1. аат. Бөкүнүк быһыылаах, ураҕастааҕар суон уһун мас. ☉ Жердь
   Оҕонньор хааччах аанын үс сиэрдийэтин тардыталаан кэбистэ. Л. Попов
   [Үрүйэ] уҥуоргу тыата сиэрдийэ маһын курдук дьылыгырас бэстэр эбит. С. Федотов
   Биригэдьиир кинини күн сарсын сиэрдийэ сулуйуутугар тахсарыгар модьуйда. А. Фёдоров
2. даҕ. суолт. Сиэрдийэттэн оҥоһуллубут, тутуллубут. ☉ Сделанный, построенный из жердей. Сиэрдийэ күрүө. Сиэрдийэ далаһа
   □ Урут сайылыгы уонна оттонор ходуһалары араарар сиэрдийэ бүтэйдэр диэн баар буолаллара. «ХС»
   русск. форма жердья

I
дьылыгыраа диэнтэн холб. туһ. Таҥнары мутуктаах харыйалар үүнэн дьылыгыраһан тураллар үһү (тааб.: хотон иһигэр кэккэлии бааллыбыт сүөһүлэр кутуруктара)
Айгырас киэргэллэрин устан, сыгынньах дьылыгыраһан турар кытархай мастар быыстарыгар сандал салгын көҥүл күүлэйдиир. Л. Попов
II
даҕ. Синньигэс, уһун, көнө (дьылыгыр диэннээҕэр кэриҥнэрэ өссө обургу). ☉ Тонкий, стройный, изящный, длинный (бо `льшая степень проявления признака, чем в дьылыгыр)
Бары дьылыгырас бэрт сиэрдийэлэр. ПЭК СЯЯ
Ньургуһун …… бэйэтигэр сөп эттээх-сииннээх, синньигэс бииллээх, кэтит соҕус самыылаах, көнө уҥуохтаах, дьылыгырас кыыс дьахтар буола улааппыта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ньирээйи титириктээх, талахтаах, эдэр дьылыгырас хатыҥ мастардаах тыаны быыһынан орҕочуйбут ыллык суол устун кини иһэрэ. В. Протодьяконов
Икки эр бэрдэ биирдии бэйэлэригэр дьылыгырас уһун ураҕастаах …… чугастааҕы солооһуҥҥа үүммүт дьэһимиэн бурдуктаах сонуокка барбыттара. В. Башарин

I
1.
кырбаа диэнтэн холб. туһ. Кытыйа кытыйатын кытта кырбаһар, хамыйах хамыйаҕын кытта хабырыһар (өс хоһ.). Көлүйэ күөл уҥуор-маҥаар тураннар ураҕастаах дьон кырбаһа тураллар үһү (тааб.: кыламан). [Уолаттар] Сарылыы-сарылыы Сабырҕатыстылар, Кылана-кылана Кырбастылар. С. Данилов
2. кэпс. Тугу эмэ харса суох, түбэһиэх кырбаа, охсуолаа, сабаа. ☉ Отчаянно бить, колотить по чему-л.; биться о поверхность чего-л.
Дьукаах дьахтара «иирээки уолгар» диэбитин өйдөөтөр эрэ, …… сыгынньаҕын таһырдьа ойон тахсан, абатыгар, күрүө баҕаналарын, тииттэри кытта кырбаһар. Болот Боотур
Соҕурууттан тыаллаах күн буолан, өрүс күүстээх долгуннара таас биэрэги кытта кырбаһаллар. И. Никифоров
3. көсп. Тугу эмэ кытта бүөбэйдэс. ☉ Возиться с чем-л.. Кыыс дьахтар кытыйатын-хамыйаҕын кытта кырбаһар, ойоҕо суох уол үтүлүгүн-бэргэһэтин кытта охсуһар (өс хоһ.)
II
1. аат. Эттэммит эт бөдөҥ куһуога. ☉ Крупный кусок нарубленного мяса
Сыалаах кырбас кырбаныылаах …… Сэтинньи ыйым [үүммүт]. Саха нар. ыр. I
Дьиэлээхтэр кырбаһынан эти өлүүлэнэн быһан сииллэр. С. Никифоров
2. даҕ. суолт., көсп. Сааһынан эбэтэр уҥуоҕунан олус кыра. ☉ Малый по росту или по возрасту, малорослый, малолетний
[Оҕолору] үөрэниэх айылааҕын аны күһүн оскуола интэринээтэ ыллаҕына сатанар ини… — Оттон кыра, кырбас өттүн? С. Федотов
Николай Кривошапкин кырбас кыра бэйэтэ, дуул бухатыыр курдук кыынньан-кыйаханан турбута. «ХС»
◊ Кырбас бараах көр бараах
Хас чоҥоруйбут чөкчөҥө, кыабарыйбыт кырбас бараах …… барыта бу киэҥ дэлэгэй уйгуну тус бэйэтигэр ылыммыт. Амма Аччыгыйа
Ыраах көппөт, адьас дааргы Павлинтан баҕас ордугун Эһэ кырбас бараахтарга Этэр-кэпсиир курдуга. М. Тимофеев. Кырбас эт — сэниэ ыал күөстэнэр этэ (күөскэ төһө кэргэннээҕинэн хас да кырбас эт киирэр). ☉ Кусок рубленого мяса (порция на одного человека). Бэйэлэрэ эмиэ үстүү кырбас эти үөрбэлэригэр үөлэн сииллэр. Саха фольк.