1) побуд. от удумаҕалаа =; 2) см. удумаҕалаа =.

и. д. от удумаҕалаа =.

прил. билбэт, удумаҕалаабат.

ж. билбэт буолуу, удумаҕалаабат быһыы; неосведомлённость в вопросах искусства искусство боппуруостарын удумаҕалаабат быһыы.

удумаҕалаа диэн курдук
Мин даҕаны, эдэр сааспар хаһаайыстыбаннай үлэҕэ эриллэммин, син ити өттүн балачча удумаҕалатабын! Р. Баҕатаайыскай
Мин бачча сааспар диэри эһэ быһыытын-майгытын удумаҕалаттым ини дии сананабын. ЖЕ ИОК
Ол эрээри кини курдук үөрэҕэ суох уол элбэх этэ. Кинилэр бары даҕаны сотору хамаанданы өйдүүр, нууччалыы кэм удумаҕалатар буолан барбыттара. «Кыым»

1. ыйдаҥар диэнтэн дьаһ. туһ. Эмээхсин харчыны күөрэччи тутан, ыйдаҥардан көрөр. Амма Аччыгыйа
   Улахан дьон бары дьиэҕэ тимирэн хаалан баран, халҕан быыһынан ыйдаҥардан көрөллөр. Эрилик Эристиин
   Хара Наһаар сиидэһи ылан имитэн-тэлиҥнэтэн, ыйдаҥардан көрөр. Күндэ
2. көсп. Тугу эрэ удумаҕалаан быһаара, билэ сатаа, быһа барыйан бил, өйдөө. ☉ Догадываться о чём-л., представлять себе что-л. приблизительно
   — Саатар кини, сэбиэт эҥин киһи, тугу да ыйдаҥырдыбат буоллаҕа, — Ньургун абаҕатын аата ахтыллан, сымнаата, бастакы уоҕа ааста. Далан
   Археология түҥ былыргы үйэни хабар, лиэтэпис лаппа иннинээҕи кэми хаһыллан көстөр предметтэринэн сирдэтэн ыйдаҥардар кыахтаах. ВМС СДО
   Оччолорго кимтуох буолуохпун ыйдаҥардыбат буоламмын, мээнэ түбэһиэх медицинскэй училищеҕа туттарсыбытым. Хомус
   Мин кэнники, арыый аҕай олоҕу ыйдаҥардар буолан баран, …… урукку бириэмэҕэ кинээстэр уонна мин аҕам табаарыстарын олохторугар туох эрэ атылыы баарын көрбүтүм. МАС ТК

туохт.
1. Чахчытын билбэккэ, оннук буолуо диэн таайан быһаар, таайа санаа, сылыктаа. ☉ Предполагать, строить догадки, подозревать
Оччотооҕуга эмп-томп суоҕун да иһин кырдьаҕастар сабаҕалаан билбиттэрэ, Борокуоппай Тарабукин ис тиибигэр ыалдьан өлбүт этэ. И. Бочкарёв
Бэркэ уһаатаҕына кини олоҕо күн ортотугар эрэ диэри тиийииһи диэн сабаҕалыахха сөп этэ. Д. Таас
Профессор М.Ф. Габышев сабаҕалыырынан, былыр таһаҕас көлөнөн таһыллар эрдэҕинэ, сылгы биир оройуонтан атын оройуоҥҥа тиксэн хаалар эбит. АНП СЭЭ
△ Тугу эмэ тугунан эмэ сэрэй, таай. ☉ Угадывать что-л. по каким-л. признакам, приметам
Биһиги испитигэр биир сылтан ордук …… бассабыыктар тэрилтэлэрэ үлэлээбит эбит. Ону мин бүгүн эрэ сорох үөрэнээччилэр тылларыттан сабаҕалаан биллим. Эрилик Эристиин
[Ырыаһыт] куолаһа эҥсэн ыларыттан сабаҕалаатаҕына, олус киэҥ саала буолуохтааҕа. С. Дадаскинов
2. кэпс. Ханныктык эмэ өйдөө, удумаҕалаа. ☉ Иметь неполное представление о чём-л.
Хараанай тугу да хардарыан баҕарбата да, бачча тиэйэн абыраан иһэр киһини сэҥээрэр хайаан да наадалааҕын сабаҕалаан, көһүйбүт атаҕын чиккэтэ сатыы-сатыы кыыкынаата. И. Гоголев
Мин реформа уонна холбоһук суолталарын биэс тарбах курдук билбэтэҕим да иннигэр, син сабаҕалаан билэбин. Бэс Дьарааһын
3. кэпс. Быһа холоон, барыллаан быһаар. ☉ Определять что-л. приблизительно, предположительно
Охлопков өстөөххө таһаарбыт хоромньута тыһыынчанан ааҕыллар диэн сабаҕалыырга толору кыахтаахпыт. Д. Кустуров
Өрөспүүбүлүкэҕэ бултанар атын кыыллары сабаҕалаан учуоттаныллар. Айылҕаны х. Сүөһү иитиититтэн киирэр харчы дохуота сабаҕалаан ааҕыынан үс төгүл кэриҥэ улаатыаҕа. «Ленин с.»