аат. Киһи ис санаатын, дууһатын туруга, тулуйар кыаҕа. ☉ Дух, сознание, душевный склад, психика человека
Итинник уйулҕа уймаһыйар кэпсээнин кэнниттэн куруйа умайыктанар кураанах хараҕы көрөр ынырыга. Софр. Данилов
Суонда бүтүн уйулҕатынан бүтүннүүтүнэн истэ-көрө сытарга дылыта. «ХС»
Түүл айылҕатын сүнньүнэн киһи этин-хаанын, өйүн-санаатын, уйулҕатын чинчийэр учуонайдар үөрэтэллэр. БРИ ТТ
♦ Уйулҕата суох барда — аһара айманан, курутуйан, күүскэ, марылаччы ытаата. ☉ Безутешно горевать, убиваться, безудержно плакать
Аҕатын аһыйан кыыс уйулҕата суох барда. Уйулҕата көппүт (ыстаммыт, хамсаабыт) көр көт I. Туохтан ити курдук уйулҕата ыстанан сүүрбүтүн билбэт. В. Протодьяконов
[Өрүүнэ] убайын өлүгүн көрөөт, уйулҕата көппүт. И. Федосеев
Чакыана уйулҕата хамсаабыта олус. А. Сыромятникова
Уйулҕатын көтүт көр көтүт. Күн ортото балачча ааһан эрдэҕинэ, кини былыргы эр бэртэрин судургу уйулҕаларын көтүппүт Арыылаах диэки дьулуруйа турда. Амма Аччыгыйа
Эһэ часкыйыыта, атыыр саҥата сир-дойду уйулҕатын көтүппүттэрэ. Суорун Омоллоон
Ол кэмҥэ үөр таба үргэн сырсар тиҥинэс тыаһа бостууктар уйулҕаларын көтүппүт. «К». Уйулҕатын хамсат — кими эмэ олус күүскэ долгут. ☉ Сильно волновать, тревожить кого-л.
Ол эрэйдээх өлөр хаһыыта Егор уйулҕатын улаханнык хамсатта, уутун көтүтэн кэбистэ. И. Иванов. Киһи уйулҕатын хамсатыах сипсинньигэс, хап-хатан, чугдаархай хаһыы алаас иһигэр туолла. «ХС»
◊ Уйулҕа үөрэҕэ — киһи ис санаатын, дууһатын чинчийэр үөрэх. ☉ Наука, изучающая процессы и закономерности психической деятельности, психология. Балтым уйулҕа үөрэҕэр үөрэнэр