Якутские буквы:

Якутский → Русский

төйүөр=

падать в обморок; төйүөрэн түстэ он упал в обморок.

өй-төй

өй-төй буол = начать терять сознание; өй-төй өйдөө = а) помнить смутно; б) понимать смутно; өйө-төйө хайдаҕый ? в здравом ли он уме? (о тяжелобольном); өйгүн-төйгүн булун= образумиться, остепениться.

төй=

см. дөй =.

Якутский → Якутский

өй-төй

өй-төй буолла — 1) өйүн сүтэрэн барда. Начать терять сознание
Ычатын ыга ылларда Ыар ыарыыга Хабырылла, Өй-төй буолан барда, Өйө өлбөөдүйэн ылла. «ХС»; 2) онуманы аанньа арааран өйдөөбөт буолла (хол., олус үөрэн, куттанан). Впадать в невменяемое состояние (напр., от испуга, большой радости)
Икки-үс эмээхсин хоппо аттыгар түбүгүрэллэр, онно үөрүүтүттэн өй-төй буолбут [Даулет] хотуна эмээхсин баар. «Кыым»
Өйгүн-төйгүн бул (булун) — 1) туох баар өйгүн түмэн болҕой, өйгүн түмүн. Сосредоточиться, собраться с мыслями
Микиитэ өйүн-төйүн булунаары, ордук кыһанан кырыбыайканы одуулаһа турбахтаата. Амма Аччыгыйа
Бэйи, тукаам, өйбүн-төйбүн буллар. Болот Боотур; 2) дьоһуннан, түспэтий. Остепениться, образумиться. Ньукулай кэргэн ылан дьэ өйүн-төйүн булунна
Онон эһиги өйгүтүн-төйгүтүн булунуҥ, сайыҥҥы күөхтэн матымаҥ. Д. Очинскай
Итинтэн сылтаан сорохтор миигин өйбүн-төйбүн булунарбар, бэйэм дьулуһуубун мөлтөтөрбөр уонна сыһыйарбар сүбэлээбиттэрэ. «ХС». Өй-төй өйдүүр — бүдүк-бадык өйдүүр. Помнить смутно
Кэннибиттэн кэлэн оройго охсубуттара. Ол кэнниттэн туох буолтун өй-төй өйдүүбүн. НАГ ЯРФС II


Еще переводы:

күлтээрит

күлтээрит (Якутский → Якутский)

күлтээрий диэнтэн дьаһ
туһ. Бурҕаллай Төйүөрэн, Түлүкээрэн, Түлэй-балай түстэҕинэ, Түөрт сүүнэ улахан Чөркөй саҕа ооҕуйдар киирэн, Түөһүн супту уулаан, Түөрүү уот харахтарынан Түөлбээриччи көрөн күлтээритэллэр. П. Тобуруокап

мааман

мааман (Якутский → Якутский)

аат. Мууһуруу кэмигэр үөскүү сылдьыбыт, уһун түүлээх, икки ула хан эриллэҕэс аһыылаах, быһыытынан сулуоҥҥа майгынныыр кыыл. Мамонт
Тыһыынчанан сылга ирбэт тоҥҥо Тыыннаах курдук сүдү мааманнар Төйүөрэ, таастыйа сыталлар. И. Ф едосеев. Үрэх дьаарын үлтү тэптэрбиттэригэр мааман этэ-түүтэ тахсан кэллэ. Былыр сир иччитэ дииллэрэ. С. Дадаскинов
Мин …… Саха сиригэр саҥа көстүбүт, табылыннаҕына, бүүсбүтүн тоҥо сытар мааман өлүгүн хостооһун туһунан …… суруйар соҕотох кэрэспэдьиэн анаммытым. «ХС»
Мааман муоһа — тас диэки үүнэн тахс ан үөһ э д иэ ки эрил либи т м аа ман и кки уһун токур аһыылара (билигин үксүгэр киэргэл оҥоһуктары оҥорууга олус сыаналаах матырыйаал быһыытынан тутлар). Бивень мамонта (в наст
вр. счи тается ценным материалом для изго товления ювелирных изделий). Мааман муоһа үрүҥ тараах маамам баттаҕын тарыыр. Н. Габышев
Өлөксөй …… ким хайа иннинэ дьаар сиҥнэрэн таһаарбыт мааман муоһун булан байаары, өрүскэ тыынан устан элээрдэн иһэн, улахан долгуҥҥа оҕустаран, тыытын түгэҕэ көстөн хаалбыт. Н. Абыйчанин

улдьаарт

улдьаарт (Якутский → Якутский)

улдьаар диэнтэн дьаһ
туһ. Саас, оҕолору улдьаардар наҕыл саас! Дьүөгэ Ааныстыырап
[Грузин кыыһа] Харахтарын харатыгар Таптал кистэл уота тыгар, Көстүүлэрэ уйадыта Өйбүн-төйбүн улдьаарпыта. М. Лермонтов (тылб.)

булун

булун (Якутский → Якутский)

бул диэнтэн бэй
туһ. Тыа хаһаайыстыбатын атын да массыыналарын элбэҕи булуннулар. М. Доҕордуурап
[Балыксыт:] Киниэхэ мин элбэх баайы-таланы хаалларбаппын, бэйэтэ дьолун-соргутун булунуоҕа. П. Ойуунускай
Саҥардыы өйбүн-төйбүн булунан, онно-манна сылдьыахча буолан истэхпинэ, бүтэ охсон хаалла. Софр. Данилов

протрезвить

протрезвить (Русский → Якутский)

сов. кого өйдөт, өйдө киллэр, өйүн-төйүн буллар.

өйүө

өйүө (Якутский → Якутский)

I
аат. Ханна эмэ өр буола барарга (хол., үлэҕэ, булка) дьиэттэн илдьэ барар аһылык, ыһык. Дорожные съестные припасы, провизия. Үс күннээҕи өйүө бэлэмнээтибит
Дьиэбиттэн өйүө аҕалымматаҕым. Н. Неустроев
[Ийээ] миэхэ өйүө наада буолсу. Онон көрдөһөбүн: бүгүн сайылыкка миэхэ ыһыкта тиэрт. Суорун Омоллоон
Кини ынах хомуйар уонна тиэргэҥҥэ түптэлиир, Куонаан оҕонньор отуутугар өтөр-өтөр өйүө таһар. Н. Заболоцкай
[Кини] утуйар таҥаһын аҥаар хонноҕор кыбынна, кууллаах өйүөтүн санныгар бырахта. «ХС». Тэҥн. ыһык, үтэ
ср. монг. өег ‘питательный, сытный; сытый’, бур. үег ‘сытый’
II
өйүө-төйүө буол — ону-маны аанньа быһааран билбэт, өйү сүтэриэх курдук турукка тиий (хол., олус күүскэ ыалдьан). Впадать в полубессознательное, полуневменяемое состояние (из-за сильной болезни)
Кини бэйэтэ хаана наһаа баран, өйүө-төйүө буолла. Ф. Софронов
Күүһэ эстэн утуйарутуйбат икки ардынан өйүө-төйүө буолан сытаахтаата. С. Тумат

бурҕаҥнаа

бурҕаҥнаа (Якутский → Якутский)

бурҕай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Будулҕан тумаҥҥа, чыгдааннаах дьыбарга Буорахпыт буруота бурҕаҥнаан оргуйар. П. Ойуунускай
Кутаа, маһа баранан, салгын хамсаатаҕына эрэ барбах кыламныы, күрэҥ күлүнэн бурҕаҥныы сытта. Софр. Данилов
Кырдьа барбыт киһи аттары баайталаан баран, бөрө үллүгү арыйа тарта, тугу эрэ саҥаран тыына бурҕаҥнаата. Н. Якутскай
Биһиги хорҕойбут ойуурбут иһигэр снаряд, миинэ, киһи өйүн-төйүн булларыа суох курдук, эстэн бурҕаҥнаан олордо. С. Никифоров

бэрикичис

бэрикичис (Якутский → Якутский)

бэрикичий диэнтэн холб. туһ. [Маарыйа:] Арай ыалтан таҥара дьиэтин таһынан иһэн иһиттэхпинэ, ырыа-тойук бөҕө буолан эрэр эбит
Аан күдэрик ортотугар дьоннор күлүктэрэ бэрикичиһэллэр. А. Софронов
Кыһыл буойуннар куотан бэрикичиһэн эрэр фрицтэри ытыалаан өйдөрүн-төйдөрүн булларбакка чугуттарчугутан испиттэрэ. «ХС»
Сиидэркэбит [массыыната] бадарааҥҥа сиһигэр диэри түһэн олорор эбит. Ити икки ардыгар көмөлтө дьон бэрикичиһэн кэллилэр. Р. Кулаковскай

дьэргэстэй

дьэргэстэй (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Олус сэргэх, элэстэммит киһи. Очень подвижный, суетливый человек, непоседа
Кылдьыылаах симэхтээх Эргичийэр эмэгэтим, …… Эһиэхтэнэр дьэргэстэйим, Кырбастанар Куоҕалдьыма! П. Ойуунускай
Эн дьиэрэҥкэй Эн дьэргэстэй: Сонуҥ - манна! Бэйэҥ онно! «ХС»
Сэрэн, эйигин, дьэргэстэйи, мин оһох анныгар кутуйахтарга уган биэриэм, оччоҕо начаас өйгүн-төйгүн булуоҥ! М. Горькай (тылб.)

күүс-сэниэ

күүс-сэниэ (Якутский → Якутский)

аат. Киһи ис кыаҕа, эрчимэ кыайар-хотор дьоҕура. Физические возможности, сила человека
Көбүөхтэс буола, Күүс-сэниэ эстэн, Тыын быһаҕаһын тыынан, Өйүн-төйүн булунаары, тымныы буорга умса түһэн, Өр соҕус сыппыта. Күннүк Уурастыырап
Валерий күүһэ-сэниэтэ мөлтүү быһыытыйбыта. Софр. Данилов
Оҕонньор күүһэ-сэниэтэ эстэн, санаата түһэн, нам баран, хаптайан хаалбыта. Болот Боотур