1) стараться делать что-л. тщательно; усердствовать; хаачыстыбатын кичэй = бороться за качество; кичэйэн үөрэт = старательно разучивать (напр. песню); 2) разг. сберегать, экономить; үбү кичэй = сберечь средства.

туохт. Ордук күүскэ дьаный. ☉ Особенно упорствовать, усердствовать в чем-л.
Онтон ыла хайҕаммыт киһи быһыытынан, ампаарга баар кутуйахтары дьаныһан туран бултаһан барбытым. Н. Якутскай
Бэрт үгүс сыл дьаныһан, былырыын бааһынаны барытын сортовой сиэмэнэн ыспыппыт. П. Егоров. Аҕаҥ ыраах баҕайы үлэлиир ээ. От кээһиитин бүтэрээри дьаныһаллар үһү. А. Федоров

туохт. Тугу эмэ үчүгэйдик кыһанан оҥор, туохха эмэ кыһамньыгын уур. ☉ Стараться делать что-л. тщательно, усердствовать в чем-л.
Учуутал …… уруоккутун дьиэҕитигэр кичэйэн үөрэттэххитинэ туйгун үөрэнээччилэр буолуоххут этэ диир. Дьүөгэ Ааныстыырап
[А. Николаев] ким баҕарар айымньытын бэркэ кичэйэн, кыһанан, харыстаан туран ырытара. А. Николаев
Ардахтаах кэмҥэ от түһүн, үрдүн олус кичэйэн оҥоһуллар. ПАЕ ОС
ср. монг. кичийе ‘стараться’

туохт.
1. Утарылас, буолунума. ☉ Упрямиться, противиться
Ньирэй, кичэриһэн турбахтаан баран, бастаан аҥаар атаҕын халбарытта, онтон — иккиһин. Софр. Данилов
Эн кичэриһиэҥ суоҕа этэ буоллаҕа, — суона синньигэһин сэмэлиир. Далан. Ламуут сыаналаһан кичэриһэ барбатах. ДС МК
2. Кыһан-мүһэн, кичэй. ☉ Стараться, усердствовать
Өлүөр төбө үллэҥниэр диэри куолу, араатар. Онтон — куоластааһын. Куолаһы кичэриһэн ааҕыы. Г. Нынныров
[Дэлэгэй] Бэркэ кичэриһэн оҕуһун суоллуур. «ХС»

туохт.
1. Туох эрэ туһугар дьаныһан туран сыралас, киирсис. ☉ Упорствовать, усердствовать, прилагая усилия в чём-л. (напр., в учении)
Кини үөрэнэн эриһэн эрэр. П. Аввакумов
Ханнык баҕарар үлэ элбэхтик эристэххинэ, сүүрдэххинэ-көттөххүнэ үтүө түмүктэнэр. «ХС»
АЯМ диэн тылга хотугу тыйыс айылҕаны кытта эриһэр, тоҥмут ыстаал ыллыгы кытта өрө тустар уолаттар тыыннара иһиллэргэ дылы. «ЭК»
Иван Игнатьевич үлэлээбитин тухары тиэхиньикэни кытта эриспит …… боростуой саха киһитэ. ДАГ ККК
△ Кими, тугу эмэ кытта өр бодьуустас. ☉ Упорно, настойчиво возиться с кем-чем-л., добиваясь чего-л.
Киһи ол курдук балачча өр эриһэн, эһэтин оҕотун туппут, куулга уган кэбиспит. Н. Заболоцкай
Ол уол ийэлээх аҕабын буукубаны ааҕарга, суруйарга үөрэтэн эриспиттээҕэ. П. Аввакумов
Байыкка баатын кытта бэрт өр эриһэн, астаһан, нэһииччэ хоҥнордо. «Чолбон»
Өр эриһэммин, син Күөх Боллох оҕонньортон бэриһиннэрэр буоллум ээ. АИА-А КБ
2. Кими эмэ кытта иэл-тиэл киирис, күрэхтэс, тулуспахтаа. ☉ Бороться, тягаться, состязаться с кем-л., оказывая достойное сопротивление
Арай бэйэтин кытта эмиэ биир саастыылааҕа Көөкөй Бүөтүр балай эмэ эриһэ, барсымахтыы сатыыр. В. Протодьяконов
«Эр бэрдэ эриһэр инигин», — Егор Алексеевич үтэн-анньан көрдө. СЮ ЫБ
Биһиги оҕолорбут саамай эриһиэхтээх уһун дистанцияларыгар ыалдьыттарбыт бириистээх миэстэлэри үллэһиннилэр. «Чолбон»
3
эрийис 4 диэн курдук. Дашалыын бүгүн эмиэ эристим, ол эрээри хоспор ыҥырбатым. Н. Габышев
Иллэҥсийэ эрэ түстэрбит, Коля куорат кыргыттарын кытта эриспитин кэпсээн күллэрэр. Н. Заболоцкай
♦ Иэмэх талах курдук эрис — иэмэх талахтыы (мастыы) эрийсэллэр диэн курдук (көр иэмэх)
Хаартылаан үстэтүөртэ куотуһан, иэмэх талах курдук иэл-тиэл эриспиттэрэ. Р. Баҕатаайыскай
Икки холкуос сороҕор куоттаран, сороҕор куотан куоталаспыттара, иэмэх талах курдук эриспиттэрэ. НД ДК
Иэн иҥиирин курдук эрис көр иэн I. Бөҕөстөр хардары-таары атаакаластылар, иэн иҥиирин курдук тэҥҥэ эристилэр. И. Данилов
Уолаттар ханнык баҕарар үлэҕэ илин-кэлин түсүһэн, иэн иҥиирин курдук эриһэллэрэ. «ХС»