Якутские буквы:

Якутский → Якутский

умса-төннө

сыһ. Умса, тиэрэ баран түһүөх курдук, тэлиэс-былаас (хол., быраҕылын, түс). Так, чтобы зашатался, едва не упал кто-л. (напр., толкнуть); чуть не падая; шатаясь, загибаясь (напр., от смеха)
Саллааттар буруйдаахтары саа бырыкылаатынан умсатөннө ыыталыыллар. Эрилик Эристиин
Кыргыттары иккиэннэрин иһирдьэ хос диэки умса-төннө анньыалаан киллэрбиттэрэ. С. Никифоров
Сорох умсатөннө бара-бара күлүс да күлүс буоллулар. Н. Павлов
Умса-төннө ас — кими эмэ олох ыарахаттарыгар, моһоллоругар анньан, уган биэр. Обрекать кого-л. на тяготы жизни, тяжёлую участь; притеснять, угнетать
Ити суорума соруктааҕы, Балбаара сордоох кыыһын, умса-төннө анньа сылдьан сиэтэххит. Эрилик Эристиин
Оттон ийэтэ кинини [Харитошаны] (буолаары-буолан куоракка!) үлэҕэ умсатөннө анньыан адьас баҕарбат. П. Чуукаар. Умса-төннө тут (уур) — бэйэҥ тугу эмэ илиигэр ылан, билэргинэн дьаһай, тут-хап. Распоряжаться всем по своему усмотрению, не считаясь ни с кем, творить произвол
Соҕотох былырыыҥҥа диэри бу дэриэбинэни умсатөннө туппутум: ячейкалары, сэбиэттэри көлүөһэ курдук эргиппитим. П. Ойуунускай
Ыччаппыт кэлэн уонча хонук устатыгар номнуо умса-төннө уурталаан эрэр буолбаат. Болот Боотур
Умса-төннө (умса) түс көр умса. Салайааччы оруола наада буоллаҕына умса-төннө түһүү, кырдьыгы түөһүнэн хаххалаан араҥаччылааһын. Н. Лугинов
Ийэтэ умса-төннө түһэрин көрө сылдьан, кыратык эмэ иллэҥсийэ эрэ түстэр, киниэхэ көмөлөһө сатыыра. БТТ
Оҕо, оҕонньор хас биирдии киһи от диэн баран умса-төннө түһэр. «Кыым»


Еще переводы:

кыһалҕа-мүһэлгэ

кыһалҕа-мүһэлгэ (Якутский → Якутский)

аат. Араас күчүмэҕэй, эрэй-муҥ. Лишения, страдания
Умса-төннө түһэр Улугурдан барда, Кыһалҕа-мүһэлгэ Кыһарыйан барда. Өксөкүлээх Өлөксөй

тууспаннат

тууспаннат (Якутский → Якутский)

тууспаннаа 2 диэн курдук
Уон уохтаах ыттарынан Умса төннө бырахтаран, Туус тумар туундаранан Тууспаннатан иһэбит. К. Туйаарыскай

бэбиэскэлэн

бэбиэскэлэн (Якутский → Якутский)

бэбиэскэлээ диэнтэн атын
туһ. Аҕыйах хоноот, Айаан аармыйаҕа бэбиэскэлэммитэ. Н. Габышев
Күн ахсын бэбиэскэлэнэн аармыйаҕа бараллара, хаалбыттар умса-төннө түһэ үлэлииллэрэ. Ч. Айтматов (тылб.)

аспахтаа

аспахтаа (Якутский → Якутский)

ас I, диэнтэн тиэт
көрүҥ. Сүөдэр халтаһаларын хамсатан, уолан хаалбыт харахтарын оннун аспахтыыр, кини көрө сатыырга дылы гынар, оронугар сыҕарыҥныыр. Амма Аччыгыйа
Соноҕос киэҥ баҕайы таныытын тартаҥната-тартаҥната, сиэтэ сылдьар киһитигэр төбөтүнэн сигэммэхтээн умса-төннө аспахтаата. Р. Кулаковскай

логлоор

логлоор (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Сир өрө лоппойон тахсыбыта, дулҕа кэриэтэ кыра боллох. Выпуклость на ровной поверхности земли, маленький бугорок
Туохтан эрэ куотардыы сир логлооруттан, онтон-мантан иҥнэн умса-төннө түһэ-түһэ, сирэйин хоту тэбиммитэ. Софр. Данилов

сигий

сигий (Якутский → Якутский)

туохт. Үрүт-үрдүгэр кэбиэлээ, анньыалаа. Сильно пихать, толкать кого-л. с близкого расстояния. [Миигин — сиппиири] Уҥа диэкинэн урбачытан, Уот иннигэр аҕалан, Оҕо холлубутугар Умса-төннө эргичитэн, Сирэйбин-харахпын илдьи ньыҕайан, Сигийэн үлэлэттэҕэ үһү! Саха фольк.

тыбыырталаа

тыбыырталаа (Якутский → Якутский)

тыбыыр диэнтэн төхт. көрүҥ. Күндэлэй өссө да умса-төннө түһэн, төттөрү-таары харбыыр, тыбыырталыыр. Н. Габышев
Ат …… хаһыҥырыы-хаһыҥырыы тыбыырталаан, түөрт атаҕын үрдүгэр үҥкүүлүү сырытта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Бытааннык айаннаан испит дьон эмискэ чөмөхтөһөн, аттарбыт тыбыырталаан, тохтоон хаалбыппыт. А. Сыромятникова

бырыкылаат

бырыкылаат (Якутский → Якутский)

аат. Саа маһа. Приклад
Саллааттар, хаһааҥҥыттан эрэ кэтэһэн турбут курдук, буруйдаахтары саа бырыкылаатынан умса-төннө ыыталыыллар. Эрилик Эристиин
«Хайдах билиэҥ суоҕай, мас курдук эт!» — Дьэргэ Дьөгүөр бардьыгыныы түһээт, саатын бырыкылаатынан дьиэ буор муостатын дибдийбэхтээтэ. В. Протодьяконов. Бандьыыттар биһигини уулуссаҕа көрсөн илиилэринэн киирэллэрэ, саа бырыкылаатынан кырбыыллара. «Ленин с.»

күрдүргээ

күрдүргээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Көхсүҥ иһигэр бүтэҥитик «күр-күр» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар (хол., сөтөллөн, тыынан). Издавать резкие хрипы (напр., при кашле или натужном дыхании)
Сылайбыт табалар көҕүстэрэ күрдүргүүрэ, тоҥ талах тардыргыыра, элбэх сыарҕа тыаһа улам чуолкайдык иһиллэр буолан истэ. Амма Аччыгыйа
Көҕүс тыаһа күрдүргээтэ. Л. Попов
Аҕата оҕонньор утаакы буолбат, тыын быһаҕаһа тыынан, көхсүн тыаһа күрдүргээн умса-төннө түһэн татыгыраан кэлэр. Р. Кулаковскай

хойуоһун

хойуоһун (Якутский → Якутский)

көр хойуостан
Тыы, үрдүк халлааҥҥа өрө көтөн эрэрдии, чолойбутунан өрө ыстанан иһэн аллараа супту түһэн эрэрдии, таҥнары хойуостар. Эрилик Эристиин. Онно бөҕөс киһи тустар, Сорох куобахтаан быыраттар. Көрөҕүөт, ол холоруктуу, Сыгынньах таастан куугунуу Умса-төннө хойуоһунна, Күрүлгэн күүгэн алынна. И. Федосеев
Саа эстэр тыаһа хатан дьыбарга «та-ас!» гынна да таптарбыт тииҥ умса хойуоһунна. В. Миронов