Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түҥнэритэ

түҥнэри диэнтэн хат.-күүһүр. Түргэн [ыт] үөрүүтүгэр иччитин иккитэ-үстэ түҥнэритэ көтүөлээтэ. Суорун Омоллоон
Дьон өрө сүгүллэн турууларыгар, олох мастар, остуоллар бары түҥнэритэ бардылар. Эрилик Эристиин
Биир уолу ситэн кэлэннэр, түҥнэритэ охсон түһэрдилэр. Р. Баҕатаайыскай

түҥнэри

  1. сыһ.
  2. Охтон түһэр биитэр түҥнэстэр гына. Так, чтобы упало или опрокинулось
    Тогойкин сулбу тардан ылаары, куруускатын түҥнэри охсон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
    Күүстээх Кулааһынньык биир уолу кулгаах тааска биэрэн, түҥнэри охсон кэбистэ. Н. Павлов
    Киниттэн чугас көтөн иһэр куһу түҥнэри ытан түһэрдэ. П. Филиппов
    Бурхалей Эрбантейы түҥнэри сөрөөн түһэрдэ. Эрилик Эристиин
  3. Умсары, түгэх өттүн үөһэ гына (хол., тугу эмэ уур). Вверх дном, опрокидывая (напр., ставить что-л.)
    Сири, кырсын түҥнэри эргитэн, кырыытынан кыстыы уурбутум. М. Доҕордуурап
    Толору уулаах бытыылканы уу анныгар түҥнэри тутуллар. ДНА СХБКК
    Тугу барытын түөрэ сүргэйэн. Разбушевавшись, крутясь вихрем
    Түҥнэри холоруктуу олорор таллан тараах таас уораҕай дьиэтин үрдүгэр соҕотохто тиийэммин үктэнэ түһүөм. Ньургун Боотур
    Түҥнэри ытыллан, Илистэ-эккирии олорор Идэмэрдээх илиэһэй тумулун Уһуктаах төбөтүгэр, Уоттаах ньууругар Үс харыйа Эриллэ сыталлар. П. Ойуунускай
  4. Төттөрү, төттөрү диэки өттүгэр. В обратную, противоположную сторону
    Фокин чахчы кэлэйэн, түҥнэри хайыһан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
    Эһээ, мунан түҥнэри баран эрэбит дии. М. Доҕордуурап
  5. даҕ. суолт. Төттөрү, утары өттүн диэки оҥоһуулаах. Обращённый, направленный в обратную, противоположную сторону
    Ол туолуутугар оройунан харахтаах, уолугунан айахтаах, төттөрү хайыылаах, түҥнэри сүргүөхтээх өлүү бидьий балыгын төрөтүөхтээхпин. Күннүк Уурастыырап
    Түҥнэри өттүнэн ааннаах, сиргэ иҥнэри түспүт эргэ балаҕан. Амма Аччыгыйа
    Туохха эмэ сөп түбэспэт, утары. Не соответствующий чему-л., противоположный
    Абааһы санаалаахха, Түҥнэри өйдөөххө, Үөдэн сүрэхтээххэ Хатан харахтан, Хабараан майгылан, Сытыы-кылыс тыллан! Өксөкүлээх Өлөксөй
    Тулуйдум араас түктэри, Түҥнэри да түгэннэри. Р. Баҕатаайыскай
    Түҥнэри көр — сүүһүҥ аннынан, өһөспүттүү умсары көр. Смотреть исподлобья, упрямо
    Сирэйэ даҥ курдук үллүбүт, ыга кыыһырбыт, уоһа ханньастыбыт, хараҕын өҥүргэһинэн түҥнэри көрбүт. В. Протодьяконов
    Ньыкыы уоһун боллоччу туттан, хараҕын сүүһүн аннынан түҥнэри көрөн олордо. Болот Боотур
    Түҥнэри соҕус көрбүт өһөс харахтаах, кырыылаах хоппоҕор муннулаах, быһа ньимийбит халыҥ уостаах. А. Данилов. Түҥнэри көт — ааһан иһэн, анньан охтор. Свалить, опрокинуть кого-что-л., толкнув на ходу
    [Муҥха дьоно] тойону балык үрдүгэр түҥнэри көтөн кэбиспиттэр да, балыгы былдьаһан барбыттар. Эрилик Эристиин
    Көлөпүнэ кыайан сыҕарыс гынан биэрбэтэ, оҕус түҥнэри көтөн, кутуруга өрө хоройо турда. Н. Заболоцкай

Якутский → Русский

түҥнэри

нареч. от түҥнэр = 1; түҥнэрһ ас = свалить, опрокинуть толчком; түҥнэри кэт = надеть что-л. наизнанку; түҥнэрв олор = сидеть спиной к кому-л.; түҥнэри саай = свалить с ног ударом; түҥнэри тэп = опрокинуть что-л. пинком; түҥнэри хайыс= отвернуться в сторону; түҥнэри ыт = застрелить (наповал); түҥнэри эргит = перевернуть (вверх дном) # түҥнэри өттө оборотная сторона; түҥнэри киһи человек, который всё делает наоборот, наперекор кому-л.


Еще переводы:

анньыталаа

анньыталаа (Якутский → Якутский)

ас диэнтэн төхт
көрүҥ. Ардыгар аргыстаһан иһэр уолаттар дьиибэлииллэр. Кыайыах буоллахпытына, хаарга түҥнэритэ анньыталыыбыт. Амма Аччыгыйа
Онтон куулаттан тахсан мутукча киллэрэммит, ону дурдалар тула анньыталаабыппыт. Далан
Оҕонньорум сыалаах эти үөлэ охсон уотун кытыытыгар анньыталаата, уулаах солуурчаҕын көлө маска ыйаата. А. Кривошапкин (тылб.)
Хата бар, ити түннүктэриҥ таһыгар кириэстэ оҥортоон анньыталаа. А. Софронов

сотуолаа

сотуолаа (Якутский → Якутский)

сот диэнтэн төхт
көрүҥ. Отчуттар сыстаҥ биилээх хотууру …… хаахыр-чуукур сотуолаан хара тааһынан буруустаан …… охсон күллүү турбуттар. С. Васильев
Туруортаабыт кэккэлэрин мутугунан түҥнэритэ сотуолуур! Дьүөгэ Ааныстыырап
Кылгастык лэппэччи кырыйтарбыт хойуу будьурхай баттаҕын атыгырас, сонос тиистээх тарааҕынан сулбурхайдык өрө-таҥнары сотуолаата. М. Попов

угааччы

угааччы (Якутский → Якутский)

ук I диэнтэн х-ччы аата
Чысхаан атыгар наар дьадаҥылар мустубуттар. Кыттыһааччы, үп угааччы киһи аҕыйах да буоллар, киһитин ахсаана элбэҕинэн, үгүс суума буолан таҕыста. В. Чиряев. Бу маннык далааһыннаах үлэ саба тутуллубут эбит кинини көҕүлээччинэн, быһаччы тэрийээччинэн, тыын угааччынан народнай суруйааччыбыт Суорун Омоллоон буолбутуттан. «ХС»
«Биһиги эһэбит алдьаммыт илимнэринэн ити ээбиллэлэри тутан ылбаппыт дуо?» — Ааныс кыыс өй угааччы буолла. «Чолбон»
Бугул (от) угааччы — от кэбиһиитигэр сыарҕаҕа бугул угар, тиэйэр киһи. Человек, который грузит и отвозит на санях копны к месту стогования в сенокосную страду
Киһилэрэ окко киирэн биир күн бугул угааччы аатыран, аатыгар эрэ сүөдэҥнээн көрөн баран, эт быһынным диэн кыккыраччы аккаастанан дьиэтигэр тахсыбыта. С. Федотов
Онтон от угааччыга (тиэйээччигэ) тиийэн, оҕустаах сыарҕаҕын эмиэ сөпкө тартардаххына сатанар. Хомус Уйбаан
Бугул угааччы күүстээх Маайа, сыарҕаҕа бугуллары түү сыттык курдук түҥнэритэ кэйиэлиир. «ХС»

хаҥынай

хаҥынай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Чуолкайа суохтук хоҥсуолаан саҥар. Говорить тихо, невнятно, гнусаво, под нос
Сэмэн хараҕа суох Сүөдэргэ тугу эрэ сэһэргээн хаҥынайар. Амма Аччыгыйа
Эдэр эписиэр букатын уолуйан хаалла, тугу эрэ киһи өйүгэр киирбэти хаҥынайда, оттон аҕа эписиэр быһаара сатаата. МП ККС
[Оҕолор] Саҥалара суоҕа, саҥарбыттарын да иһин киһи истибэтин курдук хаҥынайаллара, быһыылара-таһаалара да букатын түҥнэритэ. «Кыым»
2. Хоҥсуолуур курдук саҥаны таһаар, оннук саҥар (хаас саҥатын этэргэ). Гоготать (о гусях)
Хааһа: «Хааллаҕыҥ!» — диэбит курдук хаҥынайа түһээт, өрө көтөн, киэҥ халлааҥҥа быластана турбут. Амма Аччыгыйа
Мин тарбанаары хамсыыбын, эмискэ бэрт чугас хаас саҥаран хаҥынайар. Н. Якутскай
Кини [Витя] ууга даҕаспытынан киирэн, хааһы ситэн ылан, үрдүгэр саба түһэн истэҕинэ, хааһа хаҥынайбытынан халбарыс гынан биэрдэ. Н. Заболоцкай
ср. алт. каҥыра ‘греметь, звенеть; разноситься, раздаваться’

сбивает

сбивает (Русский → Якутский)

гл
түҥнэри, туура охсор

столкнул

столкнул (Русский → Якутский)

гл,сов
анньан кэбистэ; түҥнэри аста

перекувырнуть

перекувырнуть (Русский → Якутский)

сов. кого-что, разг. хойуоһуннар, түҥнэри ас.

сразить

сразить (Русский → Якутский)

сов. кого 1. түҥнэри биэр, түҥнэри көт, өлөр; его сразила пуля кинини буулдьа түҥнэри көттө; 2. перен. (поразить) өлөрдүү соһут, улаханнык алларыт.

эргитилин=

эргитилин= (Якутский → Русский)

страд. от эргит = 1, 3; түҥнэри эргитиллибит перевёрнутый, опрокинутый.

спихивать

спихивать (Русский → Якутский)

несов., спихнуть сов. кого-что, разг. анньан кэбис, түҥнэри ас, сууллары ас; спихнуть со стула устуултан сууллары ас; спихнуть в яму дьаамаҕа түҥнэри ас.