Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түүппэҕир

туохт., кэпс.
1. Тугунан эмэ (хол., туманынан, былытынан) бүрүллэн саппаҕыр; күлүгүр, бүдүгүр (үксүгэр халлааны этэргэ). Заволакиваться чем-л. (напр., туманом, облаками); мутнеть, блёкнуть (обычно о небе)
Будуор-бадыар борук-сорук дойду Түүл-бит курдук Түүппэҕирэ оргуйан көһүннэ... П. Ойуунускай
Бачча тухары түүппэҕирэн турбут түннүктэрэ атын үлүгэрдик сандааран таҕыстылар. Н. Заболоцкай
Киэһэнэн күн-дьыл түүппэҕирэн, былыттанан барбыта. Ю. Рытхэу (тылб.)
2. көсп. Тууйулун, тумнаһын (киһи санаатын туһунан). Быть подавленным, угнетённым
Тугу да туһалаабакка, маннык моорук буолан сыттахпына, өйүм-санаам түүппэҕирэн, хааным бөлөнүйэн, бу кэлэр кыһыны хайдах да туоруур кыаҕым суох. И. Семёнов
Өй-санаа түүппэҕирэрэ, мунаахсыйара сүрдээх да буолар эбит. Сэмээр Баһылай
Өйүмсанаам, былыттаах халлаанныы, улаханнык түүппэҕирдэ. «ЭК»
3. көсп., кэпс. Туохтан эмэ санаарҕаан, тууйуллан саппаҕырбыт, өспүт көрүҥнэн. Стать мрачным, хмурым, насупиться
Тоҕо эрэ, ити мунньахха кини табыллыбата, сирэйэ-хараҕа өһөн, түүппэҕирэн, чобуо бэйэтэ сөҥ түһэн хаалла. «ХС»
[Петя] саҥатыттан матан, түүппэҕирэн, ытаабыт сирэйдэнэн-харахтанан, чэйгэ тахсан олорбутун бары өйдөөн көрбөтөх курдук тутуннулар. Л. Толстой (тылб.)
Дэлби түүппэҕирбит, мөлтөөбүт-ахсаабыт дьүһүннээх. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. др.-тюрк. түр ‘сворачивать, заворачивать, свёртывать, складывать’

Якутский → Русский

түүппэҕир=

заволакиваться чём-л.; халлаан түүппэҕирбит сегодня нёбо заволоклось тучами; хараҕым түүппэҕирдэ я стал плохо видеть (букв. мой глаза покрылись пеленой).


Еще переводы:

түүппэҕирии

түүппэҕирии (Якутский → Якутский)

түүппэҕир диэнтэн хай
аата. [Ыччаттар] муор-туор санаа, буомуруу, түүппэҕирии күлүгэ хаһан да түспэтэх сырдык мичээр сэбэрэлээхтэр. Л. Габышев

хмуриться

хмуриться (Русский → Якутский)

несов. 1. (становиться хмурым) сабыһын, уорастый, түрдэһин; 2. (морщитьсяо лбе, лице) түрдэһин, сүллэһин, сабыһын; 3. перен. түүппэҕир, былытыр; нёбо хмурится халлаан былытырар.

түүнүгүр

түүнүгүр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Түүнүк буол, түүнүккэ ыллар. Заплесневеть, покрыться плесенью
Ардахтаах күҥҥэ бугулламмыт эбэтэр кэбиһиллибит от түүнүгүрэр уонна сытыйар. ГМФ ССССС
Үүнээйи хомуллан баран өр хаппакка сыттаҕына күҥкүйэр, түүнүгүрэр. МАА ССКОЭҮү
Халбаһы оҥоһуутугар анаммыт шпик уонна сибиинньэ этэ саһарбыт, сорҕото түүнүгүрбүт. «Кыым»
2. көсп., кэпс. Ханна да барбакка-кэлбэккэ биир сиргэ өр олорон түүппэҕир, улугур. От долгого нахождения, пребывания в одном месте закоснеть, замшеть (о ком-л.)
Көрбөккүн дуо, уолуҥ түүнүгүрээри гынна дии. Баран хамнаннын-имнэннин, дьэгдьийдин. Далан
Наар тордоххо сытан, киһи да түүнүгүрэн бараары гынна. «ХС»
Хаалан, умнуллан сүтэн бар. Устаревать, отживать, блёкнуть
Мин «оҕонньор» диэн буолан хаалбыппын. Аны билигин кимим да сэҥээрбэт Түүнүгүрэ түүппэҕирбит ааппын. С. Данилов
3. көсп. Хараҥар, күлүгүр, өлбөөдүйэ сырдаан көһүн. Становиться тёмным, темнеть; матово поблёскивать, мерцать сквозь что-л. Туман быыһынан ый түүнүгүрэн көстүбүтэ. «ХС»
Тэйэ турар тыа, уруккутун курдук, сиэрэй буолан көстүбэккэ, баархаттыы түүнүгүрэ харааран көстөрө. Г. Николаева (тылб.)
Ый хайа хараҥа арҕастарын үрдүнэн өлбөөдүйэ үөмэрэ, сулустар тумантан түүнүгүрэн көстөллөрө. Ч. Айтматов (тылб.)