с. 1. (умозаключение) санаа, өйдөөһүн, толкуйдааһын; 2. рассуждения мн. (высказывания) этии, дьүүл, куолулааһын; выполнять приказ без рассуждений дьүүллүү барбакка бирикээһи толор.

аат., кэпс. Киһи ханнык эмэ санааҕа, толкуйга кэлиитэ. ☉ Решение, умозаключение, мысль
Чэ, бэйэ, тэриллэн иһиҥ, холкуоскут тэриллэн истэҕин аайы ханнык санаа-билик [холкуоска киирэр туһунан] киирэн иһэр. Күндэ

ситим сыһыан холб.
1. Саҥарааччы түмүк оҥорон, түмүктээн этэрин көрдөрөр. ☉ Выражает умозаключение, вывод говорящего (значит, стало быть, выходит)
Онон буоллаҕына, кини миэхэ суруйар суруга барыта сымыйа эбит. Н. Туобулаахап
Онон буоллаҕына, ити кэм арыый бэтэрээнэн соҕус суолталаах тыл буолуохтаах. В. Ойуурускай
Онон буоллаҕына, аны аҕыйах хонугунан бастакы хаас этин амсайарбыт буолуо. «ХС»
2. Туохтан эрэ төрүөттэнэн тахсыыны, төрүөт-содул ситимин көрдөрөр. ☉ Выражает причинно-следственные связи между высказываниями (так что, следовательно)
Атырдьах ыйыгар уһуннук курааннаата, онон буоллаҕына, ардах кыайан оттоппото диир кыахпыт суох. «Кыым»
Тыал өссө сэтэрбит, онон буоллаҕына, өтөрүнэн эбэҕэ киириллибэтин, илим үтүллүбэтин өйдөөтө. Кустук

ситим сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын инники этиллибиккэ түмүк, түмүктээһин курдук холбооһунун көрдөрөр уонна маннык дэгэттэрдээх буолуон сөп. ☉ Выражает субъективное присоединение высказываемой мысли к предыдущим как вывод, умозаключение (значит, следовательно) и может иметь следующие оттенки: 1) быһааран, сыаналаан этии. ☉ Объяснения и определения, оценки
Тугуй бу аата табаарыстар? Ааҕыстахха, бу аата, ГЭС сүрүн узелларын төрдүттэн саҥардан оҥоруу буолар. В. Яковлев. Бу аата, бэйэ оҥостуммут куһаҕанын бэйэ хорсуннук көннөрүүтэ буолар; 2) көннөрү ыйан чуолкайдаан, быһааран биэрии. ☉ Простого указания, пояснения и разъяснения. Бу аата, эһэ сылдьыбыт
□ Бу аата, саламалар. Н. Якутскай
Бу аата, биһиги холкуос кырымахтаах хара саһылы иитэр пиэрмэтигэр кэллибит. Суорун Омоллоон; 3) саҥарааччы түмэр санааҕа көһүүтэ. ☉ Субъективного перехода к обобщающей мысли
«Бу аата, биһиги Далдын үрэҕэр ханан таҕыстыбыт?» — дии-дии хаартатыгар Далдын үрэҕин харандааһынан өрө сыыйар. Н. Якутскай
Бу аата, букатыннаахтык быһаарыллыы дьэ кэллэ дуо? В. Яковлев; 4) ситим тыл суолтата баһыйар. ☉ Яркого союзного значения
Мин дьүһүммүнэн ынырыкпын, ол гынан баран бэйэбэр саамай кэрэттэн-кэрэ дьүһүннээх дьахтары атыылаһыахпын сөп, бу аата мин дьүһүнүм ынырыга суоҕар тахсан хаалар. Суорун Омоллоон
Куобах быйыл эмис, бу аата сылгытыгар да үчүгэй дьыл буолаары гынна. «ХС»