ньодо дьороҕор фольк. — көнө; үрдүк көстүүлээх. ☉ Прямой; высокий, стройный
[Ньургун Боотур] Уолах тиитим уһун дүлүҥүн Уурантутан усталаабыт курдук, Ньодо дьороҕор сотолоох эбит. П. Ойуунускай

даҕ. Үрдээн тупсан көстөр. ☉ Имеющий высокий, горделивый, величественный вид; имеющий длинные, стройные голени
[Ньургун Боотур] Уолах тиит орто чууркатын Оломооттоон ылан, Олоччу уурбут курдук уһун ньондоҕор Сотолоох эбит. Ньургун Боотур. Тэҥн. дьондоҕор

даҕ. Олус уһун (моой туһунан этэргэ). ☉ Очень длинный (о шее)
[Наара Суох:] Ураанньык ойуун убайым, эт бэргэ харахтаах, уолах тиит саҕа олоотуку моойдоох сиэмэх абааһыларгар миигин ханыы оҥоһун, үөр-сүүрүк гын! И. Гоголев

туохт. Дьиримнии хамсаан, уһун төлөннөөхтүк умай. ☉ Гореть длинным дрожащим пламенем
Хотун, тойон киһи хонугун сарбыйааччы Хоохоон бииһин ууһун Хорҕотуон иннигэр Кутаа уот Куйбуурдаммыт эбит. Саха нар. ыр. I
[Этиҥ] Уолах тиит быһаҕаһын саҕа Кутаа уот куйбуурданар. Суорун Омоллоон
Холоруктаах да халлаантан Холлоҕос уот куйбуурданар, Ынырыктаах да ыраахтан Ыстаал буулдьанан тыбыырар. И. Эртюков
Отуу баарын, арай ыраахтан үрдүү-намтыы куйбуурданар кулуһун уота туоһулуур. Нэртэ

туохт. Содур быһыылан. ☉ Развратничать, распутничать
Хотон сааҕын хоҥнордор, Уолах тиити охтордор Содурдуура баҕас Сорсуйаахтыа этэ ээ Хулухуойдуур Уйбаан. Саха нар. ыр. II
Сыллай …… бастыҥ аты муҥунан көтүтэ сылдьан арыгылыырхаартылыыр, содурдуур, содуомнуур, ыллыыр-туойар. Амма Аччыгыйа
«Ити Варька — сырыы дьахтар, — диэтэ биирдэ Тика. — Эрэ Морозка — этэрээккэ, кини буоллаҕына манна содурдуур». А. Фадеев (тылб.)

даҕ., поэт. Уоскулаҥы, сынньалаҥы билбэт. ☉ Беспокойный, неугомонный
Уолах тиит ортотунан тостор Уйусхан тыаллаах, Сирилэс силлиэлээх, Силэллэр хотоол чинчилээх [дойду]. П. Ойуунускай
Кини кэлбитэ Халыма эбэ хотун чымаан тыаһыгар Уйусхан силлиэ улуйа турдаҕына, Мин бэриэтчит ытым, буурҕаттан саллан, Ыйылыы сыттаҕына. С. Данилов
Сылайар диэни билбэтэх Сындааһын иҥиирдээхтэр, Уоскуйар туһун үөйбэтэх Уйусхан сүрэхтээхтэр — Биһиги бэтэрээннэрбит. А. Бродников

аат., кэпс. Эмиэрикэ Холбоһуктаах Ыстааттарын олохтооҕо. ☉ Житель Соединённых Штатов Америки, американец
Аны сайын суол аһылыннар эрэ Охотскайтан эмэрикээннэр, дьоппуоннар уонунан борохуотунан сэрии сэбин, аһы, таҥаһы таах аҕалан сүөкээн кэбиһиэхтэрэ үһү. Болот Боотур
Сэрии сылларыгар эмэрикээннэр саахардарын куулунан ыстаан тиктэрэн кэппитим. С. Дадаскинов
Түүлээҕин ханна батарыай? Уолаҕа киллэрэн эмэрикээннэргэ былдьатыан кэрэйэр. «ХС»

1. даҕ. Инчэҕэй, сыстаҥнас; чараас (үксүгэр нор. айымнь. тут-лар). ☉ Влажный, липкий; тонкий (обычно употр. в произведениях нар
   тв.). Аал Кудук Мас Арыы ньалаҕай хатырыга Хачыгырыы-бычыгырыы тыаһаан, Хамнаан наскылдьыйарга дылы гынна. П. Ядрихинскай
   Уолах тиит быһаҕаһын саҕа уот моҕой тыллаах, хаардаах харыйа саҕа күөх ньалаҕай тыллаах. Н. Якутскай
   2
   аат суолт. көр ньалҕай II. Отчуттар кулун кутуруга, ньалаҕай, локуора былаастаах оттор ыга аспыт сирдэрин охсон дьүккүһэ тураллар. Н. Заболоцкай
   ср. монг. нилайи ‘липкий, навязчивый’

туохт., кэпс.
1. Уотта отун. ☉ Разводить, разжигать костёр
Хараҥаны кыйдыы сатаан, Халтаҥ муус хордоҕойдорго, Тумара түүҥҥэ Тууспаннаан, Улахан кутааны уматаллар. Улуро Адо (тылб.)
2. көсп. Дохсуннук ыһыахтаа, ыһылын. ☉ Разносить, разбрасывать с огромной силой, вихрем
Уолах тиит быһаҕаһын саҕа Уккуур кутаа уот куугунаата, Бороон торбос баһын саҕа Муус тобурах тууспаннаата. ТТИГ КХКК
Дохсун айан Тоҥуу хаары Тоҕо оймоон Тууспаннаата. Төрүт ыырбар Төннөн истим, Эмис табам эбэн тэптэ. В. Лебедев (тылб.)

туохт.
1. Булгуруйар, олох быһа барар курдук тоһут, олох тоһут (туох эмэ модьуну, кытаанаҕы). ☉ Ломать напрочь, под корень, переламывать (что-л. твердое и нетонкое)
[Холорук] Уолах тиити ортотунан булгурутар, Тоҥ тиити төрдүнэн тоһутар. Суорун Омоллоон
Тоҕус киһи кыайан олуйбат суон модун олуурдарын булгуруттулар. ПЭК ОНЛЯ V
2. көсп. Туохха эмэ утарылаһар, туох эмэ туһугар охсуһар, туруулаһар күүһүн тоһут, утарылаһар кыаҕа суох оҥор. ☉ Сломить, лишать сил кого-л. сопротивляться кому-чему-л. или отстаивать что-л. Өстөөх тыылыгар түүҥҥү эмискэ саба түһүүгэ биһиги төһө эмэ баһыйар күүстээх утарсааччыны кэбэҕэстик булгурутарбыт. ССС
Ити тыллар Мичил бастакы санаатын булгуруппуттара. И. Федосеев
Өстөөх Өргөһүн тоһуттум, фашист Батаһын булгуруттум. С. Васильев