Якутские буквы:

Якутский → Русский

уйулҕа

уйулҕата суох бар= неутешно плакать (о человеке, к-рого постигло большое горе); уйулҕата ыстаммыт (или хамнаабыт, көппүт ) он сильно расстроен, возбуждён.

Якутский → Английский

уйулҕа

n. emotional state

Якутский → Якутский

уйулҕа

аат. Киһи ис санаатын, дууһатын туруга, тулуйар кыаҕа. Дух, сознание, душевный склад, психика человека
Итинник уйулҕа уймаһыйар кэпсээнин кэнниттэн куруйа умайыктанар кураанах хараҕы көрөр ынырыга. Софр. Данилов
Суонда бүтүн уйулҕатынан бүтүннүүтүнэн истэ-көрө сытарга дылыта. «ХС»
Түүл айылҕатын сүнньүнэн киһи этин-хаанын, өйүн-санаатын, уйулҕатын чинчийэр учуонайдар үөрэтэллэр. БРИ ТТ
Уйулҕата суох барда — аһара айманан, курутуйан, күүскэ, марылаччы ытаата. Безутешно горевать, убиваться, безудержно плакать
Аҕатын аһыйан кыыс уйулҕата суох барда. Уйулҕата көппүт (ыстаммыт, хамсаабыт) көр көт I. Туохтан ити курдук уйулҕата ыстанан сүүрбүтүн билбэт. В. Протодьяконов
[Өрүүнэ] убайын өлүгүн көрөөт, уйулҕата көппүт. И. Федосеев
Чакыана уйулҕата хамсаабыта олус. А. Сыромятникова
Уйулҕатын көтүт көр көтүт. Күн ортото балачча ааһан эрдэҕинэ, кини былыргы эр бэртэрин судургу уйулҕаларын көтүппүт Арыылаах диэки дьулуруйа турда. Амма Аччыгыйа
Эһэ часкыйыыта, атыыр саҥата сир-дойду уйулҕатын көтүппүттэрэ. Суорун Омоллоон
Ол кэмҥэ үөр таба үргэн сырсар тиҥинэс тыаһа бостууктар уйулҕаларын көтүппүт. «К». Уйулҕатын хамсат — кими эмэ олус күүскэ долгут. Сильно волновать, тревожить кого-л.
Ол эрэйдээх өлөр хаһыыта Егор уйулҕатын улаханнык хамсатта, уутун көтүтэн кэбистэ. И. Иванов. Киһи уйулҕатын хамсатыах сипсинньигэс, хап-хатан, чугдаархай хаһыы алаас иһигэр туолла. «ХС»
Уйулҕа үөрэҕэ — киһи ис санаатын, дууһатын чинчийэр үөрэх. Наука, изучающая процессы и закономерности психической деятельности, психология. Балтым уйулҕа үөрэҕэр үөрэнэр


Еще переводы:

тоҥсуйуу

тоҥсуйуу (Якутский → Якутский)

тоҥсуй 1 диэнтэн хай
аата. Ааны тоҥсуйуу киһи уйулҕатын көтүтүөх курдук улаатта. М. Доҕордуурап

туоһулааччы

туоһулааччы (Якутский → Якутский)

туоһулаа диэнтэн х-ччы аата
Туохтан уйулҕам хамсаабытын туоһулааччы суох этэ. Эрчимэн

настроение

настроение (Русский → Якутский)

сущ
уйулҕа, санаа. Веселое настроение - күлүү-салыы. Печальное настроение—хараастыы. Приподнятое настроение — көтөҕүллэн сылдьыы

сущ.
санаа; баҕа

орулҕан

орулҕан (Якутский → Якутский)

көр уйулҕа
Агдаакы кинээһэ …… кэпсээбит кэһиэхтээх сэһэнэ кулубаны орулҕанын ойуппутуттан иһигэр үөрэ саныы олордо. И. Никифоров
Уол күүстээх орулҕаннара, кини дууһатын чочумча өрө күүрдэн, ити биир кэмник устар олоххо арыт олус дьэҥкэтик көстөн бараннар, сотору сүтэн хаалаллара. М. Горькай (тылб.)
Орулҕанын хамсат — уйулҕатын хамсат диэн курдук (көр уйулҕа). Задевать за живое. Орулҕанын хамсаппыттар быһыылаах. Орулҕанын хамсаттахха табыллыыһы
Орулҕаммын хамнатта. ПЭК СЯЯ

өмүкээй

өмүкээй (Якутский → Якутский)

аат., сөбүлээб. Бэрт кыраттан уйулҕата хамсыыр, соһуйарөмүрэр киһи. Человек с неустойчивой психикой, которого легко вывести из равновесия
Тоҕотун чопчу тойоннообокко эмискэ уҥуоҕа халыр-босхо барыар диэри куттанна. Ол өмүкээй бүтүннүүтэ соҕотох оҕотун туһугар суптуйда. Н. Лугинов

саппылын

саппылын (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Сукуйбут самнастыгас-сабыстыгас дьүһүннээх буол. Иметь жалкий, унылый вид
Кырдьаҕас хомбуой уйулҕата төбөтүн оройунан көттө. Тэрэччи тэбэ сылдьар «мааны» бытыга айаҕар саба түстэ, хараҕа көмүскэтин түгэҕэр саспыттыы тимирэн хаалла, саппыллан туран кэллэ. М. Доҕордуурап

суһуктуйуу

суһуктуйуу (Якутский → Якутский)

суһуктуй диэнтэн хай
аата. Сарсыарда туран, халлаан суһуктуйуута, уолаттар бараары хомуннулар. Болот Боотур
Түннүк тааһа көҕөрө суһуктуйуута дьахталлар иһити-хомуоһу сууйан, дьиэни ыраастаан бүтэрэллэр. Н. Якутскай
Сарсыарда Молтой, халлаан суһуктуйуута, Моойторук улуйа былаастаан үрэр саҥатыттан уйулҕата ыстанан уһуктубута. И. Федосеев

часкыйыы

часкыйыы (Якутский → Якутский)

часкый диэнтэн хай
аата. Эһэ часкыйыыта, атыыр саҥата сир-дойду уйулҕатын көтүппүттэрэ. Суорун Омоллоон
Былдьаһыы саҕаланна. Айсен сыыһа туттаран, куотан иһэн охтон түстэ, төкүнүйдэ. Эбиитин часкыйыы кытаанаҕын түһэрдэ. Софр. Данилов
[Тиненеут] ханнык эрэ тыҥкынас часкыйыыттан өйдөнөн кэллэ. «ХС»

долгут

долгут (Якутский → Якутский)

туохт. Кими эмэ тугунан эмэ өйүн-санаатын аймаа, уйулҕатын хамсат. Волновать, беспокоить, тревожить кого-л. чем-л.
Искусство, литература бырааһынньыга кимиэхэ баҕарар сүрэҕин ортотунан киирэн долгутар, үөрдэр. Суорун Омоллоон
Бу аахпыт эрэ киһини долгутар, сүрэх хаанынан суруллубут айымньы ээ. С. Данилов. Августа санаатыгар хоруй биэрэрдии, аргыый, ол эрээри барыларын сүрэхтэрин долгутар гына анаан эттэ. А. Федоров

долгутардык

долгутардык (Якутский → Якутский)

сыһ. Киһи өйүгэрсанаатыгар тиийэрдик, киһи уйулҕата хамсыырын курдук (кэпсээ, суруй). Волнительно, трогательно (рассказывать, написать)
Хайдах гыммыт киһи оҕолор дууһаларын долгутардык кэпсиэ эбитэ буолла? Софр. Данилов
Калашниковы көмүү киһини олус долгутардык тэриллэн барбыта. П. Филиппов. Баал Хабырыыс ааҕааччы дууһатын долгутардык, истиҥник-иһирэхтик, нарынныкнамчытык этэри сатыыра. «Кыым»