Якутские буквы:

Якутский → Якутский

умнаа

туохт., тутуу
1. Таҥастаа (үксүгэр тутуу маһын этэргэ). Подвергать первичной обработке (обычно о строительном лесе), очищать от сучьев, срубать верхушки и т. п. Улуу хара тыаҕа Урут тахсан, Оскуола маһын кэрдэн, Умнаан, суоран күндүлүөх буолла. С. Васильев
Уһук «Дьаарбаҥ» аттыгар, Умайбыт икки дьиэ аттыгар Умнаан, элбэх мас суорулунна, Уон дьиэ акылаата уурулунна. «ХС»
Үс мас бүтэйи оҥорууга маһы кэрдэн, эриэннээн, барытын миэстэтигэр таһан, умнаан оҥоруу элбэх үлэнэн толоруллар. ОМГ ЭСС
2. Туох эмэ оҥоһугу ураннык нарылаачочулаа, тупсаран биэр. Безукоризненно отделывать, обстругивать, обтачивать какое-л. изделие
Уол киһи Умнаан оҥорбут Оһуор көмүс ыҥыырдаах. Күн Дьирибинэ
Ыстаал куһуогуттан собуокка массыына араас чаастарын, маһы, кумааҕыны уонна да атыны умнаан оҥорор үстүрүмүөннэри оҥоруохха сөп. ПАВ Ф-6
Ох курдук умнаа — ох курдук оҥор (оҥоһун), кустук курдук куоһаа (куоһан) диэн курдук (көр куоһаа II). «Айыы аймахтара, Күн улуустара Кустук курдук куоһаан, Ох курдук умнаан, Айан-кэрдэн түһэрбиттэр үһү», — диэбиттэрэ. Ньургун Боотур
Ох курдук умнуургут эбитэ буоллар, Кийиит курдук Киэргэтэргит эбитэ буоллар Билигин даҕаны Тардыстар талаһаҕыт, Миинэр миҥэҕит буолуом этэ! С. Васильев. «Чэ кыыспытын Ох курдук умнаан, Кустук курдук куоһаан Биэриэххэ дуу, доҕор?» — диэтэ. «ХС»
ср. кирг. сомдо, тув. сомна ‘выделывать болванку, предварительную форму’

Якутский → Русский

умнаа=

подвергать первичной обработке (обычно строительный лес - очищать от сучьев, срубать верхушки и т. п.); тиити умнаа = обработать лиственницу под бревно.


Еще переводы:

умнан=

умнан= (Якутский → Русский)

возвр.-страд. от умнаа = подвергаться первичной обработке (обычно о строительном лесе).

санньыйбахтаа

санньыйбахтаа (Якутский → Якутский)

санньый диэнтэн тиэт
көрүҥ. Умнуом суоҕа дьыбар киэһэ Үрдүбэр саба түһүөхтүү Санньыйбахтыы оонньуу кыыһар Дьүкээбил тыыннаах уотун. С. Данилов

бука эрэ диэн

бука эрэ диэн (Якутский → Якутский)

көр бука диэн (кыра соҕус эмоциональнай дэгэттээҕинэн уратыланар)
Онон, бу дьиэҕэ, бука эрэ диэн, улаханнык сэрэнэн киирээриҥ. «Кыым»
Бука эрэ диэн, дьиэҕин хатыыргын умнаайаҕын. «ХС»

куһугураччы

куһугураччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Куһугурас тыастаахтык; күүскэ, дьиэрэччи тардан. Со свистящим шумом; заливисто (петь)
М.В. Жирков күүстээх куолаһын, куһугураччы тардан ыллыырын ким умнуо буоллаҕай?! «Кыым»

тохору

тохору (Якутский → Якутский)

көр тухары
Уһун үйэм тохору …… Умнуом суоҕа. А. Софронов
[Суон Дьөгүөр:] Бу хомуньуус былааһа буолтун тохору, хайа баайдаах баайыгар …… тойоно суохха дылы буолла дии. Күндэ

умнан

умнан (Якутский → Якутский)

умнаа диэнтэн атын
туһ. Икки мэндиэмэннээх, эркиннэрэ умнаммыт синньигэс хаптаһын мастан таҥалайдыы тиһиллибит, мутукча күөҕүнэн кырааскаламмыт нэлиэһинньиктэрдээх түннүктэрдээх саха улахан дьиэ иннигэр газик кэлэн тохтоото. В. Протодьяконов

уҥуталаа

уҥуталаа (Якутский → Якутский)

уҥ диэнтэн төхт
көрүҥ. Киһи силистэн иҥнэн күөс быстыҥа күнүн-халлаанын умнуор диэри уҥуталаан, ат буолан алтахтыыр. Д. Апросимов
Уой-аай буоллулар, Уҥуталыы сыстылар. С. Тимофеев

бесстыдство

бесстыдство (Русский → Якутский)

с. саата суох быһыы, сааты умнуу.

күдүөлээ

күдүөлээ (Якутский → Якутский)

туохт. Тэтимнээхтик уонна унньуктаахтык айаннаа (аты этэргэ). Идти, ехать быстро, не утомляясь, длительное время
Күрүөлээх күөх оттон күлтэччи симинэн Күннүктээн айаннаан күдүөлээн кэлэрин — Ат курдук көлөнү ама ким умнуоҕай, Ахса суох үтүөтүн ким туора сотуоҕай? А. Николаев

улаатыы

улаатыы (Якутский → Якутский)

улаат диэнтэн хай
аата. Сүрүн баҕаһын умнубутун, Умнуу буолбатах, улаатыы. Баал Хабырыыс
А битэмиин аһылыкка суох буоллаҕына, ордук ыччат сүөһү улаатыыта бытаарар. СЕТ ҮА
[Үүтүнэн иитиллээччилэр бастарын уҥуоҕа] ордук улааппытынан уратылаах, ол мэйии улаатыытын кытта сибээстээх. ББЕ З