэлиисэп Сэргэтэ диэн ааттаах киэҥ баҕайы былыргы өтөх баар. Багдарыын Сүлбэ

талбаарыҥнас

талбаарыҥнас (Якутский → Якутский)

талбаарыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Ыарҕа быыһыттан курупааскылар өрө ыһыллан тахсаннар, хаар сүүмэхтэрин курдук, талбаарыҥнаһа көтөн тиийэн чугас түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Арай тэҥкэ тииттэри ортотунан тас үөһү тутуһан кубалар көтөн талбаарыҥнаһан иһэллэр. Т. Сметанин