Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уйгу-быйаҥ

  1. аат. Өлгөм үүнүү, ас-үөл, үрүҥ илгэ дэлэйэ. ☉ Обилие, великое богатство, благодать
    Сайыҥҥы уйгуну-быйаҥы көрсө сахаларга ыһыах ыһан бырааһынньыктыыр үгэс баар. Саха фольк. Уйгу-быйаҥ төрдө — төрөөбүт-үөскээбит өрүспүт барахсан, кэрэҕин, дьиҥнээх олоҥхо курдуккун эбээт! М. Попов
    Мин онно аан маҥнай булчут отуутугар олорбутум, уйгугабыйаҥҥа тиксибитим. Ф. Софронов
  2. даҕ. суолт. Өлгөм үүнүүлээх, дэлэгэй. ☉ Имеющийся в изобилии, богатый; плодородный
    Уйгу-быйаҥ олохтоох Улуу ийэ дойдубут уорҕатыгар Ураа хаһыы уруйдаах Уоттаах былааҕы туругурдуҥ! Саха фольк. Бу киэҥ толооннор адарҕана дулҕаларын солоон-дэхсилээн, үчүгэй оту ыһар буоллар, атын уйгубыйаҥ ходуһалар тахсыа этилэр. Күндэ
    Уйгу-быйаҥ олохтоох Бастар бараммат Барҕа баай илгэлээх, Үтүө аан дойдуга Үөскээн бараммын — Сааһым кылгаабыт Саргым намтаабыт. С. Васильев

Еще переводы:

быйаҥ

быйаҥ (Якутский → Русский)

изобилие, богатство, достаток; уйгу быйаҥ огромное богатство; уйгу быйаҥ олохтоох дом его — полная чаша.

ньүөлсүт

ньүөлсүт (Якутский → Якутский)

көр нүөлсүт
Уйгу быйаҥы дэбилитиҥ, Дуолан томороон дойдум Тоҥ буорун ньүөлсүтүҥ, Ахсым тымныытын намыратыҥ, Тыйыс бэйэтин сыһытыҥ! С. Зверев
Быйыл манна холкуос отуттан тахса гааны ньүөлсүтүөхтээх. Н. Заболоцкай

закатить

закатить (Русский → Якутский)

сов. что (төкүнүтэн) киллэр, теку нүт; закатить телегу во двор тэлиэгэни тиэргэҥҥэ киллэр; закатить мяч под диван мээчиги дьыбаан анныгар төкүнүт; # закатить пощёчину разг. сыҥааҕын тыаһат; закатить пир горой уйгу быйаҥ малааһынна тэрий; закатить глаза хараххын үрүҥүнэн көр.

адарҕана

адарҕана (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи сатаан хаампат, үрдүк, адаархай (хол., дулҕа туһунан). ☉ Заросшая труднопроходимым кочкарником (местность)
Бу киэҥ толооннор күөгэҥнэс кута бадарааннарын илим хараҕын курдук хорон, куурдан, адарҕана дулҕаларын солоон, дэхсилээн үчүгэй оту ыһар буоллар, атын уйгу-быйаҥ ходуһалар тахсыа этилэр. Күндэ

аҥаарыт

аҥаарыт (Якутский → Якутский)

аҥаарый диэнтэн дьаһ
туһ. Астаан аҥаарыппытынан бардылар. ПЭК СЯЯ
Кини [Ленскэй] Туорахтаах дороххой отунан Арбахтаах араҕас ачанан Алар арҕаһын аҥаарыппыт, Уйгу-быйаҥ олохтоох Урааҥхай ууһа диэн Утумнааҕа. С. Васильев
Аҥааттан, аҥаарытан, Суол уһуна ньии, уһунун! П. Тобуруокап

куурт

куурт (Якутский → Якутский)

куур диэнтэн дьаһ
туһ. Бу киэҥ толооннор күөгэҥнэс кута бадарааннарын куурдан, …… үчүгэй оту ыһар буоллаллар, атын уйгу-быйаҥ ходуһалар тахсыа этилэр. Күндэ
Оҕонньор Сүөдэр диэки атыҥыраабыттыы көрөкөрө, саахтаҕа кэтэр таҥаһын устан, уотугар куурда уурталыыр. Н. Якутскай

айыс

айыс (Якутский → Якутский)

ай диэнтэн холб. туһ. Уйгуну-быйаҥы, үчүгэй олоҕу ыччат бэйэтин илиитинэн айсыахтаах. Софр. Данилов
Норуот дьолун айсарга Биһигини угуйбута, Өрүү үөһэ дабайарга Үөрэппитэ, уһуйбута. Күннүк Уурастыырап
Итии тапталынан эйэни айсан, Ийэ, ытык куорат — Москвам барахсан, Үйэлэр күөннэрин тоҕо силэйэн, Өрүү эдэргин, үүнэр-сайдар бэйэҥ! А. Абаҕыыныскай

акылааттаа

акылааттаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Акылааты түһэр, акылааты оҕус. ☉ Закладывать фундамент, основание (под различные сооружения). Билиҥҥи дьиэлэри бөҕө-таҕа акылааттаан туталлар
2. көсп. Туохха эмэ төрүтү, тирэҕи биэр. ☉ Давать чему-л. основу, опору
Аҕа дойдутун халбаҥнаабат акылааттаан, Туллаҥнаабат тулааһыннаан, Уйгу-быйаҥ олохтоон, Илгэ-быйаҥ кэскиллээн Иитэн-тэрийэн биэрбитэ. Е. Иванова

байбай

байбай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Соччо суона суох эрээри аллараа өттүнэн кэтирээн көһүн (хол., кэҥэс таҥастаах дьахтар). ☉ Будучи не очень толстым, казаться широким и округлым книзу (напр., о женщине в свободной одежде)
Ураҕас тиийбэт Уйгу-быйаҥ олохсуйбут, Талах тиийбэт Араҕас быйаҥ Аллаалла барҕарбыт Баараҕай мас барахсан Байбайа үүнэн турар эбит. П. Ядрихинскай

күлүм-илим

күлүм-илим (Якутский → Якутский)

сыһ., фольк. Иннигэр-кэннигэр түһэн, арыаллыы. ☉ Услужливо ухаживая, забегая то вперед, то назад (сопровождать)
Уйгу-быйаҥ тутуурдаах Орто дойдум олоҕун Очурдарын тупсарбыт Отум-маһым иччилэрэ, Күлүм-илим көтөҥҥүт Күлэн-көтөн кэлээхтээҥ. Ньургун Боотур
Күн сирим өрөһөтө Күлүм-илим татайда, Айыы сирим арҕайа Арыы быйаҥынан алынна. С. Зверев