1. сыһ.
2. көр санньыччы. Кырдьык, онтон кытаран Кыбыһынна, бадаҕа: Төбөтүн санньы туттан, Түстэ түүппэх санааҕа. Р. Баҕатаайыскай
   Санныгар сүкпүт сымара тааһа Санньы баттаан, саатар, Сынньаннар ханнык диэбит санаабар Сылбырҕаламмыта алыһын, аата! К. Туйаарыскай
   Тойон кыыла ырааппакка санньы көтөн нэлимнээн кэлэн, …… далга барар суолун чэригэр дагдас гына олоро түстэ. В. Яковлев
3. поэт. Санаарҕаан, санньыйан, санньыйбыт дьүһүннэнэн. ☉ С грустью, печалью, уныло, безрадостно (в сочет. с гл. на русский язык передаётся прил., напр.: «ходить грустным, унылым»)
   Сарапыана уҥуоҕа …… Күлүгүрэн көстүбүтэ! Оҕонньорбут хайдах эрэ Онтон санньы санаабыта. Күннүк Уурастыырап
   Эн санньы долгуйа көрөҕүн Кэннигэр хаалларар дойдугун, Ол эрэн көппүччэ көтөҕүн, Санааҕын ырыанан дуйдуугун. С. Данилов
   Тула көр-нар. Ыччат ыллыыр. Оттон миэхэ олус чуҥкук. Хормуоска санньы тыаһыыр Санаабын таайар курдук. М. Ефимов
4. даҕ. суолт., поэт. Санаарҕаабыт, санньыйбыт, чуҥкук. ☉ Грустный, невесёлый, горький (напр., о мыслях)
   Мин ырыа суруйан хааллардым Ыйдаҥаҕа мунчаарыым туһунан: Мытааҕым эргэнэ тыаларын Мин санньы мичээрим кууһарын. С. Данилов
   Булуммут үлэ уонна дьоҕур бииргэ дьүөрэлэһиилэрэ дьоллооххо түбэһэр диэххэ сөп. Оттон кинилэр икки аҥыы сылдьар буоллахтарына, киһи …… , мэлдьи санньы санаа көтөллөөх муҥҥа сылдьыан сөп. ЧКС ОДьКИи
   ♦ Санньы түс (буол) — санааҥ түһэн санньый, мунчаар. ☉ Грустить, печалиться, огорчаться
   [Сахаайа] оҕоломмот быһаҕас төлкөлөөх буоллаҕым диэн санньы түһэн сылдьыбыта. Софр. Данилов
   Сыыһабыттан, алҕаспыттан Санньы буолар кэмнэрбэр — Өрө күүрдэр этиини Өйдөөн чэпчии түһэбин. М. Тимофеев
   Онно кини соҕотох, Санньы түһэр, санааргыыр, Сылаас таптал суоҕуттан Сытар-турар, сылааргыыр. И. Арбита

даҕ., кэпс.
1. Киһи хомойуон курдук куһаҕан, мөлтөх, тутах. ☉ Плохой, дурной, убогий, скудный, жалкий
Хос иһэ киһи олорботох хобдох, испиэскэ сыттаах салгынынан көрүстэ. Н. Якутскай
Маайа олоҕо билигин, күнэ күнүн үтүктүһэн түһэн хобдох, түүппэх олох. Н. Габышев
[Сэрии иннинээҕи сылларга уонна сэрии суостаах сылларыгар] хобдох ас-таҥас. Кырыымчык хамнас. Г. Нынныров
Үтүө сурах сатыы хаамар, Хобдох сонун кынаттанар. Айталын
2. Киһи кута-сүрэ тохтообот, астыга суох. ☉ Наводящий уныние, унылый, печальный
«Бүлүү сиригэр холоотоххо, хобдох да сир», — дии саныыр Маайа, кураайы кырдаллары көрө-көрө. Н. Якутскай
Ыкса күһүн хара сир олус хобдох: От-мас кубарыйа өлүктүйэр. Таллан Бүрэ
Таатта үрэх дуомугар эрэ сыккыстаата, хаатыттан кыайан тахсыбата, от сирин угуттаабата, күөллэргэ кутуллубата. Хобдох, дьэки-курус саас. «ХС»
△ Ардахтаах, былыттаах, тымныы (күн-дьыл). ☉ Ненастный, непогожий
Күһүҥҥү хобдох хонуктар Күһэйэн кэллилэр. Эллэй
Таһырдьа хобдох баҕайы тыал үөлэс үүтүгэр энэлийэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Саппараҥ, самыыр. Хобдох күн-түүн. Чэчир-72
3. көсп. Киһи тэһийбэт, курус, чуҥкук. ☉ Унылый, тоскливый, безрадостный
Ира, мин эйиэхэ хобдох баҕайы суругу суруйабын. Н. Габышев
Сөрүүн хоһун сүрэҕэ сылытта, Хобдох хоһун дууһата байытта. В. Гольдеров
Мин санааларым, сүрэҕим бу быраҕыллыбыт өтөҕү санатара. Оннук курус уонна иһийбит, оннук чуумпу уонна хобдох курдуга. В. Гаврильева
ср. др.-тюрк. хопдах, монг. ховдог ‘жадность’