Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түрүй

түөр диэн курдук
[Тыраахтар] Түгэх буордары Түптэ күлүн курдук Түрүйэ харбаан Түһэн иһэр эбит. Саха фольк. Тоҕус ойуун төрдүн түрүйэн биэрбит тоҕус хаардаах кыламан маҥан муус булгунньахтарга тиийэр. Саха сэһ. II

үөх-түрүй

туохт. Кими эмэ дэлби саҥаран, үөҕэн ык, түүр. Ругать кого-л. на чём свет стоит, проклинать, стыдить
[Сүөдэр Бэһиэлэйэп] Бэргээбит күнүгэр дьиэтигэр киҥэ-наара холлон, дьадаҥы тулаайахтары ииппитин …… үөҕэ-түрүйэ, элэк-хаадьы оҥосто олорор. Амма Аччыгыйа
Баайга бас бэринэ, киниттэн толло, титирэстии үөрэммит дьадаҥылар, кинилэри үөҕэнтүрүйэн хос ааттаан туманнаан барбатахтар. ФЕВ УТУ

үүр-түрүй

туохт.
1. Бокуой биэрбэккэ, түргэн-түргэнник, тиэтэллээхтик үүр. Гнать, погонять быстро, спешно
Кини [Байанай] быһый атахтаах кыыллары үүрэ-түрүйэ сылдьар буолан, сүрдээх тиэтэллээхтик, омуннаахтык сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Кирилэ ынахтары үүрэн-түрүйэн аҕала эрэ охсубута баар буолааччы. Н. Заболоцкай
[Бырдах] үөр табаны алыыттан булан, үүрэн-түрүйэн куһугураппыт. П. Ламутскай (тылб.)
2. Былааскын көрдөрөн киэбир, киэмсий, тойорҕоо. Выказывать, демонстрировать свою власть
Наҕараадаламмыт, Наһаа хайҕаммыт Тигиниирэп, ардыгар, Тэрилтэтин дьонугар Үүрэр-түрүйэр үгэстэммит. Р. Баҕатаайыскай
Арай надзиратель Илья Свинобоев тойомсуйар, дьорҕойор, дьону үүрэр-түрүйэр. П. Филиппов

ык-түрүй

көр ык-түүр
Саамай суоһар бөтөстөрө — Мардьаҥныырап. Кини аатын түһэн биэрбэттии мардьаҥнаан, ыган-түрүйэн, бэстилиэтин ойутан таһааран, угунан сырбата-сырбата доппуруостаатаҕына, инчэҕэй эттээх тулуйуо суох үлүгэрэ буолар. Е. Неймохов
Кинилэр быыстарыгар күлтэччи кыргыллыбыт баттахтаах молоруспут уолаттар хас биирдиилэриттэн харчы хомуйан, хаҕыс соҕустук ыгар-түрүйэр аҥаардаах сылдьаллара. С. Юмшанов


Еще переводы:

помыкать

помыкать (Русский → Якутский)

несов. кем. үүр-түрүй, атаҕастаа.

тиэтэтэлээ

тиэтэтэлээ (Якутский → Якутский)

тиэтэт диэнтэн төхт
көрүҥ. [Этиҥ] Былыттарын тиэтэтэлии, Быһыта биэртэлиир. И. Эртюков
Сиэстэрэ үүрэн-түрүйэн тиэтэтэлээбит оҕолорун атахтарын тыаһын иһиллээн сыппытым. П. Аввакумов

үүрүлүн-түрүлүн

үүрүлүн-түрүлүн (Якутский → Якутский)

үүр-түрүй диэнтэн атын
туһ. Урукку өттүгэр үүрүллэн-түрүллэн сылдьаахтаабыппыт, дьэ, кырдьык, баара. И. Гоголев
Үөһээҥҥи былаастарбыт кэлин уҥахаҥас дук-дах туттубатахтара буоллар, кэмпэдэрээссийэ иһигэр киирсэн, үүрүллүбэккэ-түрүллүбэккэ, атыттардыын тэҥ бырааптанан олоруох этибит. Н. Борисов

хомпуус

хомпуус (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Кими эмэ дэлби ыыстааһын, үөҕүү-түрүйүү, күлүүэлэк оҥостуу. Унижение, издевательство, насмешка
Төһө да оннук хомпууска түбэстэр, Олесов ахсыма мөлтөөбөтөҕө. Болот Боотур
Мэлдьи холку Попов ити хомпууһу тулуйан истибэтэ. В. Быков (тылб.)
ср. русск. конфуз

атаҕастабыл

атаҕастабыл (Якутский → Якутский)

аат. Улаханнык өһүргэтии; үүрүү-түрүйүү, кырбааһын; баттааһын-үктээһин, көлөһүннээһин. Нанесение большой обиды, оскорбление; притеснение, нанесение побоев кому-л.
Аан дойдуга баттабыл, атаҕастабыл диэн суох буолуохтаах, Иэҕэйэр икки атахтаах баай-дьадаҥы, нуучча-саха бары тэҥ буолуохтаах. Күндэ
Оттон оҕо эрдэхпинэ сынньыллыыны, атаҕастабылы атаҕастанным ини. Көр, биирдэ хараҕым уута тахсыбытын өйдөөбөппүн эбээт. Амма Аччыгыйа
Эн даҕаны киһиттэн атаҕастанан атаҕастабыл амтанын бил ээ. Эрилик Эристиин

быыкаан

быыкаан (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус кыра, лаппа кыра. Очень, совсем малый
Ол быыкаан кыылбыт эрчимнээхтик тула холоруктуур, сыыдам баҕайытык бырдаҥалаан ылаттыыр. Л. Попов
Арай, саҕахха ыллыы-туойа, Быыкаан күөрэгэй көрү тардар. Үлтү тоҥороору кыһын онно Хотуттан буурҕаны ыытар. Д. Апросимов
Улахан оботтоох Быыкаан бырдах, Кудулу куртах Үөр табаны үүрэн-түрүйэн Түҥ түбэ түгэҕэр түһэрбит. П. Ламутскай (тылб.)

дьолтомур

дьолтомур (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Тыын сирин таарыйбатах, олус улахана суох, халымыр (баас туһунан). Не задевший жизненно важные органы, незначительный, поверхностный (о ране). Дьолтомур баас
2. эргэр. Дьон барыта үтүөх-батаах үүрэр-түрүйэр, соруйар-хамаандалыыр (кыра-хара, дьадаҥы киһи). Безвольный (о человеке, к-рым всякий помыкает)
Эн соруйар дьолтомур киһиҥ манна суох. ПЭК СЯЯ

кымньыылааһын

кымньыылааһын (Якутский → Якутский)

  1. кымньыылаа диэнтэн хай. аата. Бу аты илдьэ бар, ол эрээри кымньыылааһын бөҕөтүнэн эрэ арыый түргэнник сыҕарыйарыҥ буолуо
  2. көсп. Үрүйэн-түрүйэн, этии-мөҕүү. Подстегивание, унижение
    Итинник «кымньыылааһын» кутталы үөскэтэр. Оҕо бэйэмсэх, атын оҕолор ситиһиилэриттэн санаата түһэр, ымсыы санаалаах эдэр киһиэхэ кубулуйуон сөп. ОАП ОДьТС
үтүрүй-хабырый

үтүрүй-хабырый (Якутский → Якутский)

туохт. Кими эмэ атаҕастаан-баттаан үүрэ-түрүйэ сырыт. Грубо притеснять, угнетать, обижать кого-л.
Оччотооҕуга Кипр арыытын олохтоохторун Венеция баһылыктара үтүрүйэллэрэ-хабырыйаллара. Эрчимэн
Сири бас билээччи ыаллыы баайдар бааһынайдары үтүрүйэн-хабырыйан барбыттара. АЕВ ОҮИ
Родовой үтүөлэр көннөрү бедуиннары үтүрүйэр-хабырыйар буолбуттара. АЕВ ОҮИ

билик

билик (Якутский → Якутский)

уу билик буол — дэлби уу буол; илий. Промокнуть до нитки
Баишев ардахтан уонна тиритэн уу билик буолбут. В. Яковлев
Кинилэр сүүрдүү түмүгүн билэ охсоору аттарын уу билик буолуохтарыгар диэри үүрэн-түрүйэн аҕалбыттар этэ. И. Федосеев; хаан билик буол — бүтүннүү хаан буол, элбэхтик хааныҥ таҕыс, тоҕун. Быть залитым кровью, истекать кровью
Хаан билик буолбут киһи …… илиитин утары ууналыы сытта. Амма Аччыгыйа
Соһумар сурахтан Өрүүнэ уҥан түспүт. Онтон хаан билик буолбут убайын көрөөт, Өрүүнэ уйулҕата көппүт. И. Федосеев