несов. 1. к чему, физ. тардылын; тяготеть к Земле Сиргэ тардылын; 2. к кому--чему (иметь влечение) тардыс, хабаатын; тяготеть к наукам наукаҕа тардыс; 3. над кем-чем, перен. (угнетать, подавлять) ыарык буол, хам баттаа, бапылаа.
Русский → Якутский
тяготеть
Еще переводы:
хабааннас= (Якутский → Русский)
совм.-взаимн. от хабааннаа = иметь отношение к чему-л.; иметь общее с чём-л.; тяготеть к чему-л.
хабаатын= (Якутский → Русский)
1) тяготеть, иметь тяготение к кому-чему-л.; кини санаата ити теорияҕа хабааттар его мнение тяготеет к этой теории; 2) касаться кого-чего-л., затрагивать кого-что-л. (в разговоре, речи); ити боппуруоска лектор олох да хабааттыбата лектор вовсе не коснулся этого вопроса; 3) подходить к чему-л., соответствовать чему-л. (по размерам); араамабыт түннүкпүтүгэр олох да хабааттыбат рама совсем не подходит к оконному проёму.
хабаатын (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Туох эмэ хайа эмэ өттүн тутус, онно дьулус. ☉ Взять какое-л. направление, ориентироваться на что-л., придерживаться чего-л.
Уолуйбут табалар мастаах сиргэ хорҕойон быыһанаары, хайалар диэки хабааттыбыттар. И. Данилов
Билигин үрэх куула өттүгэр туораан, тыа устун хаҥас диэки хабааттан барыаххыт. «ХС»
2. көсп. Кимиэхэ, туохха эмэ тардыс, санааҕынан хайа эмэ диэки оҕут. ☉ Тяготеть, иметь тяготение к кому-чему-л.
Кинилэр икки нэдиэлэ тыаҕа биир кыһылларга хабааттар дьадаҥы бааһынайга олорбуттара. Амма Аччыгыйа
Коля Трынкин быһыыта-майгыта үчүгэй өттүгэр хабааттан эрэрэ. С. Дадаскинов
Мин өссө былырыын кыһын кини санаата ханна хабааттарын бэлиэтии көрбүтүм. ПП Дь
тамай (Якутский → Якутский)
I
туохт., кэпс. Кыамматтиийиммэт киһиэхэ үбүнэн-аһынан көмөлөс, өйөө-убаа. ☉ Помогать кому-л., поддерживать кого-л. деньгами, едой. Убайдара тулаайахтарын кэлэ-бара тамайар
□ [Суоппуйа] «Аҕаа, ханнаҕыный?» — диэхтиир буоллаҕа
Аҕа курдук аҕалаахха дылы, төһө тамайар. «ХС»
II
дьүһ. туохт. Уһун атахтаргын нарыннык, кэрэтик өрүтэ күөрэтэлээн, төбөҕүн хантаччы туттан чэпчэкитик атаралаан сиэл, сүүр. ☉ Бежать легко, грациозно, изящно, высоко поднимая колени и откинув голову назад. Ыраах Эдьигээҥҥэ тамайа сиэлэр табаларынан тиийбитэ
□ Мин ойон тура эккирээн көрбүтүм били мин мааҕын көрбүт табам барахсан, төбөтүн хантаччы быраҕан баран, чочуллубут курдук уп-уһун атахтарын онно-манна уурталаан, ойуур диэки айаннаан тамайан эрэр эбит. Н. Якутскай
Пааралыы көлүллүбүт аттар айан суолун устун сиэлэн тамайан эрэллэрэ тииттэр быыстарынан элэҥнээн көһүннэ. Болот Боотур
Хабыыча, эһэни сууллараат, тайаҕы көрбүтэ, хайыы-үйэ быдан ыраатан, тамайа сиэлэн эрэрэ. В. Протодьяконов
♦ Хаан (уруу) тамайар — уруургуу санаа, аймаҕырҕаа; урууҥ курдук санаан сылаастык сыһыаннас. ☉ Тяготеть к родне, чувствовать родственную связь с кем-л.; проявлять родственные чувства к кому-л.
Былыр, сэрии саҕана, угунньабытын туора соһон, интэринээккэ бииргэ кыстаан, кыһыны туоруур буоларбыт дии. Хаан тамайар ини. М. Тимофеев. [Бандьыыттар] Бу түөрт уолу туппуттар: «Хомуньуус аймахтаахтар, Хайаан да хаан тамайыахтаахтар, Биһи утары санаалаахтар!» Баал Хабырыыс
Арай көрдөһөҥҥүн — Куллука куурдар Кулут уол буолуоҥ буоллар …… Сыккырыыр дууһаҕын, Уруу тамайан, Ордоруом эбитэ дуу, Чэ, ээххин этэ оҕус! С. Васильев